Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zarządzanie

17 stycznia 2019

NR 203 (Styczeń 2019)

Paraliż decyzyjny we wspólnotach mieszkaniowych

0 246

Podobnie jak w przypadku spółek, stowarzyszeń lub innych podmiotów, w których działają organy kolegialne, tak również w przypadku wspólnot mieszkaniowych niejednokrotnie występują sytuacje, które z przyczyn niezawinionych przez zarząd czy zarządcę danej wspólnoty mieszkaniowej powodują swoisty paraliż decyzyjny lub znaczną opieszałość wspólnoty w działaniu.

Tymczasem sprawnie działająca wspólnota mieszkaniowa stanowi atut danej nieruchomości. Niejednokrotnie takie informacje można znaleźć również w ogłoszeniach dotyczących oferowanej na sprzedaż nieruchomości, a więc również sprzedający postrzegają sprawnie zarządzaną wspólnotę jako atut. W jaki zatem sposób możemy podjąć próbę ożywienia naszej wspólnoty mieszkaniowej, z jakimi problemami spotykamy się najczęściej i jakie rozwiązania można wprowadzić, aby zapewnić sprawniejsze jej funkcjonowanie?

uwaga!

Jeżeli chodzi natomiast o zawiadomienia przesyłane listami poleconymi, jakkolwiek jest to bardziej kosztowne, należy przeprowadzić je z odpowiednim wyprzedzeniem, biorąc pod uwagę czas potrzebny na ich przesłanie oraz możliwość odbioru w terminie aż do 14 dni od pierwszej próby doręczenia.

Problem współpracy kilku wspólnot mieszkaniowych

Podobnie jak w przypadku samodzielnych właścicieli nieruchomości, niejednokrotnie zdarza się, że problemem w funkcjonowaniu wspólnot mieszkaniowych jest osiągnięcie porozumienia z sąsiadem. W szczególności w przypadku dwóch sąsiadujących ze sobą wspólnot mieszkaniowych osiągnięcie porozumienia z uwagi na znaczną liczbę zaangażowanych osób może nastręczać pewnych trudności. Przeważnie problem dotyczy wspólnot mieszkaniowych, które mają wspólną infrastrukturę związaną z ich funkcjonowaniem. Dotyczy to takich elementów, jak np. drogi wewnętrzne, alejki, place zabaw czy parkingi. Problem rodzi się w sytuacji, kiedy nieruchomości i znajdujące się na nich obiekty nie stanowią nieruchomości wspólnej, nie przynależą do żadnej ze wspólnot, a zamiast tego posiadają bardzo wielu współwłaścicieli i zarządzane są tym samym na podstawie ogólnych reguł zarządzania współwłasnością określoną w przepisach Kodeksu cywilnego.

uwaga!

Zwołanie zebrania powinno zostać dokonane na piśmie, a po jednej z niedawnych nowelizacji Kodeksu cywilnego można ustalić, że zwołanie odbywać się będzie również w elektronicznej formie dokumentowej, traktowanej jako równoważna dokumentowi, pod warunkiem, że możliwa będzie identyfikacja nadawcy. 

Przy tak znacznej liczbie współwłaścicieli i często bardzo rozdrobnionej strukturze udziałów podjęcie decyzji dotyczącej tych elementów wspólnych staje się problematyczne. Zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie cywilnym, dokonanie czynności zwykłego zarządu wymaga zgody co najmniej połowy współwłaścicieli. W odniesieniu natomiast do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu konieczna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, co w praktyce często okazuje się niemożliwe do uzyskania. Sprawy nie ułatwia fakt, że katalog czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ma charakter otwarty, a klasyfikacja danej czynności uzależniona jest od jej charakteru. Nierzadkim zjawiskiem obrazującym ten problem jest np. remont chodnika doprowadzony jedynie do granicy działki.

uwaga!

Przepis wymaga, aby o zebraniu zawiadomić właścicieli na co najmniej 7 dni przed jego planowanym terminem. 

Rozwiązaniem w tym zakresie może być podjęcie działań, które pozwolą na przekazanie części kompetencji w tym zakresie przez członków wspólnoty do zarządu lub zarządcy wspólnoty mieszkaniowej oraz podjęcie próby zawarcia choćby ramowego porozumienia regulującego zasady współpracy pomiędzy sąsiadującymi wspólnotami. Treść porozumienia pomiędzy wspólnotami miałaby pewnie charakter ramowy określający ogólne zasady współpracy, jednak już wypracowanie procedur wymiana informacji i koordynacja działań w odniesieniu do nieruchomości wspólnych może przynieść pewne korzyści. Większym problemem praktycznym jest jednak tytułowy paraliż decyzyjny, kiedy np. na wykonanie szlabanu na wjeździe na teren osiedla (składającego się z wielu wspólnot mieszkaniowych) zgodę wyrazić muszą wszyscy współwłaściciele, a więc w skrajnym przypadku kilkaset osób. Do rozważenia pozostaje przekazanie części kompetencji w ręce zarządu wspólnoty lub zarządcy, aby na podstawie udzielonych przez współwłaścicieli pełnomocnictw mógł on w ich imieniu podejmować działania związane z prawidłowym gospodarowaniem przedmiotem ich współwłasności. Przekazując takie kompetencje w ręce zarządu czy zarządcy, warto jednak w umowie, dołączanej do tej określającej zasady sprawowania zarządu nieruchomością wspólną, określić zasady nadzoru nad działaniami podejmowanymi w tym zakresie. Niejednokrotnie będą one generowały koszty związane np. z partycypacją w kosztach konserwacji wspólnych dla osiedla urządzeń czy w kosztach utrzymania wspólnych dróg wewnętrznych czy terenów zielonych. Pełnomocnictwa powinny być w miarę możliwości szczegółowe, wskazujące zakres czynności, jakie pełnomocnik umocowany jest podjąć w imieniu reprezentowanego współwłaściciela. Można pokusić się też o określenie w treści pełnomocnictw kwotowego ograniczenia rocznej wysokości zobowiązań, które może zaciągać w imieniu mocodawcy. Wspólne działania podmiotów zarządzających wspólnotami mieszkaniowymi wchodzącymi w skład osiedla i uzyskanie umocowania przez zarządcę/zarządców do reprezentowania ponad 50% mieszkańców powinny znacząco ułatwić podejmowanie czynności z zakresu zwykłego zarządu, a w tych naprawdę ważnych sprawach przekraczających ten zwykły zakres, o ile tak wskażemy w pełnomocnictwie, umożliwią wystąpienie do sądu o zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, której nie udało się uzyskać wobec sprzeciwu części lub nawet jednego z mieszkańców.

uwaga!

Głosowanie w formule jeden właściciel równa się jeden głos może z mocy samej ustawy nastąpić w następujących przypadkach: postanowi tak wspólnota uchwałą podjętą większością głosów – co w przypadku impasu będzie tak samo trudne do uzyskania; gdy suma udziałów w nieruchomości wspólnej nie jest równa 1 lub większość udziałów należy do jednego właściciela i właściciele reprezentujący 1/5 udziałów w nieruchomości wspólnej zażądają głosowania w formule 1 właściciel, 1 głos; gdy z umowy właścicieli wynika, że w określonej sprawie głosowanie odbywać się będzie w takiej właśnie formule.

Problem biernych członków wspólnoty mieszkaniowej i lokali inwestycyjnych

Przechodząc jednak do problemów „wewnętrznych” wspólnot mieszkaniowych, tym, który wysuwa się na pierwszy plan jest częsta bierność członków wspólnoty mieszkaniowej. Stwarza to szczególne problemy w sytuacji, kiedy bierna pozostaje większość jej członków. Zakres działań zarządu będzie wówczas ograniczony do czynności zwykłego zarządu, gdyż te przekraczające zakres zwykłego zarządu, zgodnie z art. 22 ustawy o własności lokali, wymagają uchwały podjętej większością głosów.
W ostatnim czasie problematyczna dla wspólnot mieszkaniowych wydaje się również znaczna liczba mieszkań nabywanych do celów inwestycyjnych, których właściciele nie są w stanie aktywnie włączyć się w życie licznych wspólnot, do których należą lub mieszkają w znacznej odległości od nabytego mieszkania (np. jest to mieszkanie zakupione przez rodziców dla osoby rozpoczynającej studia). Firmy zarządzające nieruchomościami niestety w praktyce rzadko świadczą tego typu usługi, a młody lokator może nie być uprawniony do podejmowania decyzji czy głosowania nad uchwałą (chociaż tutaj warto byłoby przekonywać do udzielenia pełnomocnictwa). W takich sytuacjach zarządowi trudno uzyskać głos pod uchwałą od osoby, która nie odpowiada na korespondencję.

uwaga!

Zmiana formuły głosowania mogłaby nastąpić, jeżeli mimo podejmowanych prób nie udało się podjąć uchwały większością głosów, rozumianą jako większość udziałów w nieruchomości wspólnej pomimo indywidualnego zbierania głosów. 

Rozwiązaniem w tym zakresie – poza wspomnianymi już wcześniej pełnomocnictwami udzielonymi lokatorom lub przedstawicielom firmy zarządzającej lokalem – 
mogą być odpowiednie zapisy w umowie określającej sposób zarządu nieruchomością wspólną. Jak wiemy, podstawowym sposobem podejmowania uchwał we wspólnocie mieszkaniowej jest podejmowanie ich większością głosów liczonych proporcjonalnie do wielkości udziałów w nieruchomości. Zdarzyć się zatem może, że właściciel wielu mieszkań w danym budynku, który nie angażuje się w sprawy wspólnoty i ignoruje nadsyłaną korespondencję zablokuje jej możliwość działania. Ustawa o własności lokali przewiduje możliwość zmiany sposobu liczenia głosów, a taka zmiana może przerwać opisany powyżej impas (zależy to oczywiście od stanu faktycznego, proporcji udziałów i liczby właścicieli). Mowa o przyjęciu głosowania w formule, w której jednemu właścicielowi przypada jeden głos. Jest to narzędzie służące ochronie właścicieli mniejszościowych, ale jest możliwe jego wykorzystanie także do przeciwdziałania omawianym tutaj impasom decyzyjnym.

uwaga!

Ustawa o własności lokali przewiduje możliwość zmiany sposobu liczenia głosów.

Głosowanie w formule jeden właściciel równa się jeden głos może z mocy samej ustawy nastąpić w następujących przypadkach:

  • postanowi tak wspólnota uchwałą podjętą większością głosów – co w przypadku impasu będzie tak samo trudne do uzyskania;
  • gdy suma udziałów w nieruchomości wspólnej nie jest równa 1 lub większość udziałów należy do jednego właściciela i właściciele reprezentujący 1/5 udziałów w nieruchomości wspólnej zażądają głosowania w formule 1 właściciel, 1 głos;
  • gdy z umowy właścicieli wynika, że w określonej sprawie głosowanie odbywać się będzie w takiej właśnie formule.

uwaga!

Podstawowym sposobem podejmowania uchwał we wspólnocie mieszkaniowej jest podejmowanie ich większością głosów liczonych proporcjonalnie do wielkości udziałów w nieruchomości. 

Zatem jeżeli chcemy przeciwdziałać bierności członków wspólnoty mieszkaniowej, a w rezultacie jej paraliżowi decyzyjnemu – warto rozważyć zmianę formuły głosowania. Sytuacja jest jasna, kiedy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy