Dołącz do czytelników
Brak wyników

Bezpieczeństwo budynku

20 marca 2020

NR 217 (Marzec 2020)

Techniczne aspekty kontroli instalacji gazowych a obowiązki osób odpowiedzialnych za obiekt budowlany

165

Instalacje gazowe są eksploatowane w większości gospodarstw domowych oraz – w zależności od potrzeb – są także użytkowane w obiektach przedsiębiorców do prowadzenia działalności gospodarczej. Ze względów ekologicznych w całym kraju dofinansowywane są inwestycje polegające na wymianie instalacji cieplnych zasilanych paliwem stałym na te wykorzystujące paliwa gazowe.

Rosnąca popularność instalacji gazowych ma niebagatelny wpływ na bezpieczeństwo użytkowania obiektów budowlanych. Gaz sieciowy jest mieszaniną gazów i różnego rodzaju związków chemicznych (np. zapachowych), która jest lżejsza od powietrza. Natomiast gaz płynny przechowywany w butlach lub zbiornikach jest zaliczany do gazów płynnych węglowodorowych cięższych od powietrza. Bez względu jednak na właściwości każdy z tych gazów po zmieszaniu z powietrzem tworzy mieszaninę wybuchową. To, jak bardzo niebezpieczna jest taka sytuacja potwierdza wiele wypadków i katastrof budowlanych spowodowanych ulatnianiem się gazu, które miały miejsce w ostatnim czasie (najgłośniejsza z nich to katastrofa w Szczyrku z grudnia 2019 roku, w czasie której zginęło osiem osób, a w wyniku wybuchu całkowitemu zniszczeniu uległ budynek mieszkalny jednorodzinny).

POLECAMY

uwaga!

Gaz płynny przechowywany w butlach lub zbiornikach jest zaliczany do gazów płynnych węglowodorowych cięższych od powietrza.

 

W celu zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania instalacji zasilanych paliwem gazowym należy właściwie ją zaprojektować, wykonać, eksploatować i konserwować. Jednoczesne spełnienie tych warunków pozwoli uniknąć zagrożenia dla osób korzystających z obiektów budowlanych oraz urządzeń gazowych. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 z późn. zm.), aby przeprowadzić inwestycję polegającą na budowie, rozbudowie lub przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że do wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji należy dołączyć projekt budowlany sporządzony przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych. Ponadto montaż takiej instalacji powinien być prowadzony pod nadzorem kierownika budowy w tej samej specjalizacji, który będzie odnotowywał kolejne etapy inwestycji w zarejestrowanym dzienniku budowy. Należy także pamiętać, iż po uzyskaniu pozwolenia na budowę, a przed rozpoczęciem robót budowlanych, inwestor ma obowiązek złożyć do odpowiedniego organu nadzoru budowlanego zawiadomienie o planowanym terminie rozpoczęcia powyższych robót, załączając oświadczenie kierownika budowy o podjęciu obowiązków oraz dokumenty potwierdzające jego kwalifikacje zawodowe (kopie decyzji o nadaniu uprawnień budowlanych) i zaświadczenie o przynależności do właściwej izby zawodowej (izby inżynierów budownictwa). Po wykonaniu montażu wewnętrznej instalacji gazowej przeprowadzane są odpowiednie próby, badania i sprawdzenia (samej instalacji gazowej i pod kątem prawidłowości funkcjonowania przewodów kominowych wentylacyjnych i spalinowych), a kierownik budowy kończy inwestycję odpowiednim wpisem w Dzienniku budowy. Pozytywne wyniki wszystkich kontroli dają podstawę dostawcy mediów do napełnienia instalacji paliwem gazowym. W sytuacji montażu nowej wewnętrznej instalacji gazowej zakładany jest licznik przez pracowników dostawcy gazu.

Podobna sytuacja ma miejsce przy montażu wewnętrznej instalacji gazowej zasilanym gazem płynnym. Wymagane jest również uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę po sporządzeniu stosownego projektu oraz nadzór osoby z odpowiednimi uprawnieniami nad wykonywanymi robotami budowlanymi, a później kontrola po zakończeniu inwestycji. Jedyną różnicą jest sposób nagazowania, który zależny jest od zapisów umownych z dostawcą gazu w celu napełnienia zbiornika lub w butlach.

Po rozpoczęciu użytkowania wewnętrznej instalacji gazowej konieczne jest regularne sprawdzanie jej szczelności i prawidłowości funkcjonowania jej poszczególnych elementów. W razie wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości konieczna jest natychmiastowa reakcja i usunięcie stwierdzonych anomalii.

W dalszej części opracowania zostaną omówione poszczególne rodzaje instalacji, sposób ich sprawdzania i wytyczne usuwania stwierdzonych nieprawidłowości. Wiedza w tym zakresie może okazać się niezwykle przydatna pod kątem zapewnienia bezpieczeństwo użytkowania obiektów budowlanych oraz zapobiegania ewentualnym katastrofom budowlanym.

Rodzaje wewnętrznych instalacji gazowych i ich elementy

Każda wewnętrzna instalacja gazowa, w zależności od potrzeb użytkowników obiektów budowlanych, będzie projektowana odmiennie. W zależności od wytycznych inwestora, projektant będzie bazował na wytycznych i definicjach zamieszczonych w aktach wykonawczych do ustawy Prawo budowlane. W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (t.j.: Dz. U z 2019 r., poz. 1065 z późn. zm.) w przepisach § 156 ust. 2–5 występują trzy odrębne definicje instalacji gazowej bardzo szkicowo określające jej budowę. Przedstawiają one instalacje: z sieci gazowej mieszanką gazu ziemnego, gazem płynnym ze stałych zbiorników lub baterii oraz gazem płynnym z indywidualnej butli. Z innej perspektywy zagadnienia te przedstawia rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. z 1999 r., Nr 74, poz. 836 z późniejszymi zmianami), gdzie w treści § 3 pkt 13–15 najpierw bardzo ogólnie zdefiniowano samą wewnętrzną instalację gazową. W kolejnych regulacjach w pierwszej kolejności podano ogólny opis instalacji gazu płynnego, a dalej określono, jak powinna być rozumiana instalacja zbiornikowa gazu płynnego. W tym akcie prawnym nie przedstawiono legalnej definicji instalacji gazu zasilanego z sieci gazowej.

Definicje według rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie:

  •     instalację gazową zasilaną z sieci gazowej stanowi układ przewodów za kurkiem głównym, prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku, wraz z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzeniami do pomiaru zużycia gazu, urządzeniami gazowymi oraz przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi, jeżeli są one elementem wyposażenia urządzeń gazowych;
  •     instalację gazową zasilaną gazem płynnym ze stałych zbiorników lub baterii butli, znajdujących się na działce budowlanej na zewnątrz budynku, stanowi układ przewodów za głównym zaworem odcinającym instalację zbiornikową, butle lub kolektor butli prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku, wraz z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzenia do pomiaru zużycia gazu, urządzenia gazowe z wyposażeniem oraz przewody spalinowe lub powietrzno-spalinowe odprowadzające spaliny bezpośrednio poza budynek lub do przewodów w ścianach;
  •     instalację gazową zasilaną gazem płynnym z indywidualnej butli, znajdującej się wewnątrz budynku, stanowi butla gazowa, urządzenie redukcyjne przy butli, przewód z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzenie gazowe wraz z przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi, jeżeli stanowią one element składowy urządzeń gazowych;
  •     instalację zbiornikową gazu płynnego stanowi zespół urządzeń składający się ze zbiornika albo grupy zbiorników z armaturą i osprzętem oraz z przyłącza gazowego z głównym zaworem odcinającym.

Definicje według rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych:

  •     instalacja gazowa – układ przewodów gazowych w budynku wraz z armaturą, wyposażeniem i urządzeniami gazowymi, mający początek w miejscu połączenia przewodu z kurkiem głównym gazowym odcinającym tę instalację od przyłącza, a zakończenie na urządzeniach gazowych wraz z tymi urządzeniami;
  •     instalacja gazu płynnego – układ przewodów gazowych z armaturą, wyposażeniem i urządzeniami gazowymi, zasilany ze źródła gazu płynnego, mający początek w miejscu połączenia przewodu gazowego z kurkiem głównym gazowym, a zakończenie na urządzeniach gazowych, wraz z tymi urządzeniami; w przypadku instalacji gazu płynnego zasilanej z pojedynczej butli gazowej początkiem instalacji jest miejsce połączenia reduktora z króćcem zaworu na butli;
  •     instalacja zbiornikowa gazu płynnego – zespół urządzeń, na który składa się bateria butli lub zbiornik albo grupa zbiorników z armaturą i osprzętem oraz przyłącze gazowe z kurkiem głównym gazowym.

Z powodzeniem można dokonać syntezy powyższych definicji zamieszczonych w aktach wykonawczych. Dzięki takiemu zabiegowi można wyselekcjonować poszczególne elementy wewnętrznej instalacji gazowej, które powtarzają się w przepisach, czyli są istotne z punktu widzenia późniejszych kontroli i napraw. Wśród tych części instalacji gazowej można wymienić:
    dla instalacji zasilanej gazem sieciowym:
•    przewody gazowe,
•    armatura z zaworami,
•    urządzenia pomiaru zużycia gazu,
•    kształtki,
•    urządzenia gazowe,
•    przewody spalinowe i powietrzno – spalinowe; dla instalacji zasilanej gazem płynnym z baterii butli lub zbiornika (zbiorników):
•    źródło gazu płynnego,
•    zawór główny z przyłączem,
•    przewody gazowe,
•    urządzenia pomiaru gazu,
•    armatura,
•    kształtki,
•    urządzenia gazowe,
•    przewody spalinowe i powietrzno-spalinowe; dla instalacji zasilanej gazem płynnym z butli:
•    butla indywidualna,
•    urządzenie redukcyjne,
•    przewód gazowy,
•    armatura,
•    kształtki,
•    urządzenie gazowe,
•    przewody spalinowe i powietrzno-spalinowe.

Warto podkreślić, że w skład wewnętrznej instalacji gazowej nie wchodzi kurek główny. Wynika to z zapisu: Instalację gazową zasilaną z sieci gazowej stanowi układ przewodów za kurkiem głównym (…). Urządzenie to jest zaliczane jeszcze do części składowych sieci gazowej, pomimo że funkcjonalnie związane jest bezpośrednio z obiektem budowlanym. Oznacza to, że kurek główny jest ostatnim elementem przyłącza gazowego, a jego rolą jest odcięcie dopływu paliwa gazowego do budynku.

ważne!

Kurek główny jest ostatnim elementem przyłącza gazowego, a jego rolą jest odcięcie dopływu paliwa gazowego do budynku.

 

Wyżej wymienione w punktach elementy wewnętrznej instalacji gazowej pełnią odpowiednie role w instalacji gazowej i muszę spełniać określone wymogi.

Przewody gazowe – przewody wewnętrznej instalacji gazowej w obiektach budowlanych wykonuje się jako stalowe lub miedziane.

W wewnętrznych instalacjach gazowych zastosowanie znajdą rury stalowe bez szwu lub stalowe ze szwem przewodowe. Mogą być one łączone przez spawanie lub z wykorzystaniem gwintowanych łączników takich jak trójniki, kolanka itd. Należy pamiętać, aby po wykonaniu próby szczelności kształtki te owinąć taśmami teflonowymi lub pokryć pastami uszczelniającymi. Wśród właściwości fizycznych stali można wymienić dużą wytrzymałość na rozciąganie, zginanie i ściskanie. Dzięki temu możliwy jest montaż długich odcinków tego rodzaju instalacji bez dodatkowych podpór. Ponadto stal wykazuje najmniejszą rozszerzalność termiczną spośród dostępnych na rynku budowlanych materiałów instalacyjnych. Wśród innych cech stali wyróżnić należy jej szczelność (dzięki której przez przewody stalowe nie przenikają gazy z otoczenia zewnętrznego takie jak tlen) czy odporność na oddziaływanie promieni ultrafioletowych, pod których wpływem ich stan nie ulega degradacji. Jednak stal jest materiałem podlegającym korozji, co oznacza, że każdą instalacje gazową wykonaną z przewodów stalowych należy zabezpieczyć stosownymi farbami antykorozyjnymi. Dzięki tym właściwościom stal jest jedynym materiałem, który można wykorzystać w instalacji zewnętrznej łączonej tylko i wyłącznie na spawanie. Ponadto dopuszczalne jest prowadzenie przewodów ze stali w bruzdach ściennych, które mogą być wypełnione niepowodującą korozji, łatwousuwalną masą tynkarską.

uwaga!

W wewnętrznych instalacjach gazowych zastosowanie znajdą rury stalowe bez szwu lub stalowe ze szwem przewodowe.

 

W obrocie handlowym dostępne są trzy rodzaje miedzi (o oznakowaniu Cu-DHP) – miękkie, półtwarde i twarde. W wewnętrznych instalacjach gazowych można stosować tylko przewody miedziane twarde. Do produkcji przewodów miedzianych gazowych dopuszczalną wykorzystywaną technologią jest ciągnienie bez szwu o minimalnej grubości ścianki 1 mm. Niewielka grubość ścianki powoduje, że zewnętrzne średnice przewodów są mniejsze niż rur stalowych (przy tej samej średnicy nominalnej). Ponadto dzięki temu przy wykonywaniu instalacji miedzianej zużywa się zdecydowanie mniej materiału niż przy montażu analogicznej instalacji stalowej. Zdecydowanie pożądanymi właściwościami miedzi, które ułatwiają wykonanie instalacji gazowej z tego materiału jest jej podatność na obróbkę plastyczną przy jednoczesnej wysokiej wytrzymałości na rozciąganie. Mankamentem miedzi jako materiału, który będzie podlegał obróbce w temperaturze, jest jej znaczna rozszerzalność liniowa, którą trzeba uwzględnić w procesie projektowania. Ma to szczególne znaczenie ze względu na prawidłowość kształtowania połączeń przewodów instalacyjnych, ponieważ w skrajnych przypadkach może dojść nawet do destrukcji wykonanego spawu (wykonanego jako lutowanie twarde). Z tej przyczyny przewody miedziane nie mogą być wykorzystane w gazowej instalacji zewnętrznej. Podobnie jak w przypadku przewodów stalowych, rury wykonane z miedzi cechują się szczelnością dyfuzyjną (co oznacza, że nie przenikają przez nią gazy ani mikrozanieczyszczenia z otaczającego powietrza), odpornością na działanie promieniowania ultrafioletowego oraz niepalnością. Używana do budowy instalacji gazowej miedź Cu-DHP nie zawiera związków chloru, więc pod działaniem ognia nie emituje szkodliwych substancji, które mogłyby przyczynić się do zatrucia użytkowników obiektu budowlanego. Należy podkreślić, że wszelkie kształtki i łączniki wykorzystywane przy modelowaniu instalacji powinny być wykonane z mosiądzu i podobnie jak w przypadku instalacji wykonanej ze stali – miejsca połączeń należy uszczelnić przy pomocy taśmy teflonowej lub pasty uszczelniającej. Najistotniejszą różnicą z punktu widzenia estetyki pomieszczeń jest fakt, że instalacji miedzianej w żadnym wypadku nie można prowadzić podtynkowo.

ważne!

W wewnętrznych instalacjach gazowych można stosować tylko przewody miedziane twarde.

 

W przypadku przewodów łączących urządzenie gazowe z indywidualną butlą z gazem płynnym wykorzystywane są przewody elastyczne posiadające odpowiednie dopuszczenia i atesty.

Urządzenia pomiaru zużycia gazu – tzw. liczniki czy gazomierze (silnikowe lub zwężkowe) to urządzenia służące do pomiaru objętości przepływającego gazu, zwykle w metrach sześciennych.

Armatura z zaworami – w tej grupie części składowych instalacji gazowej można wymienić różnego rodzaju zawory, skrzynki gazowe, reduktory ciśnienia, sygnalizatory gazowe czy filtry.

Kształtki – do kształtek o różnych średnicach wykorzystywanych do montażu wewnętrznej instalacji gazowej czy to stalowej czy miedzianej zaliczane będą elementy, takie jak: monozłącza proste i kolankowe, kolanka, trójniki, mufy, mufy redukcyjne, redukcje, nyple oraz korki.

Zewnętrzne źródło gazu płynnego – gaz płynny może być dostarczany do obiektu budowlanego ze zbiorników lub baterii butli. Zbiorniki ciśnieniowe służące do magazynowania paliwa gazowego w stanie ciekłym produkowane są z wysokogatunkowej stali, szczególnie odpornej na działanie zewnętrznych uwarunkowań niszczących, takich jak czynniki atmosferyczne czy uszkodzenia mechaniczne. Z zależności od potrzeb inwestora na rynku dostępne są zbiorniki nadziemne (łatwiejsze i tańsze w montażu) oraz podziemne (niewymagające bardzo dużej powierzchni działki i pozwalające łatwiej zagospodarować teren nieruchomości). Przed przystąpieniem do użytkowania zbiornik powinien zostać odebrany przez inspektorów Urzędu Dozoru Technicznego. Przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w § 179 ust. 4 wskazują, że zbiorniki w zależności od pojemności powinny być sytuowane w odpowiednich odległościach od budynków. I tak dla zbiorników o pojemności do 3 m3 – odległość od budynku powinna wynosić 3 m, jeśli jest to zbiornik naziemny i 1 m – zbiornik podziemny, dla pojemności 3 m3 do 5 m3 – 5 m zbiornik nadziemny; 2 m zbiornik podziemny, a dla pojemności 5 m3 do 7 m3 – 7,5 m zbiornik nadziemny; 3,5 m zbiornik podziemny.

Regulacje rozporządzenia w § 179 ust. 6 wyznaczają także odległości montażu zbiornika od granicy działki budowlanej, gdzie odległość zbiorników z gazem płynnym od granicy działki budowlanej z tymi zbiornikami powinna być nie mniejsza niż połowa odległości określonej dla odległości danego zbiornika od ściany budynku, przy zachowaniu wymaganej odległości od budynku danego rodzaju. Natomiast baterie butli zwykle składają się z 2, 4 lub 6 butli. Są to butle 33 kg. Bateria butli jest alternatywnym rozwiązaniem dla zbiorników gazu płynnego, którego montaż ze względu na wymogi dotyczące sytuowania względem granic nieruchomości może okazać się niemożliwy.

Przyłącze gazu płynnego z zaworem głównym – przyłącze stanowi połączenie zbiornika gazowego z miejscem przejścia przez ścianę budynku, czyli szafkę gazową. W skrzynce oprócz reduktora dostosowującego ciśnienie do potrzeb wewnętrznej instalacji gazowej i odbiorników (urządzeń gazowych) montowany jest także zawór główny.

Butla indywidualna – na potrzeby gospodarstw domowych zwykle użytkowane są butle gazowe 11 kg oraz 3 kg na niewielkie potrzeby (np. jednoosobowe gospodarstwo domowe dla kuchenki jedno lub dwupalnikowej). Butle zwykle pomalowane są na jednolity kolor (za wyjątkiem czerwonego), opatrzone tabliczką znamionową z datą legalizacji oraz ciężarem butli i gazu oraz naklejką z instrukcją bezpieczeństwa oraz innymi niezbędnymi informacjami np. dotyczącymi dostawcy. Zakupiona butla powinna mieć zaślepkę w miejscu przeznaczonym do montażu zaworu bezpieczeństwa oraz być zaplombowana w sposób określający podmiot dokonujący napełnienia butli (brak plomby może świadczyć o niepewnym źródle pochodzenia butli, co może mieć wpływ na bezpieczeństwo jej użytkowania).

Urządzenie redukcyjne (reduktory) – elementy służące do zasilania urządzeń gazem, dostarczające paliwo pod ciśnieniem wskazanym na tabliczce znamionowej. Reduktory mogą być wyposażone w manometr wskazujący aktualne ciśnienie w butli, a także mieć zamontowany zawór bezpieczeństwa, który uaktywnia się w przypadkach, gdy urządzenie gazowe ma większy poziom zużycia gazu, niż reduktor może obsługiwać, bądź nastąpiło przerwanie przewodu dostarczającego paliwo gazowe.

Urządzenia gazowe – dyspozycje rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w § 170 ust. 2 i 3 definiują trzy typy urządzeń gazowych: z otwartą komorą spalania typ A i B oraz typ C – z zamkniętą komorą spalania. Natomiast w treści § 172 ust. 1 podział urządzeń gazowych został doprecyzowany: typ A to urządzenia bez odprowadzenia spalin, a typ B to te z odprowadzeniem spalin. Do urządzeń typu A będą zaliczane kuchenki palnikowe (także te z piekarnikiem gazowym) oraz ogrzewacze pomieszczeń. Urządzenia typu B wymagają grawitacyjnego odprowadzenia spalin przewodem kominowym spalinowym poza obiekt, stąd zaliczane są do grupy urządzeń atmosferycznych, a będą to między innymi kotły gazowe z otwartą komorą spalania oraz atmosferyczne, przepływowe podgrzewacze wody użytkowej. Z kolei kotły gazowe z zamkniętą komorą spalania, takie jak kotły turbo i kotły kondensacyjne, zaliczane będą do urządzeń typu C.

uwaga!

Przewody spalinowe to przewody wraz z ich wyposażeniem służące do odprowadzania spalin z palenisk opalanych paliwem gazowym lub olejowym do kanałów spalinowych.

 

Przewody spalinowe i powietrzno-spalinowe – zgodnie z regulacjami § 3 pkt 19 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, przewody spalinowe to przewody wraz z ich wyposażeniem służące do odprowadzania spalin z palenisk opalanych paliwem gazowym lub olejowym do kanałów spalinowych. W odniesieniu do definicji zawartej w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie elementy te stanowią część wewnętrznej instalacji gazowej. Należy przy tym zwrócić uwagę, że dotyczy to przewodów łączących urządzenie gazowe, z którego odprowadzane są spaliny z kominem spalinowym, który już nie jest zaliczany jako jeden z elementów instalacji. Przewody te stanowią w zasadzie integralną część urządzenia gazowego i niejednokrotnie są sprzedawane wraz np. z kotłem centralnego ogrzewania gazowego. Od ich właściwego sposobu połączenia z urządzeniem i kominem będzie zależało bezpieczeństwo użytkowników, którym w razie wystąpienia nieszczelności może grozić zatrucie produktami spalania. Przewody spalinowe muszą być wykonane ze stali kwasoodpornej.

Główna próba szczelności instalacji gazowych

Każdorazowo przed rozpoczęciem eksploatacji instalacji gazowej inwestor lub właściciel budynku jest zobowiązany do przeprowadzenia tak zwanej głównej próby szczelności. Przepisy § 44 ust. 1 oraz § 45 warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, stanowią, że w sytuacji gdy została wykonana nowa instalacja gazowa, dokonano jej przebudowy/remontu lub w przypadku wyłączenia jej z użytkowania na okres dłuższy niż pół roku należy przed przekazaniem jej do użytkowania przeprowadzić główną próbę szczelności. Natomiast próbę szczelności należy powtórnie przeprowadzić, jeżeli powyższa instalacja gazowa nie została napełniona gazem w okresie 6 miesięcy od daty przeprowadzenia poprzedniej głównej próby szczelności.

uwaga!

Próbę szczelności należy powtórnie przeprowadzić, jeżeli instalacja gazowa nie została napełniona gazem w okresie 6 miesięcy od daty przeprowadzenia poprzedniej głównej próby szczelności.

 

Podstawowe czynności oraz zasady wykonania głównej próby szczelności zostały zawarte zarówno w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (§ 44), jak i w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (§ 165).

Poniżej przedstawiono przykładowy zakres i układ treści protokołu głównej próby szczelności instalacji gazowej.

Każdy protokół głównej próby szczelności instalacji gazowej powinien zostać opatrzony w nagłówku pieczęcią z dokładnymi danymi wykonawcy instalacji gazu. Ponadto należy podać datę porządzenia protokołu i jego stosowny numer porządkowy. W informacyjnej części protokołu powinny znaleźć się dane dotyczące obiektu budowlanego, w którym wybudowana została instalacja gazowa, czyli:

  • adres budynku,
  • rodzaj budynku,
  • dane inwestora,
  • adres inwestora,
  • dane wykonawcy instalacji gazowej,
  • adres wykonawcy instalacji gazowej,
  • imię i nazwisko osoby wykonującej próbę szczelności instalacji gazowej,
  • numer uprawnień osoby wykonującej próbę szczelności instalacji gazowej.

Niezwykle istotne jest dołączenie do protokołu kopii uprawnień budowlanych uprawniających do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w zakresie instalacji gazowych wraz z zaświadczeniem o przynależności do właściwej izby zawodowej lub kopii uprawnień wynikających z uzyskanego świadectwa kwalifikacyjnego wymaganego przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci gazowych.

Wstęp do zasadniczej części protokołu próby szczelności instalacji gazowej stanowią informacje o parametrach kontrolowanej instalacji, czyli będą to dane, takie jak:

  • rodzaj instalacji (nowa, istniejąca czy rozbudowa instalacji gazu),
  • materiał, z którego wykonano rury,
  • średnica rur,
  • technika łączenia rur,
  • lokalizacja gazomierza.

W dalszej części należy wymienić elementy instalacji gazowej poddane próbie:
    piony,
    przewody rozdzielcze,
    odgałęzienia,
    urządzenia gazowe,
    ewentualnie inne elementy.

Dla ważności próby szczelności instalacji gazowej jest przyrząd, którym dokonywane jest sprawdzenie, dlatego należy także podać informacje, takie jak:

  • rodzaj przyrządu pomiarowego,
  • klasa dokładności oraz zakres przyrządu pomiarowego,
  • data uwierzytelnienia przyrządu pomiarowego.

Ważne jest, aby dołączyć kopię świadectwa uwierzytelnienia przyrządu pomiarowego, która będzie stanowiła załącznik do protokołu.

Zasadniczą częścią protokołu będą parametry przeprowadzonej próby szczelności. Sprawdzenie dokonywane jest w następujących etapach:

  • badanie dla części instalacji przed gazomierzami – podaje się rodzaj medium próbnego (powietrze lub gaz obojętny), ciśnienie próby i czas trwania próby,
  • badanie dla pozostałej części instalacji z pominięciem gazomierzy – jak wyżej.

Następnie dokonywana jest ocena wyników próby szczelności instalacji gazowej:

  • badanie dla części instalacji przed gazomierzami – po dokonaniu analizy stwierdza się brak spadku ciśnienia, co daje wynik pozytywny lub stwierdza się spadek ciśnienia o pewną wartość podawaną w MPa w czasie trwania próby, co oznacza wynik negatywny,
  • badanie dla pozostałej części instalacji z pominięciem gazomierzy – jak wyżej.

Protokół sporządzony w formie pisemnej papierowej kończy się podpisami wykonawcy robót instalacyjnych i osoby przeprowadzającej próbę szczelności instalacji gazowej wraz z opieczętowaniem pieczątką z numerem kwalifikacji zawodowych lub stosownych uprawnień budowlanych oraz inwestora, właściciela budynku lub jego przedstawiciela, ewentualnie zarządcy obiektu budowlanego.

Analogiczne czynności powinny być wykonywane podczas kontroli wewnętrznej instalacji gazowej zasilanej gazem płynnym. Zakres protokołu w zależności od stopnia skomplikowania budowy instalacji gazowej (butla indywidualna czy zasilanie ze zbiornika) będzie bardziej lub mniej obszerny.

W tym miejscu należy podkreślić, że w przypadku indywidualnej butli gazu płynnego po każdej wymianie butli w baterii powinno się sprawdzić szczelność połączeń zgodnie z warunkami określonymi w instrukcji użytkowania tej baterii, a powyższej kontroli ma prawo dokonać użytkownik instalacji gazu płynnego lub przedstawiciel dostawcy gazu, jeżeli wynika to z umowy o dostarczanie gazu płynnego

Kontrola w czasie użytkowania wewnętrznej instalacji gazowej

Zachowanie szczególnych zasad bezpieczeństwa w sytuacji użytkowania instalacji gazowych – czy to zasilanych gazem sieciowym, czy gazem płynnym – jest bardzo istotne ze względu na cechy fizyczne mieszanek gazowych. Z tego też powodu w dyspozycjach rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych znalazły się między innymi regulacje związane z eksploatacją instalacji gazowych, niezwykle istotne z punktu widzenia specjalisty, który będzie dokonywał wywiadu przed dokonaniem czynności kontrolnych. W przepisach tych określono ogólne warunki należytego użytkowania lokalu oraz wyposażenia instalacyjnego i urządzeń, a także szczególne warunki dotyczące eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych:

W sytuacji gdy obiekt budowlany wyposażony jest w instalację gazową (czy to gazu ziemnego, czy płynnego ze zbiornika, butli czy baterii butli wraz z odpowiednimi urządzeniami i osprzętem), nie ulega wątpliwości, że aby zapewnić bezpieczeństwo eksploatacji takiego obiektu, należy utrzymywać przedmiotową instalację gazową oraz armaturę i urządzenia w należytym stanie technicznym. Regularne sprawdzanie tego typu wyposażenia instalacyjnego w obiekcie poprzez wykonywanie przeglądów technicznych może zapewnić dostarczanie bieżących informacji o instalacji i stały nadzór nad jej stanem ogólnym. Taka kontrola prawidłowości użytkowania i stanu technicznego instalacji gazowych została określona jako obowiązek podmiotów odpowiedzialnych za obiekt w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 z późn. zm.). Wytyczne i zasady takiej kontroli określono w art. 62 ust 1 pkt 1 lit. c: Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego (…) instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych).

ważne!

Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego (…) instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych). 

 


Dokonując analizy zapisów powyższego przepisu prawa, trzeba podkreślić, że nie określono w nim typu paliwa gazowego zasilającego instalację będącą przedmiotem kontroli. Oznacza to, że zaliczenie w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy