Zawilgocenie budynków we wspólnotach mieszkaniowych – jak rozpoznać i usunąć problem

Źródła zawilgocenia mogą być różne – od nieszczelnych dachów i uszkodzonych instalacji przez brak skutecznej izolacji przeciwwilgociowej po niewłaściwą wentylację pomieszczeń. Szczególnie narażone są starsze budynki, w których izolacje uległy degradacji lub zostały wykonane zgodnie z dawnymi standardami technicznymi. Coraz częściej problemy wilgotnościowe pojawiają się również w nowych obiektach, m.in. wskutek błędów wykonawczych lub niewłaściwej eksploatacji.

Skuteczne rozwiązanie problemu wymaga przede wszystkim prawidłowego rozpoznania przyczyn zawilgocenia. Dopiero właściwa diagnostyka pozwala dobrać odpowiednie technologie naprawcze oraz metody osuszania. Dla wspólnot mieszkaniowych i zarządców nieruchomości szczególne znaczenie mają działania profilaktyczne, regularne przeglądy techniczne oraz szybka reakcja na pierwsze objawy zawilgocenia.

Poniżej przedstawiono najczęstsze przyczyny powstawania wilgoci w budynkach mieszkalnych, skutki długotrwałego zawilgocenia oraz praktyczne metody ograniczania i usuwania problemu.

Czynniki powodujące zawilgocenie budynków

Problem zawilgocenia budynków nie jest związany wyłącznie z bezpośrednim działaniem wody w stanie ciekłym. W praktyce bardzo często źródłem problemów jest również długotrwałe oddziaływanie pary wodnej na przegrody budowlane i elementy konstrukcyjne obiektu. Nadmierna wilgoć może pochodzić zarówno ze środowiska zewnętrznego, jak i z procesów zachodzących wewnątrz budynku.
Do najczęściej występujących przyczyn zawilgocenia należą:

• wilgoć technologiczna,
• wilgoć pochodząca z gruntu,
• wilgoć związana z użytkowaniem budynku,
• kapilarne podciąganie wody,
• bezpośrednie oddziaływanie wód i przecieków na elementy konstrukcyjne.

Do czynników zewnętrznych oddziałujących na budynek zalicza się przede wszystkim:

• opady atmosferyczne,
• wodę rozbryzgową,
• wody powierzchniowe,
• wody zawieszone,
• wody przypowierzchniowe,
• wody gruntowe,
• podziemne cieki wodne,
• awarie oraz nieszczelności instalacji.

Wilgoć technologiczna

Wilgoć technologiczna jest naturalnym następstwem prowadzenia robót budowlanych. Woda wykorzystywana jest podczas przygotowywania zapraw, betonów, klejów, mas tynkarskich i wielu innych materiałów stosowanych w trakcie realizacji inwestycji. Szczególnie duże ilości wilgoci pojawiają się podczas wykonywania tzw. robót mokrych, takich jak betonowanie, tynkowanie czy wykonywanie wylewek. Należy również uwzględnić wilgoć zawartą bezpośrednio w materiałach budowlanych. Część wyrobów chłonie wodę podczas magazynowania lub transportu, zwłaszcza gdy są niewłaściwie zabezpieczone na placu budowy. W praktyce inwestycyjnej częstym problemem jest zbyt szybkie oddawanie budynków do użytkowania. Skracanie czasu technologicznego schnięcia przegród może skutkować stopniowym uwalnianiem wilgoci już podczas eksploatacji obiektu, co sprzyja powstawaniu zawilgoceń oraz rozwojowi pleśni.

Wilgoć gruntowa

Wilgoć gruntowa występuje między cząstkami gruntu i oddziałuje przede wszystkim na fundamenty oraz ściany znajdujące się poniżej poziomu terenu. W wypadku nieskutecznej izolacji przeciwwilgociowej może dochodzić do przenikania wilgoci do wnętrza przegród budowlanych. Zjawisko to jest szczególnie niebezpieczne w starszych budynkach, w których izolacje poziome i pionowe są uszkodzone lub w ogóle nie istnieją.

Wilgoć związana z użytkowaniem budynku

Codzienna eksploatacja mieszkań powoduje powstawanie znacznych ilości pary wodnej. Źródłem wilgoci są m.in.:

• gotowanie,
• kąpiele,
• pranie,
• suszenie odzieży,
• mycie pomieszczeń.

Dodatkowo para wodna emitowana jest przez ludzi, zwierzęta domowe oraz rośliny. Organizm człowieka stale oddaje wilgoć do otoczenia przez oddychanie i procesy fizjologiczne. Ilość emitowanej pary wodnej wzrasta wraz z aktywnością fizyczną mieszkańców. Przy niewydolnej wentylacji para wodna skrapla się na chłodnych powierzchniach ścian i okien, prowadząc do lokalnych zawilgoceń.

Kapilarne podciąganie wilgoci

Jednym z podstawowych mechanizmów transportu wilgoci w materiałach budowlanych jest podciąganie kapilarne. Większość materiałów stosowanych w budownictwie ma strukturę porowatą złożoną z licznych mikrokanałów i pustek powietrznych. Jeżeli materiał budowlany ma kontakt z wilgotnym podłożem, woda może przemieszczać się wewnątrz jego struktury dzięki działaniu sił kapilarnych. Zjawisko to występuje m.in. w cegłach, zaprawach, pustakach ceramicznych oraz niektórych kamieniach naturalnych.

Wysokość podciągania wilgoci zależy głównie od...