Dołącz do czytelników
Brak wyników

Bezpieczeństwo budynku

25 lutego 2020

NR 216 (Luty 2020)

Odpowiedzialność za zanieczyszczenie powietrza

27

Wraz z powracającym o tej porze roku ochłodzeniem temperatury powietrza, powraca również problem, którego skutki odczuwane są w terenie zabudowanym szczególnie zimą. Mamy tutaj na myśli zanieczyszczenie powietrza. W świadomości publicznej funkcjonuje ono jako smog, o którym ostatnich dużo się mówi, a władze lokalne starają się przeciwdziałać temu zjawisku, przeprowadzając kontrole z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu pomiarowego. Warto zatem zastanowić się, kto odpowiada za zanieczyszczenie powietrza w przypadku budynków mieszkalnych, a w szczególności budynków mieszkalnych wielorodzinnych.

Dane odnoszące się do zanieczyszczenia powietrza wskazują, że problem ten w szczególności dotyczy nieruchomości w zabudowie jednorodzinnej, która częściej korzysta z indywidualnych źródeł ogrzewania i w tym zakresie wykorzystuje rozwiązania oparte na paliwach stałych, węglu i drewnie. Zabudowa wielorodzinna częstokroć podłączona jest do sieci ciepłowniczej lub gazowej. Niemniej opisany stan rzeczy wynika przede wszystkim z faktu, że w zabudowie jednorodzinnej mamy do czynienia z większą liczbą palenisk potencjalnie emitujących zanieczyszczenia.

Nowelizacja ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw

Problem smogu spotyka się z reakcją jednostek samorządu terytorialnego oraz rządu. We wrześniu 2018 roku weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Systemem kontroli jakości objęto wprowadzane do obrotu paliwa stałe, czyli między innymi: węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierający co najmniej 85% węgla, torf, muły węglowe, mieszanki z zawartością węgla kamiennego poniżej 85%, węgiel brunatny i inne, przeznaczone dla gospodarstw domowych i instalacji o mocy cieplnej poniżej 1 MW. Nabywając tego rodzaju paliwo stałe, powinniśmy otrzymać od przedsiębiorcy – wystawiony w momencie wprowadzania paliwa do obrotu – dokument potwierdzający spełnienie przez paliwo stałe wymagań jakościowych określone w ustawie świadectwem jakości. Wprowadzanie do obrotu paliw stałych bez takiego świadectwa jakości, niesortowanych, niespełniających wymogów jakościowych jest zabronione. Zabronione jest też stosowanie wspomnianych powyżej mułów węglowych i mieszanek (poniżej 85%).
 

Uwaga!

Nabywając paliwo stałe, powinniśmy otrzymać od przedsiębiorcy – wystawiony w momencie wprowadzania paliwa do obrotu – dokument potwierdzający spełnienie przez paliwo stałe wymagań jakościowych określone w ustawie świadectwem jakości.


Zarządzanie i kontrolę handlu paliwami stałymi prowadzi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu paliwa stałe zabronione ustawą lub niespełniające określonych nią wymogów podlegają odpowiedzialności karnej począwszy od kary grzywny 25 000 złotych w przypadkach mniejszej wagi, aż do kary pozbawienia wolności do lat 3. W ramach tej ustawy to dostawcy paliw stałych będą zatem ponosić odpowiedzialność. Jednak istnieją również inne źródła prawne, które pozwalają na pociągnięcie do odpowiedzialności tych osób, które faktycznie zanieczyszczają do atmosferę.
 

Uwaga!

Zarządzanie i kontrolę handlu paliwami stałymi prowadzi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.


Rządowe instrumenty do walki ze smogiem

Na marginesie, nie jest to jedyny rządowy instrument walki ze smogiem stosowany przez państwo. Funkcjonuje również program realizowany przez gminy przy wsparciu Skarbu Państwa, w ramach którego można uzyskać dofinansowanie na wymianę źródeł ciepła (pieców) oraz termomodernizację budynków mieszkalnych jednorodzinnych.
Dodatkowo należy mieć na względzie przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska. W ustawie tej funkcjonuje ogólny zakaz, zgodnie z którym eksploatacja instalacji lub urządzenia nie powinna powodować przekroczenia standardów emisyjnych, a oddziaływanie instalacji lub urządzenia nie powinno powodować pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrożenia życia lub zdrowia ludzi.

Samorządowe instrumenty do walki ze smogiem

Na poziomie samorządowym regulacje mające na celu walkę z zanieczyszczeniem powietrza odnajdujemy również w ustawie Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 96 tej ustawy, sejmik województwa może, w drodze uchwały, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Uchwała taka jest aktem powszechnie stosowanym na danym obszarze, stanowi akt prawa miejscowego. Oczywiście uchwała taka musi być proporcjonalna do określonego ustawowo celu, jakim jest zapobieżenie negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko. Projekt takiej uchwały powinien być zaopiniowany przez gminy i powiaty położone na terenie jej oddziaływania. W uchwale takiej określa się:

  • granice obszaru, na którym wprowadza się ograniczenia lub zakazy,
  • rodzaje podmiotów lub instalacji, dla których wprowadza się ograniczenia lub zakazy,
  • rodzaje lub jakość paliw dopuszczonych do stosowania lub których stosowanie jest zakazane na obszarze lub parametry techniczne lub rozwiązania techniczne lub parametry emisji instalacji, w których następuje spalanie paliw, dopuszczonych do stosowania na tym obszarze.

Dodatkowo uchwała może określić:

  • sposób lub cel wykorzystania paliw, który jest objęty ograniczeniami,
  • okres obowiązywania ograniczeń lub zakazów w ciągu roku,
  • obowiązki podmiotów objętych uchwałą w zakresie niezbędnym do kontroli realizacji uchwały.

Ponieważ są to akty prawa miejscowego, w celu zweryfikowania, czy i jakie na danym obszarze wprowadzono obostrzenia, należy sprawdzić uchwały lokalnego sejmiku wojewódzkiego. Przykładowo, na terenie województwa śląskiego obowiązuje uchwała nr  V/36/1/2017 z 7 kwietnia 2017 roku w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa śląskiego ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Zgodnie z tą uchwałą, wprowadzono ograniczenia i zakazy obowiązujące cały rok, które odnoszą się do instalacji, w których spalane jest paliwo stałe, w szczególności do kotłów, kominków i pieców jako źródeł ciepła centralnego ogrzewania lub same wydzielają ciepło, czy też przenoszą je do innego nośnika. Inaczej ujmując, służą do ogrzewania gospodarstw domowych. Uchwała dopuszcza do eksploatacji wyłącznie instalacje spełniające określone przepisami standardy emisyjne. Ograniczenia i zakazy wyrażone uchwałą obowiązują wszystkie podmioty eksploatujące instalacje. Dodatkowo, podobnie jak w przypadku opisywanych powyżej zakazów obrotu, w uchwale dla województwa śląskiego zakazane jest stosowanie określonego rodzaju paliw we wspomnianych instalacjach (m.in. węgiel brunatny, muły węglowe).

Mając na uwadze powyższe, należy pamiętać, że podmiotem odpowiedzialnym za eksploatację instalacji oraz urządzeń grzewczych – zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, a więc również wspominanej ustawy antysmogowej – jest właściciel instalacji, chyba że wykaże on, iż władającym instalacją lub urządzeniem jest na podstawie tytułu prawnego inny podmiot. Zatem odpowiedzialność za zanieczyszczenie powietrza ponosić może zarówno właściciel, jak i zarząd lub zarządca wspólnoty mieszkaniowej/spółdzielni mieszkaniowej. W przypadku kiedy emitowane gazy będące wynikiem spalania paliwa w instalacji grzewczej przekraczają dopuszczalne prawem normy, uruchomiona będzie procedura zmierzająca do przeciwdziałania tego rodzaju zjawisku.
 

Ważne!

Podmiotem odpowiedzialnym za eksploatację instalacji oraz urządzeń grzewczych – zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, a więc również wspominanej ustawy antysmogowej – jest właściciel instalacji, chyba że wykaże on, iż władającym instalacją lub urządzeniem jest na podstawie tytułu prawnego inny podmiot.


Odpowiedzialność karna

Za nieprzestrzeganie ograniczeń, nakazów lub zakazów, określonych w uchwale sejmiku województwa, wymierzona może zostać kara grzywny w wysokości 500 zł. Dodatkowo należy pamiętać, że znacznie nasilone zanieczyszczanie środowiska może zrodzić odpowiedzialność na gruncie ustawy Kodeks karny. Według tego Kodeksu ten, kto zanieczyszcza powietrze substancją w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach (art. 182 k.k.) podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
 

Ważne!

Za nieprzestrzeganie ograniczeń, nakazów lub zakazów, określonych w uchwale sejmiku województwa, wymierzona może zostać kara grzywny w wysokości 500 zł.


Jak można się w tym przypadku bronić? Przed zarzutem dokonania opisanego powyżej czyn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy