Dołącz do czytelników
Brak wyników

Eksploatacja

16 lipca 2019

NR 210 (Lipiec 2019)

Utrzymanie instalacji gazu sieciowego oraz gazu płynnego

301

Mając na uwadze kwestie bezpieczeństwa, zasadnym jest przeprowadzenie analizy regulacji ustawowych oraz innych dyspozycji prawnych znajdujących się w aktach wykonawczych, aby mieć pełny obraz obowiązków ciążących na właścicielach, zarządcach oraz użytkownikach instalacji gazu sieciowego i gazu płynnego, a także warunków ich odpowiedniego użytkowania.

Paliwa gazowe pozyskiwane są ze złóż znajdujących się w skorupie ziemskiej. Są one produktem procesów trwających wiele milionów lat. Z ukształtowanych złóż gazowych wydobywany jest gaz w postaci mieszanek. Do klientów indywidualnych, korzystających z gazu jako paliwa, trafia gaz ziemny oraz gaz płynny. Gaz sieciowy docierający do odbiorców poprzez gazociągi, a dalej sieci gazowe, jest mieszaniną metanu z innymi gazami palnymi, związkami niepalnymi oraz zapachowymi (jest nawaniany).

Gaz ziemny zaliczany jest do gazów palnych, wybuchowych i lżejszych od powietrza. Z kolei gaz płynny jest paliwem należącym do grupy gazów płynnych węglowodorowych. Propan, butan i ich mieszaniny są gazami palnymi cięższymi od powietrza, co oznacza, iż w sytuacji wycieku gromadzą się nisko przy gruncie, w zagłębieniach terenu czy przy podłodze lokalu, a tam mogą stwarzać realne zagrożenie zapłonem i wybuchem.

Wiele uwagi poświęca się eksploatacji i utrzymywaniu w odpowiednim stanie technicznym instalacji gazu sieciowego, czyli ziemnego. Natomiast najważniejsze wytyczne związane z użytkowaniem indywidualnych butli na gaz płynny, w tym także kwestie odpowiedzialności właścicieli i zarządców obiektów budowlanych w zakresie eksploatacji tego rodzaju instalacji gazowych, pozostają niezmiennie pomijane i lekceważone. Nie jest to właściwe podejście, gdyż większość wypadków ma swoje źródło właśnie w nieodpowiednim korzystaniu z instalacji gazu propan-butan.

Instalacje gazowe – definicje, budowa, warunki

Definicje szczegółowe instalacji gazowych nie znalazły się w regulacjach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.). Zostały one zamieszczone w rozporządzeniach:

  •     Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 z późn. zm.) – przepisy § 3 pkt 13–15,
  •     Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 74, poz. 836 z późn. zm.) – regulacje § 156 ust. 2–5.

Powyższe akty wykonawcze różnią się podejściem do instalacji gazowej jako takiej. W rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych w pierwszej kolejności zdefiniowano w sposób ogólny czym jest instalacja gazowa, następnie wyróżniono instalację gazu płynnego, podając jej uniwersalny opis, a dalej uszczegółowiono czym jest instalacja zbiornikowa gazu płynnego. Natomiast w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, występują trzy odrębne definicje instalacji gazowej, skupiające się na jej budowie. Dotyczą one instalacji gazowej zasilanej: z sieci gazowej, gazem płynnym ze stałych zbiorników lub baterii oraz gazem płynnym z indywidualnej ­butli. Z powyższych definicji można więc stworzyć następujące definicje ogólne, które z powodzeniem będą mogły mieć zastosowanie w dalszych rozważaniach:

  • Instalacja gazowa – układ przewodów gazowych w budynku wraz z armaturą, wyposażeniem i urządzeniami gazowymi.
  • Instalacja gazowa zasilana z sieci gazowej – układ przewodów za kurkiem głównym, prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku, wraz z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzeniami oraz przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi.
  • Instalacja gazu płynnego – układ przewodów gazowych z armaturą, wyposażeniem i urządzeniami gazowymi, zasilany ze źródła gazu płynnego wraz z przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi.
  • Instalacja zbiornikowa gazu płynnego – zespół urządzeń, na który składa się bateria butli lub zbiornik albo grupa zbiorników z armaturą i osprzętem oraz przyłącze gazowe z kurkiem głównym gazowym, w tym przewody spalinowe lub powietrzno-spalinowe odprowadzające spaliny bezpośrednio poza budynek lub do przewodów w ścianach.
  • Instalacja gazowa zasilana gazem płynnym z indywidualnej butli – zespół urządzeń, na który składa się pojedyncza butla gazowa, urządzenie redukcyjne przy butli, przewód z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzenie gazowe wraz z przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi, gdzie początkiem instalacji jest miejsce połączenia reduktora z króćcem zaworu na butli.

Warunki zastosowania i montażu poszczególnych rodzajów instalacji gazowych

Już w ustępie pierwszym § 156 rozporządzenia Ministra Infrastruktury przedstawiono podstawowe wytyczne zastosowania instalacji gazu: Zaopatrzenie budynków w gaz oraz instalacje gazowe powinny odpowiadać potrzebom użytkowym i warunkom wynikającym z własności fizykochemicznych gazu oraz warunkom technicznym przyłączenia do sieci gazowej, określonym przez dostawcę gazu. Jednocześnie w § 157 ust. 4–8 sprecyzowane zostały ograniczenia dotyczące wyposażenia budynków w ww. instalacje:

  • ust. 4. Zastosowanie instalacji gazowej w budynkach o wysokości ponad 25 m wymaga uzyskania pozytywnej opinii wydanej przez właściwego komendanta wojewódzkiego państwowej straży pożarnej.
  • ust. 5. Instalacje gazowe zasilane gazem płynnym mogą być wykonywane tylko w budynkach niskich (budynki o wysokości do 12 m włącznie nad poziomem terenu lub mieszkalne o wysokości do 4 kondygnacji nadziemnych włącznie – zgodnie z § 8 pkt 1 warunków technicznych – przyp. autora).
  • ust. 6. Zabrania się stosowania w jednym budynku gazu płynnego i gazu z sieci gazowej.
  • ust. 7. W budynku niskim, mającym w mieszkaniach instalację zasilaną gazem płynnym, dopuszcza się usytuowanie kotłowni gazowej zasilanej z sieci gazowej.
  • ust. 8. Instalacje gazowe zasilane gazem o gęstości większej od gęstości powietrza nie mogą być stosowane w pomieszczeniach, których poziom podłogi znajduje się poniżej otaczającego terenu oraz w których znajdują się studzienki lub kanały instalacyjne i rewizyjne poniżej podłogi.

Wynika z tego, że po spełnieniu odpowiednich warunków jedynie instalacje zasilane gazem sieciowym (ziemnym) mogą być montowane w budynkach zarówno niskich, jak i wysokich. W przypadku gazu płynnego występują zarówno ograniczenia co do wysokości budynków, jak i do usytuowania pomieszczeń, w których tego rodzaju instalacja może być użytkowana. Ze względu na różną charakterystykę i właściwości gazów sieciowego i płynnego nie mogą być one również stosowane równocześnie dla zasilania instalacji w jednym budynku. Wyjątek stanowi kotłownia z kotłem na gaz sieciowy w budynku niskim – jest to jednak pomieszczenie niemieszkalne.

Samo rozmieszczenie poszczególnych części instalacji oraz wymagania co do pomieszczeń, w których ona przebiega, określono w regulacjach §§ 164–174 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Instalacje gazowe – użytkowanie i kontrola

Ze względu na cechy fizyczne mieszanek gazowych bardzo istotne jest zachowanie szczególnych zasad bezpieczeństwa użytkowania instalacji gazowych – czy to zasilanych gazem sieciowym, czy gazem płynnym. Z tego też powodu w dyspozycjach rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych znalazły się między innymi regulacje związane z eksploatacją instalacji gazowych. W przepisach tych określono ogólne warunki właściwego użytkowania lokalu oraz wyposażenia instalacyjnego i urządzeń, a także szczególne warunki dotyczące eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych. W § 16 rozporządzenia w podstawowych wytycznych dotyczących użytkowania instalacji i urządzeń gazowych w lokalu wymieniono:

  • eksploatację zgodnie z projektem i instrukcjami,
  • ochronę przed uszkodzeniem,
  • właściwą konserwację,
  • natychmiastową likwidację uszkodzeń,
  • naprawy i wymiany uszkodzonych lub zużytych elementów instalacji i wyposażenia lokalu,
  • przekazywanie informacji właścicielowi budynku o wszelkich uszkodzeniach instalacji.

Prawodawca podkreślił także, że w sytuacji wystąpienia uszkodzeń lub zakłóceń w funkcjonowaniu instalacji i urządzeń należy niezwłocznie wstrzymać ich eksploatację, jeżeli dalsze ich użytkowanie może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia albo skażenie środowiska.

Natomiast w § 17 rozporządzenia określono warunki dotyczące eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych przez użytkownika. Wymieniono między innymi:

  • konieczność eliminacji możliwości wydzielania się tlenku węgla z urządzeń gazowych,
  • zapewnienie bezpieczeństwa oraz ochronę interesów użytkowników danego lokalu, innych lokali korzystających z tej instalacji oraz osób trzecich,
  • udostępnianie lokalu właścicielowi budynku lub dostawcy gazu dla wykonywania ich obowiązków,
  • zapewnienie pełnej sprawności technicznej i użytkowej urządzeń gazowych stanowiących wyposażenie lokalu,
  • utrzymywanie znajdujących się w lokalu elementów instalacji gazowej, urządzeń spalinowych i wentylacyjnych oraz urządzeń gazowych w należytym stanie technicznym i użytkowym,
  • konieczność udostępniania lokalu w celu przeprowadzenia przez odpowiednie służby kontroli instalacji i urządzeń gazowych, przewodów i kanałów spalinowych, wentylacyjnych, a także innych instalacji i urządzeń oraz ścisłe wykonywanie zaleceń pokontrolnych.

Zakres obowiązków osób odpowiedzialnych za budynek w odniesieniu do instalacji gazowej

W sytuacji gdy obiekt budowlany wyposażony jest w instalację gazową, czy to gazu ziemnego, czy płynnego wraz z odpowiednimi urządzeniami, oczywistym jest, że aby zapewnić bezpieczeństwo eksploatacji takiego obiektu, należy utrzymywać instalację gazową oraz te urządzenia w należytym stanie technicznym. Stały monitoring tego typu wyposażenia instalac...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy