Dołącz do czytelników
Brak wyników

Eksploatacja

10 maja 2019

NR 208 (Maj 2019)

Dostosowanie obiektów budowlanych do wymagań osób niepełnosprawnych

0 189

Co do zasady, wszyscy obywatele powinni mieć równe szanse uczestniczenia w życiu społecznym. Niestety, osoby niepełnosprawne spotykają się na co dzień z wieloma przeszkodami, które utrudniają im swobodne poruszanie się. Oznacza to, że konieczne jest zainicjowanie działań prowadzących do wyrównywania możliwości normalnego funkcjonowania.

Zasadniczym elementem wyrównania szans osób niepełnosprawnych, które stanowią spory odsetek społeczeństwa, jest zapewnienie maksymalnej dostępności przestrzeni publicznych (np. siedzib urzędów, przychodni lekarskich, dworców, parków, miejsc rekreacji i wypoczynku, obiektów szkolnictwa) oraz miejsc powszechnego użytku (m.in. budynków mieszkalnych, sklepów). Poprzez dostępność przestrzeni i wszelakich obiektów, o których była mowa powyżej, należy rozumieć możliwość samodzielnego korzystania z nich przez osoby niepełnosprawne poruszające się na wózkach inwalidzkich, korzystające z chodzików czy przez osoby niewidome. Niestety, brak całościowej koncepcji udostępniania przestrzeni publicznej dla osób niepełnosprawnych za pośrednictwem zharmonizowanych i jednolitych standardów, a także nowoczesnych rozwiązań, to obecnie główny problem szerokiego wdrażania programu aktywizacji osób niepełnosprawnych.
 

Ważne

Poprzez dostępność przestrzeni i wszelakich obiektów należy rozumieć możliwość samodzielnego korzystania z nich przez osoby niepełnosprawne poruszające się na  wózkach inwalidzkich, korzystające z chodzików czy przez osoby niewidome.


W ramach prospołecznych działań polskich władz Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju sporządziło Program Dostępność Plus zwany dalej Programem. Ten rządowy program został wprowadzony uchwałą Rady Ministrów nr  102/2018 z dnia 17 lipca 2018 r., a w styczniu 2019 r. Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju na stronie internetowej budowlaneabc.gov.pl opublikowało aktualizację przedmiotowego dokumentu. Zadaniem programu jest zainicjowanie działań prowadzących do zniesienia barier oraz aktywizacji osób niepełnosprawnych. Pozwoli to tej grupie obywateli korzystać z wszelkich dóbr ­społecznych dostępnych do tej pory wyłącznie dla pełnosprawnej części społeczeństwa. Wpisuje się to w ogólnie pojętą politykę wyrównywania szans i jest jednym z zasadniczych jej elementów.
 

Uwaga!

W ramach prospołecznych działań polskich władz Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju sporządziło Program Dostępność Plus. 


Czy uda się wdrożyć skuteczne rozwiązania i zrealizować założenia Programu. Okaże się w przyszłości. Jednak niezależnie od powyższego, ważne że zainicjowano działania zmierzające do całościowej regulacji kwestii szeroko pojętej dostępności dla osób o szczególnych potrzebach (w tym osób niepełnosprawnych). Tylko w ten sposób można starać się tej dużej grupie osób zapewnić równoprawny udział w życiu społeczeństwa.

W artykule zostały przedstawione podstawowe zasady, którymi – zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz wytycznymi Programu Dostępność Plus – powinni kierować się projektanci oraz osoby odpowiedzialne za obiekty budowlane i ich otoczenie, mając na uwadze dobro osób niepełnosprawnych.

Budownictwo a wymagania w zakresie osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.): Obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając [...] niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich”.
 

Uwaga!

Wszystkie nowo powstałe czy przebudowywane lub rozbudowywane budynki użyteczności publicznej (czyli m.in. szkoły, biura, banki, domy handlowe) oraz budynki mieszkalne wielorodzinne muszą być dostępne dla osób niepełnosprawnych. 


W wielu przypadkach poprzez stwierdzenie niezbędne warunki do korzystania z obiektu” rozumie się spełnienie tych warunków jedynie w ograniczonym do minimum wymaganym zakresie. W przypadku budynków objętych ochroną konserwatorską określenie zakresu ww. minimalnych warunków zależy dodatkowo od decyzji właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Co do zasady, wszystkie nowo powstałe czy przebudowywane lub rozbudowywane budynki użyteczności publicznej (czyli m.in. szkoły, biura, banki, domy handlowe) oraz budynki mieszkalne wielorodzinne muszą być dostępne dla osób niepełnosprawnych. Oznacza to, że projekt budowlany, na podstawie którego będą wykonywane roboty budowlane, powinien zawierać odpowiednie rozwiązania w tym zakresie. Zgodnie z art. 34 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, projekt architektoniczno-budowlany stanowiący podstawę do przeprowadzenia inwestycji powinien określać:

  • funkcję obiektu budowlanego,
  • formę obiektu budowlanego,
  • konstrukcję obiektu budowlanego,
  • charakterystykę energetyczną i ekologiczną obiektu budowlanego,
  • proponowane niezbędne rozwiązania techniczne oraz materiałowe,
  • opis dostępności dla osób niepełnosprawnych.

Szczegóły dotyczące rozwiązań projektowych mających na celu dostosowanie budynków do potrzeb osób niepełnosprawnych znajdują się w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 z późn. zm.), zwanym dalej warunkami technicznymi. Ponadto, w zaktualizowanej wersji wytycznych do Programu Dostępność Plus pt. Standardy projektowania budynków dla osób z niepełnosprawnościami, zwanych dalej Standardami, opublikowano dodatkowe wskazania, którymi powinni kierować się projektanci. Zostały one rozszerzone o m.in. zalecenia w zakresie antypoślizgowości powierzchni czy wskazanie minimalnych i komfortowych wymiarów przestrzeni manewrowej dotyczącej swobodnego wykonania obrotu wokół własnej osi wózków inwalidzkich różnego typu. Powyższa rządowa publikacja jest bardzo obszerna, a wszystkie zawarte w niej wskazówki nie będą miały zastosowania w każdej sytuacji projektowej. Ograniczenia jej stosowania będą wynikały z rodzaju inwestycji, jak również ze względu na ograniczenia finansowe inwestorów.
 

Uwaga!

W zaktualizowanej wersji wytycznych do Programu Dostępność Plus pt. Standardy projektowania budynków dla osób z niepełnosprawnościami opublikowano dodatkowe wskazania, którymi powinni kierować się projektanci.


Dojścia do budynków

Z doświadczenia wynika, iż jednym z głównych czynników limitujących mobilność, a tym samym aktywność społeczną osób niepełnosprawnych, jest możliwość swobodnego i samodzielnego opuszczenia miejsca zamieszkania czy korzystania z obiektów użyteczności publicznej.

Warunek dostępności dla niepełnosprawnych wyrażony został w treści § 16 ust. 1 warunków technicznych, zgodnie z którym do wejść do budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej powinny być doprowadzone utwardzone dojścia o szerokości minimalnej 150 cm, przy czym co najmniej jedno dojście powinno zapewniać osobom niepełnosprawnym dostęp do całego budynku lub tych jego części, z których osoby te mogą korzystać.
 

Uwaga!

Do wejść do budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej powinny być doprowadzone utwardzone dojścia o szerokości minimalnej 150 cm.


W Standardach dodatkowo zaleca się m.in. zasygnalizowanie wejścia do budynku pasem ostrzegawczym (kostka z odpowiednimi wypustkami, np. „ścięte kopułki” lub „ścięte stożki”) oraz stosowanie nawierzchni antypoślizgowych.

Parkingi

Obecnie bardzo często samochód jest jedynym środkiem lokomocji pozwalającym osobie niepełnosprawnej na swobodne poruszanie się. Przy projektowaniu obiektów użyteczności publicznej czy budynków wielorodzinnych należy tak zaaranżować przestrzeń, aby korzystanie przez osoby niepełnosprawne z miejsc parkingowych było możliwe i komfortowe. Miejsca te muszą spełniać określone parametry techniczne określone 
w przepisach.

W dyspozycjach § 18 ust. 1 warunków technicznych ustalono, że zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, miejsca postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne. Natomiast w § 18 ust. 2 warunków określono liczbę stanowisk postojowych i sposób urządzenia parkingów, które należy dostosować do wymagań, z uwzględnieniem potrzebnej liczby stanowisk, z których korzystają osoby niepełnosprawne.

Stanowiska postojowe dla samochodów osobowych użytkowanych przez osoby niepełnosprawne, zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia, powinny mieć:

  • szerokość wynoszącą co najmniej 3,6 m,
  • długość wynoszącą co najmniej 5 m.

W sytuacji gdy stanowiska postojowe przeznaczone dla osób niepełnosprawnych usytuowane są wzdłuż jezdni, długość takiego stanowiska powinna wynosić co najmniej 6 m, a szerokość co najmniej 3,6 m.

Dodatkowo miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają wyłącznie osoby niepełnosprawne, wymagają odpowiedniego oznakowania.
 

Uwaga!

Stanowiska postojowe dla samochodów osobowych użytkowanych przez osoby niepełnosprawne powinny mieć szerokość wynoszącą co najmniej 3,6 m i długość wynoszącą co najmniej 5 m.


Garaże

W zależności od funkcji i typu obiektu, w części przypadków miejscem postojowym dla samochodów osobowych jest garaż, mogący stanowić samodzielny obiekt budowlany lub być integralną częścią innego obiektu budowlanego. W celu umożliwienia korzystania z garaży przez osoby niepełnosprawne obiekty te muszą spełniać określone parametry techniczne określone w warunkach technicznych:

  • stanowiska postojowe w garażu jednoprzestrzennym (bez ścian wewnętrznych), przeznaczone dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne, powinny mieć zapewniony dojazd na wózku inwalidzkim od drogi manewrowej (czyli dojazdu do stanowisk postojowych) do drzwi samochodu co najmniej z jednej strony, o szerokości nie mniejszej niż 1,2 m (§ 104 ust. 4 warunków technicznych);
  • stanowiska postojowe w garażu podziemnym i wielopoziomowym nadziemnym przeznaczone dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne, należy sytuować na poziomie terenu lub na kondygnacjach dostępnych dla tych osób z pochylni (§ 105 ust. 4 warunków technicznych),
  • w garażu wielopoziomowym lub stanowiącym kondygnację w budynku mieszkalnym wielorodzinnym oraz budynku użyteczności publicznej należy zainstalować urządzenia dźwigowe lub inne urządzenia podnośne umożliwiające transport pionowy osobom niepełnosprawnym poruszającym się na wózkach inwalidzkich na inne kondygnacje, które wymagają dostępności dla tych osób (§ 105 ust. 5 warunków technicznych).

Schody zewnętrzne

Schody stanowią...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy