Dołącz do czytelników
Brak wyników

Eksploatacja

16 lipca 2019

NR 210 (Lipiec 2019)

Utrzymanie instalacji gazu sieciowego oraz gazu płynnego

0 81

Mając na uwadze kwestie bezpieczeństwa, zasadnym jest przeprowadzenie analizy regulacji ustawowych oraz innych dyspozycji prawnych znajdujących się w aktach wykonawczych, aby mieć pełny obraz obowiązków ciążących na właścicielach, zarządcach oraz użytkownikach instalacji gazu sieciowego i gazu płynnego, a także warunków ich odpowiedniego użytkowania.

Paliwa gazowe pozyskiwane są ze złóż znajdujących się w skorupie ziemskiej. Są one produktem procesów trwających wiele milionów lat. Z ukształtowanych złóż gazowych wydobywany jest gaz w postaci mieszanek. Do klientów indywidualnych, korzystających z gazu jako paliwa, trafia gaz ziemny oraz gaz płynny. Gaz sieciowy docierający do odbiorców poprzez gazociągi, a dalej sieci gazowe, jest mieszaniną metanu z innymi gazami palnymi, związkami niepalnymi oraz zapachowymi (jest nawaniany).

Gaz ziemny zaliczany jest do gazów palnych, wybuchowych i lżejszych od powietrza. Z kolei gaz płynny jest paliwem należącym do grupy gazów płynnych węglowodorowych. Propan, butan i ich mieszaniny są gazami palnymi cięższymi od powietrza, co oznacza, iż w sytuacji wycieku gromadzą się nisko przy gruncie, w zagłębieniach terenu czy przy podłodze lokalu, a tam mogą stwarzać realne zagrożenie zapłonem i wybuchem.

Wiele uwagi poświęca się eksploatacji i utrzymywaniu w odpowiednim stanie technicznym instalacji gazu sieciowego, czyli ziemnego. Natomiast najważniejsze wytyczne związane z użytkowaniem indywidualnych butli na gaz płynny, w tym także kwestie odpowiedzialności właścicieli i zarządców obiektów budowlanych w zakresie eksploatacji tego rodzaju instalacji gazowych, pozostają niezmiennie pomijane i lekceważone. Nie jest to właściwe podejście, gdyż większość wypadków ma swoje źródło właśnie w nieodpowiednim korzystaniu z instalacji gazu propan-butan.

Instalacje gazowe – definicje, budowa, warunki

Definicje szczegółowe instalacji gazowych nie znalazły się w regulacjach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.). Zostały one zamieszczone w rozporządzeniach:

  •     Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 z późn. zm.) – przepisy § 3 pkt 13–15,
  •     Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 74, poz. 836 z późn. zm.) – regulacje § 156 ust. 2–5.

Powyższe akty wykonawcze różnią się podejściem do instalacji gazowej jako takiej. W rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych w pierwszej kolejności zdefiniowano w sposób ogólny czym jest instalacja gazowa, następnie wyróżniono instalację gazu płynnego, podając jej uniwersalny opis, a dalej uszczegółowiono czym jest instalacja zbiornikowa gazu płynnego. Natomiast w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, występują trzy odrębne definicje instalacji gazowej, skupiające się na jej budowie. Dotyczą one instalacji gazowej zasilanej: z sieci gazowej, gazem płynnym ze stałych zbiorników lub baterii oraz gazem płynnym z indywidualnej ­butli. Z powyższych definicji można więc stworzyć następujące definicje ogólne, które z powodzeniem będą mogły mieć zastosowanie w dalszych rozważaniach:

  • Instalacja gazowa – układ przewodów gazowych w budynku wraz z armaturą, wyposażeniem i urządzeniami gazowymi.
  • Instalacja gazowa zasilana z sieci gazowej – układ przewodów za kurkiem głównym, prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku, wraz z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzeniami oraz przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi.
  • Instalacja gazu płynnego – układ przewodów gazowych z armaturą, wyposażeniem i urządzeniami gazowymi, zasilany ze źródła gazu płynnego wraz z przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi.
  • Instalacja zbiornikowa gazu płynnego – zespół urządzeń, na który składa się bateria butli lub zbiornik albo grupa zbiorników z armaturą i osprzętem oraz przyłącze gazowe z kurkiem głównym gazowym, w tym przewody spalinowe lub powietrzno-spalinowe odprowadzające spaliny bezpośrednio poza budynek lub do przewodów w ścianach.
  • Instalacja gazowa zasilana gazem płynnym z indywidualnej butli – zespół urządzeń, na który składa się pojedyncza butla gazowa, urządzenie redukcyjne przy butli, przewód z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzenie gazowe wraz z przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi, gdzie początkiem instalacji jest miejsce połączenia reduktora z króćcem zaworu na butli.

Warunki zastosowania i montażu poszczególnych rodzajów instalacji gazowych

Już w ustępie pierwszym § 156 rozporządzenia Ministra Infrastruktury przedstawiono podstawowe wytyczne zastosowania instalacji gazu: Zaopatrzenie budynków w gaz oraz instalacje gazowe powinny odpowiadać potrzebom użytkowym i warunkom wynikającym z własności fizykochemicznych gazu oraz warunkom technicznym przyłączenia do sieci gazowej, określonym przez dostawcę gazu. Jednocześnie w § 157 ust. 4–8 sprecyzowane zostały ograniczenia dotyczące wyposażenia budynków w ww. instalacje:

  • ust. 4. Zastosowanie instalacji gazowej w budynkach o wysokości ponad 25 m wymaga uzyskania pozytywnej opinii wydanej przez właściwego komendanta wojewódzkiego państwowej straży pożarnej.
  • ust. 5. Instalacje gazowe zasilane gazem płynnym mogą być wykonywane tylko w budynkach niskich (budynki o wysokości do 12 m włącznie nad poziomem terenu lub mieszkalne o wysokości do 4 kondygnacji nadziemnych włącznie – zgodnie z § 8 pkt 1 warunków technicznych – przyp. autora).
  • ust. 6. Zabrania się stosowania w jednym budynku gazu płynnego i gazu z sieci gazowej.
  • ust. 7. W budynku niskim, mającym w mieszkaniach instalację zasilaną gazem płynnym, dopuszcza się usytuowanie kotłowni gazowej zasilanej z sieci gazowej.
  • ust. 8. Instalacje gazowe zasilane gazem o gęstości większej od gęstości powietrza nie mogą być stosowane w pomieszczeniach, których poziom podłogi znajduje się poniżej otaczającego terenu oraz w których znajdują się studzienki lub kanały instalacyjne i rewizyjne poniżej podłogi.

Wynika z tego, że po spełnieniu odpowiednich warunków jedynie instalacje zasilane gazem sieciowym (ziemnym) mogą być montowane w budynkach zarówno niskich, jak i wysokich. W przypadku gazu płynnego występują zarówno ograniczenia co do wysokości budynków, jak i do usytuowania pomieszczeń, w których tego rodzaju instalacja może być użytkowana. Ze względu na różną charakterystykę i właściwości gazów sieciowego i płynnego nie mogą być one również stosowane równocześnie dla zasilania instalacji w jednym budynku. Wyjątek stanowi kotłownia z kotłem na gaz sieciowy w budynku niskim – jest to jednak pomieszczenie niemieszkalne.

Samo rozmieszczenie poszczególnych części instalacji oraz wymagania co do pomieszczeń, w których ona przebiega, określono w regulacjach §§ 164–174 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Instalacje gazowe – użytkowanie i kontrola

Ze względu na cechy fizyczne mieszanek gazowych bardzo istotne jest zachowanie szczególnych zasad bezpieczeństwa użytkowania instalacji gazowych – czy to zasilanych gazem sieciowym, czy gazem płynnym. Z tego też powodu w dyspozycjach rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych znalazły się między innymi regulacje związane z eksploatacją instalacji gazowych. W przepisach tych określono ogólne warunki właściwego użytkowania lokalu oraz wyposażenia instalacyjnego i urządzeń, a także szczególne warunki dotyczące eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych. W § 16 rozporządzenia w podstawowych wytycznych dotyczących użytkowania instalacji i urządzeń gazowych w lokalu wymieniono:

  • eksploatację zgodnie z projektem i instrukcjami,
  • ochronę przed uszkodzeniem,
  • właściwą konserwację,
  • natychmiastową likwidację uszkodzeń,
  • naprawy i wymiany uszkodzonych lub zużytych elementów instalacji i wyposażenia lokalu,
  • przekazywanie informacji właścicielowi budynku o wszelkich uszkodzeniach instalacji.

Prawodawca podkreślił także, że w sytuacji wystąpienia uszkodzeń lub zakłóceń w funkcjonowaniu instalacji i urządzeń należy niezwłocznie wstrzymać ich eksploatację, jeżeli dalsze ich użytkowanie może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia albo skażenie środowiska.

Natomiast w § 17 rozporządzenia określono warunki dotyczące eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych przez użytkownika. Wymieniono między innymi:

  • konieczność eliminacji możliwości wydzielania się tlenku węgla z urządzeń gazowych,
  • zapewnienie bezpieczeństwa oraz ochronę interesów użytkowników danego lokalu, innych lokali korzystających z tej instalacji oraz osób trzecich,
  • udostępnianie lokalu właścicielowi budynku lub dostawcy gazu dla wykonywania ich obowiązków,
  • zapewnienie pełnej sprawności technicznej i użytkowej urządzeń gazowych stanowiących wyposażenie lokalu,
  • utrzymywanie znajdujących się w lokalu elementów instalacji gazowej, urządzeń spalinowych i wentylacyjnych oraz urządzeń gazowych w należytym stanie technicznym i użytkowym,
  • konieczność udostępniania lokalu w celu przeprowadzenia przez odpowiednie służby kontroli instalacji i urządzeń gazowych, przewodów i kanałów spalinowych, wentylacyjnych, a także innych instalacji i urządzeń oraz ścisłe wykonywanie zaleceń pokontrolnych.

Zakres obowiązków osób odpowiedzialnych za budynek w odniesieniu do instalacji gazowej

W sytuacji gdy obiekt budowlany wyposażony jest w instalację gazową, czy to gazu ziemnego, czy płynnego wraz z odpowiednimi urządzeniami, oczywistym jest, że aby zapewnić bezpieczeństwo eksploatacji takiego obiektu, należy utrzymywać instalację gazową oraz te urządzenia w należytym stanie technicznym. Stały monitoring tego typu wyposażenia instalac...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy