Dołącz do czytelników
Brak wyników

Aktualności , Administrowanie

9 maja 2022

NR 238 (Kwiecień 2022)

Przy zakwaterowaniu uchodźców nawiązuje się stosunek prawny – użyczenie

0 578

W obliczu wywołanego wojną w Ukrainie kryzysu uchodźczego rząd w ostatnich dniach wprowadził w formie specustawy pierwsze szczególne regulacje związane z udzielaną uchodźcom pomocą. Między innymi wprowadzone zostały wypłaty przeznaczone na refinansowanie wydatków ponoszonych przez obywateli na zakwaterowanie i wyżywienie przyjmowanych przez nich uchodźców. Mówimy o pierwszych regulacjach z tego zakresu, ponieważ pomimo przyjęcia już zapowiada się wprowadzenie poprawek lub uzupełnień przyjętych aktów normatywnych.

Niezależnie od powyższego i mając na uwadze fakt, że uwarunkowania prawne obywateli Ukrainy szukających w Polsce ochrony mogą jeszcze ulec zmianie, warto mieć na względzie przesłanki do uzyskania pomocy i pewnej ulgi w ponoszonych kosztach pomocy uchodźcom, które w dniu sporządzenia niniejszego tekstu nie wydają się przesadnie skomplikowane. Jednocześnie jednak, co może być trudne w tym szczególnym czasie, w razie potrzeby warto zdawać sobie sprawę z podstawowych narzędzi i uwarunkowań ustawowych regulujących sytuację prawną stron, tj. właścicieli zarządzanych lokali mieszkalnych oraz uchodźców, którym udzielana jest pomoc w zakresie zakwaterowania.

POLECAMY

Warto pamiętać, że jakkolwiek jest to czas szczególny, to w ramach działań podjętych w celu pomocy uchodźcom nawiązywane są normalne stosunki prawne. Mając na uwadze tematykę naszego miesięcznika, skupmy się tutaj na aspekcie nieruchomościowym udzielanej pomocy, udostępnianiem lokali lub pokoi. Poprzez udzieloną pomoc w zakresie zakwaterowania, na gruncie stosunków prawa cywilnego dochodzi do zawarcia swoistej umowy użyczenia pomiędzy osobą, której przysługuje tytuł prawny do lokalu/pokoju, a osobami, którym udzielana jest pomoc.

Podstawowe cechy

Zastosowanie będą miały tutaj przepisy Kodeksu cywilnego, a konkretniej ustawowe przepisy dotyczące umowy użyczenia. Zgodnie bowiem z artykułem pierwszym Kodeks cywilny reguluje stosunki cywilnoprawne ­między osobami fizycznymi i w takiej omawianej ­sytuacji nie ma znaczenia obywatelstwo tych umawiających się osób. Umowa użyczenia uregulowana została natomiast w art. 710–719 Kodeksu cywilnego, przy czym nie można wykluczyć, że uchwalone w tym zakresie zostaną przepisy szczególne, które znajdą zastosowanie przed ogólną regulacją k.c.

Zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem na gruncie takiej umowy użyczenia użyczający, czyli osoba, której przysługuje tytuł prawny do lokalu/pokoju, zobowiązuje się zezwolić biorącemu, zwanemu też niekiedy biorącemu w użyczenie, na bezpłatne używanie określonej rzeczy. Umowa użyczenia może być zawarta na czas oznaczony lub nieoznaczony. Regulacja kodeksowa, jakkolwiek nieco ograniczona w treści, pozwala na dostateczne wypełnienie treścią umowy użyczenia zawartej nawet w sposób dorozumiany.

ważne!


Umowa użyczenia może być zawarta na czas oznaczony lub nieoznaczony.  

Podstawowe cechy (essentialia negotii) takiej umowy omówiono powyżej. Co więcej – wskazuje się, że jeżeli umowa nie określa sposobu używania użyczonej rzeczy, to biorący w użyczenie może jej używać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu. Zatem przy użyczeniu lokalu mieszkalnego może w nim po prostu zamieszkać i korzystać w sposób podobny najemcy. Na podstawie zawartej umowy użyczenia staje się on posiadaczem rzeczy. Biorący w użyczenie nie może oddać rzeczy osobie trzeciej do używania, a więc decyzje w tym zakresie pozostają przy użyczającym.

Jakkolwiek we wskazanym kontekście zapewne nie będzie to miało znaczenia, ale ogólną regułą zgodnie z art. 713 Kodeksu cywilnego jest, że to biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Niemniej warto pamiętać, że uzyskiwane z tego tytułu środki stanowić mogą pewną formę wynagrodzenia za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców, które to wynagrodzenie może z kolei mieć wpływ na możliwość lub wysokość uzyskiwanej rządowej pomocy.

Odpowiedzialność odszkodowawcza

Umowa użyczenia, mimo iż ma charakter nieodpłatny, nie pozostaje dla stron obojętna. Każda ze stron może w określonych sytuacjach ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą za jej nienależyte wykonanie. I tak też użyczający będzie odpowiadał za szkody, które wyrządził biorącemu w użyczenie przez to, że wiedząc o wadzie użyczonego lokalu (rzeczy), nie zawiadomił o nich biorącego. Reguła ta nie obowiązuje, jeśli biorący w użyczenie mógł wadę z łatwością zauważyć. Z drugiej strony, mając na uwadze zobowiązanie biorącego do korzystania z użyczonej rzeczy zgodnie z przeznaczeniem, to będzie on odpowiadał za uszkodzenie lokalu (rzeczy), jeżeli używa go sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub przeznaczeniem tego lokalu. Podobnie biorący ponosił będzie odpowiedzialność, jeżeli do wyrządzenia szkody doszło po dalszym użyczeniu rzeczy innej osobie, a to „podużyczenie” nie było dopuszczone umową ani nie było wynikiem okoliczności przymusowych. W odniesieniu do wspomnia...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy