W dobrze rozumianym modelu zintegrowanego planu inwestycyjnego chodzi o uzgodnienie, czy dana inwestycja może zostać wpisana w potrzeby gminy, okolicznych mieszkańców i lokalnej infrastruktury. Inwestor zyskuje szansę na uzyskanie nowych lub zmienionych ustaleń planistycznych. Gmina i mieszkańcy mogą zaś uzyskać konkretną korzyść publiczną: teren rekreacyjny, infrastrukturę techniczną, rozbudowę infrastruktury komunikacyjnej, oświatowej albo inną inwestycję uzupełniającą.
Charakter prawny zintegrowanego planu inwestycyjnego i jego znaczenie dla mieszkańców
Dla prawidłowego zrozumienia procedury kluczowe jest to, że zintegrowany plan inwestycyjny stanowi szczególną formę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie jest więc decyzją administracyjną wydawaną na rzecz konkretnego inwestora, jak pozwolenie na budowę, ani wyłącznie umową zawieraną z gminą, lecz aktem planistycznym uchwalanym przez radę gminy. Po uchwaleniu staje się aktem prawa miejscowego, czyli dokumentem, który wiąże wszystkich: inwestora, właścicieli sąsiednich nieruchomości, mieszkańców, organy administracji i przyszłych uczestników procesu inwestycyjnego.
Ma to duże znaczenie dla wspólnot mieszkaniowych i mieszkańców sąsiednich budynków. Jeśli zintegrowany plan inwestycyjny zostanie uchwalony, może zmienić przeznaczenie terenu, parametry zabudowy, układ komunikacyjny, sposób obsługi infrastrukturalnej i relacje przestrzenne w najbliższym otoczeniu. Może więc realnie wpłynąć na codzienne funkcjonowanie okolicy: ruch samochodowy, dostęp do miejsc parkingowych, nasłonecznienie, poziom hałasu, intensywność korzystania z dróg osiedlowych czy dostępność usług. Plan ten przesuwa więc ciężar rozmowy z samego zakresu uprawnień inwestora na szerszą ocenę skutków planowanej inwestycji dla otoczenia. W centrum tej procedury powinny znaleźć się nie tylko skala i opłacalność projektu, ale także jego wpływ na lokalną infrastrukturę, jakość przestrzeni oraz realne korzyści dla mieszkańców.
Zintegrowany plan inwestycyjny jako mechanizm uzgadniania inwestycji z gminą
Istotą zintegrowanego planu inwestycyjnego jest powiązanie inwestycji głównej z inwestycją uzupełniającą. Inwestycją główną może być np. osiedle mieszkaniowe, budynek usługowy, obiekt handlowy, biurowiec, inwestycja infrastrukturalna albo projekt związany z odnawialnymi źródłami energii (np. farma fotowoltaiczna). Inwestycją uzupełniającą może być zaś element służący gminie i mieszkańcom: droga, skrzyżowanie, zjazd, sieć infrastruktury...