Dołącz do czytelników
Brak wyników

Eksploatacja

16 lipca 2019

NR 210 (Lipiec 2019)

Dźwigi osobowe w aspekcie ich budowy, modernizacji oraz właściwego utrzymania

0 84

Dźwigi osobowe, zwane przez większość użytkowników windami, to urządzenia powszechnie stosowane w budownictwie mieszkaniowym w budynkach, o wysokości powyżej czterech kondygnacji. Obsługują także komunikację w budynkach, takich jak obiekty służby zdrowia, wysokie biurowce, hotele itp. Zapewniają swobodę poruszania się po budynkach – umożliwiają transport osób i przedmiotów. Artykuł ma na celu przedstawienie w skrócie najważniejszych aspektów prawnych związanych z budową, eksploatacją i modernizacją dźwigów osobowych w budynkach mieszkalnych. Tego rodzaju wskazówki mogą okazać się przydatne dla podmiotów odpowiedzialnych za obiekty budowlane, w których użytkowane są te urządzenia techniczne.

Zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późniejszymi zmianami; dalej prawo budowlane) urządzenia budowlane to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Ustawa co prawda wprost nie wymienia dźwigów osobowych, choć jest oczywiste, że są one urządzeniami budowlanymi. Dźwigi są niezbędne dla właściwego użytkowania obiektów budowlanych, zapewniając im założoną w projekcie funkcjonalność. Budowę i montaż dźwigów osobowych, ich utrzymanie i ewentualne modernizacje zasadniczo regulują przepisy dwóch aktów prawnych – wcześniej wspomnianej już ustawy Prawo budowlane oraz ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 667). Prawo budowlane dotyczyć będzie budowy szybów windowych (polegającej na rozbudowie budynku) lub przebudowy obiektów budowlanych w celu modernizacji funkcjonujących dźwigów oraz zachowania należytego stanu technicznego tych elementów obiektu budowlanego. Natomiast ustawa o dozorze technicznym z aktami wykonawczymi normować będzie kwestie związane z odbiorem nowych lub zmodernizowanych dźwigów i utrzymaniem tych urządzeń technicznych.

Dźwigi osobowe a przepisy ustawy Prawo budowlane

Jak już wcześniej wspomniano – szyby windowe, w których funkcjonują dźwigi osobowe bądź osobowo-towarowe, są konstruowane jako integralna część budynku bądź jako element autonomiczny, stanowiący rozbudowę głównej bryły obiektu, który jest obsługiwany przez dźwig osobowy. Powstanie szybu windowego, w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane, będzie polegało na budowie, która definiowana jest w art. 3 pkt 6 jako wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego. Budowa szybu windowego będzie miała miejsce, kiedy element wchodzi w skład głównego układu nośnego wznoszonego obiektu budowlanego. Natomiast prowadzenie klasycznej rozbudowy, to sytuacja, gdy główny budynek pierwotnie nie był wyposażony w dźwig osobowy lub osobowo-towarowy, a inwestycja polega na zwiększeniu bryły, czyli powierzchni zabudowy o szyb windowy. W każdym z tych przypadków konieczne będzie sporządzenie projektu budowlanego, zgodnie z dyspozycjami zawartymi w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego: Obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej […]. Warte podkreślenia jest, że w punkcie 4 ww. przepisu projektant musi wziąć pod uwagę zapewnienie niezbędnych warunków do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich, co w tym momencie może zostać zapewnione poprzez uwzględnienie w założeniach powstania szybu windowego.

Wytyczne co do projektowania budynków oraz obowiązkowego wyposażenie ich w dźwig osobowy regulują dyspozycje rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 z późn. zm.). Ogólne wymagania znajdują się w §§ 54 i 55, a bardziej szczegółowe w rozdziale 9 przedmiotowego rozporządzenia Urządzenia dźwigowe w §§ 193–202.

Po uwzględnieniu przez projektanta wszystkich wytycznych zawartych w obowiązujących przepisach techniczno-budowlanych i sporządzeniu stosownego projektu budowlanego, inwestor powinien złożyć we właściwym miejscowo organie administracji architektoniczno-budowlanej stosowny wniosek o wydanie pozwolenia na budowę w zakresie bądź to przebudowy obiektu bądź jego rozbudowy o szyb windowy. Jest to wymagane dyspozycjami art. 28 Prawa budowlanego, który stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z art. 29 oraz 30 ustawy, inwestycja polegająca na budowie szybu windowego lub też na przebudowie istniejącego w budynkach wielorodzinnych lub użyteczności publicznej nie została wyłączona z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia. W tym miejscu należy podkreślić, że w przypadku rozbudowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego, budynku zamieszkania zbiorowego czy też użyteczności publicznej o szyb dźwigu osobowego należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie takiej inwestycji wydaną przez właściwy organ nadzoru budowlanego.

Szyb dźwigu osobowego w czasie jego eksploatacji, jak każdy inny element obiektu budowlanego, będzie podlegał procedurom kontrolnym przewidzianym w Prawie budowanym. Jak będą one częste – zależy od charakteru tego elementu. Jeśli szyb windowy funkcjonuje jako odrębny element obiektu budowlanego, stanowiący część elewacji, będzie podlegał kontroli raz w roku, zgodnie z dyspozycjami art. 62 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego: Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu. Taki szyb windowy niewątpliwie poddawany jest destrukcyjnym wpływom warunków atmosferycznych, np. działaniom niskich i wysokich temperatur, opadów deszczu i śniegu itp. Natomiast jeżeli dźwig osobowy funkcjonuje w przestrzeni wewnątrz budynku, czyli szyb jest wbudowany w obiekt i stanowi integralną część wewnętrznego układu konstrukcyjnego, jako taki element będzie poddawany kontroli raz na pięć lat, na podstawie dyspozycji art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego: Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli […] okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia. Ponadto każdy podmiot odpowiedzialny za obiekt budowlany powinien pamiętać, że kontroli przewidzianej w art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy, czyli co najmniej raz na pięć lat, będzie także podlegać instalacja elektryczna zasilająca napęd oraz oświetlenie czy elementy sterujące dźwigu osobowego, tj.: kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.

Dopuszczenie do eksploatacji dźwigów osobowych w aspekcie przepisów związanych z dozorem technicznym

Dźwigi osobowe, zwane też windami, są urządzeniami technicznymi podlegającymi dozorowi technicznemu w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1468).

Bezpieczną eksploatację urządzeń technicznych, w tym właśnie dźwigów osobowych, powinny zapewnić podmioty odpowiedzialne za te urządzenia, a Urząd Dozoru Technicznego dopuszcza te urządzenia do użytkowania na każdym etapie ich funkcjonowania w ramach obiektu budowlanego. Zasadę tę określają zapisy ustawy o dozorze technicznym w art. 2 ust. 1–3. Ustawa definiuje dozór techniczny jako określone działania jednostek dozoru technicznego, zmierzające do zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych i urządzeń do odzyskiwania par paliwa oraz działania zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego w tych obszarach. Przy czym wykonywanie dozoru technicznego przez kontrolujących z ramienia Urzędu Dozoru Technicznego nie zwalnia projektujących, wytwarzających, eksploatujących, naprawiających i modernizujących urządzenia techniczne od odpowiedzialności za jakość i stan tych urządzeń, mających wpływ na ich bezpieczną pracę, zgodnie z przepisami o dozorze technicznym i przepisami szczególnymi.

Dopuszczone do eksploatacji urządzenia techniczne objęte dozorem technicznym muszą posiadać decyzję zezwalającą na ich eksploatację, wydaną przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego. Urzędnicy dozoru technicznego przed wydaniem decyzji przeprowadzają badania i wykonują czynności sprawdzające w warunkach gotowości do pracy, czyli badania odbiorcze.

W sytuacji gdy powyższe procedury przebiegły bez zastrzeżeń, na podstawie pozytywnych wyników badań i wykonanych czynności, organ właściwej jednostki dozoru technicznego wydaje decyzję zezwalającą na eksploatację urządzenia, w której ustala formę dozoru technicznego, jaką będzie objęte urządzenie, przy czym to rozstrzygnięcie podlega wykonaniu z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy