Istotą wygaśnięcia prawa jest wystąpienie, niejako ubocznie, relewantnego w płaszczyźnie prawnorzeczowej skutku, będącego jednak konsekwencją innego zdarzenia prawnego. W takich sytuacjach skutek ten występuje niezależnie od woli uczestnika obrotu.
Od wygaśnięcia odrębnej własności lokalu należy wyraźnie odróżnić sytuacje, gdy prawo to ustaje na skutek konsensualnej czynności prawnej, np. w ramach umowy albo w następstwie jednostronnego oświadczenia woli. W doktrynie i judykaturze – jakkolwiek nie bez kontrowersji – wyróżnia się co najmniej kilka przyczyn wygaśnięcia odrębnej własności lokalu.
Wygaśnięcie użytkowania wieczystego
W orzecznictwie do niedawna trwał spór o los prawny odrębnej własności lokalu na gruncie, na którym wygasło użytkowanie wieczyste, szczególnie na skutek upływu okresu, na jaki zostało ono ustanowione.
Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami prawo użytkowania wieczystego wygasa m.in. na skutek nabycia własności gruntu przez użytkownika wieczystego, nabycia użytkowania wieczystego na gruncie będącym własnością Skarbu Państwa przez państwową jednostkę organizacyjną lub w wyniku konfuzji będącej następstwem nabycia użytkowania wieczystego przez właściciela gruntu. Ponadto skutek ten występuje w związku z rozwiązaniem umowy użytkowania wieczystego, a przede wszystkim w konsekwencji upływu okresu, na jaki prawo to zostało ustanowione.
Rozważania te mają obecnie ograniczone znaczenie w wypadku lokali mieszkalnych, ponieważ prawo użytkowania wieczystego przeważającej większości gruntów o przeznaczeniu mieszkaniowym uległo od 1 stycznia 2019 r. ex lege konwersji we własność na podstawie ustawy o pr...