Dołącz do czytelników
Brak wyników

Bezpieczeństwo budynku

22 października 2019

NR 212 (Październik 2019)

Kontrola przewodów kominowych i wentylacji w aspekcie możliwego występowania trudnych warunków atmosferycznych

101

Dokładne sprawdzenie przewodów kominowych ma szczególne znaczenie w kontekście prawidłowego funkcjonowania systemów grzewczych w okresie zimowym. W tym czasie urządzenia grzewcze, takie jak elementy instalacji centralnego ogrzewania czy piece na paliwo stałe, są szczególnie intensywnie eksploatowane. Mając to na uwadze, trzeba budynek przygotować w należyty sposób.

W czasie swojego istnienia obiekty budowlane są narażone na różnego rodzaju czynniki destrukcyjne. Mogą one prowadzić do powstania uszkodzeń, które będą miały niebagatelny wpływ na bezpieczeństwo użytkowników. Nie tylko upływ czasu działa negatywnie na obiekt. W ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 z późn. zm.) w art. 61 pkt 2 przedstawione zostały sytuacje, w których właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu. Zdecydowane działanie podmiotów odpowiedzialnych jest wskazane w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje, bądź potencjalnie może nastąpić, uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. W ostatnich latach na terenie Polski szczególnie dotkliwe dla ludności były skutki działania silnych wiatrów oraz burz z wyładowaniami atmosferycznymi. Wszystkie te sytuacje w sposób szczególny mogą obciążyć elementy instalacyjne. Do tych elementów będą należeć między innymi przewody kominowe. Efektem ich zniszczenia lub wystąpienia usterki może być bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia użytkowników obiektu oraz ich mienia.
 

Zdj. 1. Nieodpowiednia kratka nawiewna w drzwiach łazienki

 

Przewody kominowe (dymowe, spalinowe i wentylacyjne) jako element wyposażenia obiektu budowlanego mający bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo jego użytkowania

Zgodnie z dyspozycjami § 50 i 51 rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 z późn. zm.), budynek i pomieszczenia, w których są zainstalowane paleniska na paliwo stałe lub komory spalania z palnikami na paliwo płynne lub gazowe, powinny mieć przewody kominowe do odprowadzania dymu i spalin. Ponadto, powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację, stosownie do ich przeznaczenia.

Dokładne definicje tych elementów budynku przedstawiono w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836 z późn. zm.). W § 3 powyższego aktu wykonawczego w punktach 18 do 22 scharakteryzowano je następująco:

  • przewody dymowe – przewody wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania dymu z palenisk opalanych paliwem stałym do kanałów dymowych,
  • przewody spalinowe – przewody wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania spalin z palenisk opalanych paliwem gazowym lub olejowym do kanałów spalinowych,
  • kanały dymowe – kanały wykonane w ścianach budynku lub przybudowane do tych ścian, wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania dymu ponad dach,
  • kanały spalinowe – kanały wykonane w ścianach budynku lub przybudowane do tych ścian, wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania spalin ponad dach,
  • kanały wentylacyjne – kanały wykonane w ścianach budynku lub przybudowane do tych ścian, wraz z ich wyposażeniem, służące do odprowadzania zanieczyszczonego powietrza z pomieszczeń.
     
Zdj. 2.Nieodpowiednie odprowadzenie spalin


Co oczywiste, te części obiektu budowlanego nie mogą być kształtowane dowolnie i podlegają ścisłym uregulowaniom. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, posiłkując się odniesieniami do stosowanych Polskich Norm, określiło wytyczne, którymi powinny kierować się podmioty odpowiedzialne przy projektowaniu i późniejszemu sprawdzaniu przewodów kominowych. Tematyce tej poświęcone zostały rozdziały 5 – Przewody kominowe i 6 – Wentylacja i klimatyzacja działu IV Wyposażenie techniczne budynków przywołanego rozporządzenia. Ogólne zasady sformułowane w przedmiotowych regulacjach przedstawiają się w następujący sposób:

Przewody kominowe

Przewody lub też kanały kominowe (wentylacyjne, spalinowe i dymowe) w budynku powinny być prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączonych z konstrukcją lub mogą stanowić konstrukcje samodzielne. Przy projektowaniu i kontroli należy wziąć pod uwagę wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, dzięki którym uzyskuje się potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość. Z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego niezwykle istotnym jest, aby przewody spalinowe i dymowe były wykonane z wyrobów budowlanych niepalnych, a ich odległość (między wylotem przewodu) od najbliższego skraju korony dorosłych drzew wynosiła co najmniej 6 metrów. W celu uniknięcia niszczącego działania spalin na powierzchnię wewnętrzną przewodów odprowadzających spaliny mokre powinna być ona odporna lub stosownie zabezpieczona przed ich oddziaływaniem.

Niedopuszczalne jest stosowanie grawitacyjnych zbiorczych przewodów spalinowych i dymowych, zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej oraz indywidualnych wentylatorów wyciągowych w pomieszczeniach, w których znajdują się wloty do przewodów spalinowych.

Dla prawidłowego działania przewodów kominowych konieczne jest właściwie przewidziane wyprowadzenie ich ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu. Jeżeli możliwe są znaczne obciążenia wiatrem, czy to ze względu na strefę obciążenia wiatrem czy lokalne warunki topograficzne lub usytuowanie obiektu, należy stosować na przewodach dymowych i spalinowych nasady kominowe zabezpieczające przed odwróceniem ciągu.

Warunkiem niezbędnym jest zapewnienie w budynku, aby wyloty przewodów kominowych były dostępne do czyszczenia i okresowej kontroli, z uwzględnieniem przepisów dotyczących wyjść na dach oraz przejść do urządzeń po połaci dachowej. W związku z niezbędnym dostępem przewody spalinowe i dymowe powinny być wyposażone, odpowiednio, w otwory wycierowe lub rewizyjne, zamykane szczelnymi drzwiczkami, a w przypadku występowania spalin mokrych – także w układ odprowadzania skroplin.

Wentylacja pomieszczeń

Prawidłowo skonstruowana i funkcjonująca wentylacja powinna zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu. W rozporządzeniu zastrzeżono, aby wentylację mechaniczną lub grawitacyjną zapewnić w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, w pomieszczeniach bez otwieranych okien, a także w innych pomieszczeniach, w których ze względów zdrowotnych, technologicznych lub bezpieczeństwa konieczne jest zapewnienie wymiany powietrza. Warunkiem zastosowania wentylacji mechanicznej wywiewnej lub nawiewno-wywiewnej jest między innymi wysokość budynku. Zgodnie z wytycznymi zawartymi w przepisach – należy stosować ją w budynkach wysokich i wysokościowych oraz w innych budynkach, w których zapewnienie odpowiedniej wymiany powietrza nie jest możliwe za pomocą wentylacji grawitacyjnej lub wentylacji hybrydowej. W pozostałych obiektach budowlanych może być stosowana wentylacja grawitacyjna lub wentylacja hybrydowa. Jednym z ograniczeń stosowania w pomieszczeniach wentylacji mechanicznej jest zastosowanie wentylacji grawitacyjnej lub wentylacji hybrydowej.
 

Zdj. 3. Uszkodzona część czapy kominowej


W celu zapewnienia właściwego funkcjonowania wentylacji w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego, oświaty, wychowania, opieki zdrowotnej i opieki społecznej, a także w pomieszczeniach biurowych przeznaczonych na pobyt ludzi, niewyposażonych w wentylację mechaniczną lub klimatyzację, okna, w celu okresowego przewietrzania, powinny mieć konstrukcję umożliwiającą otwieranie co najmniej 50% powierzchni każdego z nich. Jak istotny jest ten warunek podkreślają wytyczne stanowiące, iż skrzydła okien, świetliki oraz nawietrzaki okienne, wykorzystywane do przewietrzania pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, powinny być zaopatrzone w urządzenia pozwalające na łatwe ich otwieranie i regulowanie wielkości otwarcia z poziomu podłogi lub pomostu, także przez osoby niepełnosprawne, jeżeli nie przewiduje się korzystania z pomocy innych współużytkowników. Dla możliwego kontrolowanego rozszczelnienia stolarki okiennej i drzwiowej należy stosować odpowiednie rozwiązania dotyczące stosowanych wyrobów. W przypadku funkcjonowania w pomieszczeniach innego rodzaju wentylacji niż wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno-wywiewna, dopływ powietrza zewnętrznego, w ilości niezbędnej dla potrzeb wentylacyjnych, należy zapewnić przez urządzenia nawiewne umieszczane w oknach, drzwiach balkonowych lub w innych częściach przegród zewnętrznych.

Wybiórcze stosowanie lub pominięcie zasad wymienionych w powyższych dwóch punktach będzie skutkowało wadliwym funkcjonowaniem przewodów kominowych, w tym wentylacji

Inną kwestią jest eksploatacja obiektu budowlanego w aspekcie wykorzystywania przewodów kominowych, w tym też wentylacyjnych. To, jakie powinno być prawidłowe podejście osób korzystających z obiektu, zostało szczegółowo opisane w wytycznych rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych. W dyspozycjach § 19 ust. 1 zostało narzucone, iż sposób użytkowania przewodów i kanałów dymowych, spalinowych oraz wentylacyjnych powinien:

  • być zgodny z założeniami projektu tych przewodów i kanałów,
  • uniemożliwiać ograniczenie lub utratę ich drożności i szczelności,
  • zapewniać bezpieczeństwo użytkowników lokalu,
  • zapewniać bezpieczeństwo oraz ochronę interesów użytkowników innych lokali, do których przylegają te przewody i kanały.

Co oczywiste, dbałość o należyty stan techniczny przewodów kominowych i stosowanie zasad wymienionych w przytoczonej regulacji prawnej leży po stronie podmiotu odpowiedzialnego za obiekt budowlany. Osoby korzystające z lokali też mają szereg powinności, o których mowa w ust. 2 § 19 stanowiącym, że osoba eksploatująca lokal wyposażony w przewody i kanały dymowe lub spalinowe oraz wentylacyjne jest obowiązana:

  • zapewniać ich sprawność...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy