Dołącz do czytelników
Brak wyników

Finanse

30 listopada 2021

NR 233 (Listopad 2021)

Nowelizacja ustawy śmieciowej

0 712

Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi to składowa opłaty za mieszkanie, stanowiąca coraz większą jej część. Podwyżki opłaty rzędu kilkudziesięciu procent nikogo już nie dziwią. Od 23 września 2021 r. obowiązują znowelizowane przepisy ustawy z dnia 13 ­września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 888 z późn. zm., dalej: ustawa śmieciowa). Jak wynika z uzasadnienia, podjęcie prac nad ustawą wynikało przede wszystkim z konieczności wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zidentyfikowanych problemów oraz poprawy sytuacji na krajowym rynku gospodarki odpadami komunalnymi, w szczególności przez obniżenie kosztów funkcjonowania i usprawnienie gminnych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi. Poniżej przedstawiono najważniejsze zmiany w przepisach.

Możliwość odejścia od odpowiedzialności zbiorowej w budynkach wielolokalowych

Od 1 stycznia 2022 r. będzie obowiązywał nowododany w ustawie śmieciowej art. 2a, który umożliwia, po zapewnieniu technicznych możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach, postanowienie przez radę gminy, w drodze uchwały, o ponoszeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właściciela lokalu lub inną osobę, której służy tytuł prawny do lokalu w budynku wielolokalowym lub osobę faktycznie zamieszkującą albo użytkującą ten lokal. W związku z tą zmianą doprecyzowano art. 2 ust. 3b, który wskazuje, że osoba, której służy tytuł prawny do lokalu, lub osoba faktycznie zamieszkująca lokal należący do spółdzielni mieszkaniowej nie jest obowiązana do wykonywania obowiązków właściciela nieruchomości wynikających z ustawy − w przypadku podjęcia uchwały, o której mowa w nowym art. 2a. Dodano również do art. 1 punkt 1 literę b, zgodnie z którym ustawa określa również obowiązki właścicieli lokali w budynku wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokali, osób, którym służy tytuł prawny do lokalu w budynkach wielolokalowych, osób faktycznie zamieszkujących lub użytkujących te lokale lub osób faktycznie zamieszkujących lub użytkujących lokal należący do spółdzielni mieszkaniowej – dotyczące utrzymania czystości i porządku.

Wprowadzenie możliwości indywidualnego rozliczania się właścicieli lokali mieszkalnych w budynkach wielolokalowych znalazło odzwierciedlenie również w art. 6h ustawy śmieciowej, który określa, kto jest obowiązany ponosić opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Po nowelizacji ww. artykuł przewiduje, że jeśli rada gminy podejmie uchwałę umożliwiającą indywidualne rozliczenia właścicieli lokali, to obowiązani do wnoszenia opłaty są również właściciele lokali w budynku wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokali, osób, którym służy tytuł prawny do lokalu w budynkach wielolokalowych, osób faktycznie zamieszkujących lub użytkujących te lokale lub osób faktycznie zamieszkujących lub użytkujących lokal należący do spółdzielni mieszkaniowej. Z ww. przepisem skorelowany jest nowy ust. 1a w art. 6i ustawy śmieciowej.

POLECAMY

Rada gminy w regulaminie utrzymania czystości i porządku w gminie może wprowadzić obowiązek stosowania indywidualnego oznakowania pojemników lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych w sposób, który pozwoli na identyfikację właściciela nieruchomości, na której są wytwarzane odpady komunalne, lub osób wymienionych w art. 1 pkt 1 lit. b – w przypadku podjęcia uchwały, o której mowa w nowo dodanym art. 2a ust. 1.
 

Uwaga

Rada gminy w regulaminie utrzymania czystości i porządku w gminie może wprowadzić obowiązek stosowania indywidualnego oznakowania pojemników lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych w sposób, który pozwoli na identyfikację właściciela nieruchomości, na której są wytwarzane odpady komunalne.


W poprzednim stanie prawnym nie było możliwości indywidualnego rozliczania mieszkańców z segregacji odpadów. Deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami składały wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie w imieniu swoich mieszkańców. One też były podatnikami tej opłaty i odprowadzały ją do budżetów gmin, niezależnie od tego, czy właściciele lokali sami je wnieśli do zarządcy. Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) wprowadziła powszechny obowiązek selektywnej zbiórki odpadów. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy śmieciowej właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy. W przypadku niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych wójt, burmistrz lub prezydent miasta powinien wszcząć postępowanie administracyjne i określić w drodze decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, o czym stanowi art. 6ka ustawy. Jak wynikało z treści uzasadnienia do ww. ustawy – dwukrotnie wyższa opłata za niesegregowanie odpadów miała na celu zachęcenie mieszkańców do prawidłowego, selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a często w ogóle do podjęcia wysiłku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Powołano się również na to, iż „przeprowadzone ankiety, sygnały płynące od mieszkańców oraz od zarządców nieruchomości jednoznacznie wskazują kryterium cenowe jako najbardziej skuteczną metodę zachęty do prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów przez mieszkańców”. Z takim stanowiskiem można polemizować. O ile stosowanie podwyższonej opłaty za nieprzestrzeganie ustawowych obowiązków jest uzasadnione, to obarczanie nią wszystkich mieszkańców danej nieruchomości, nawet tych segregujących, budzi daleko idące zastrzeżenia. Zastosowano zasadę zbiorowej odpowiedzialności, co w odczuciu wielu osób jest krzywdzące i w konsekwencji może zniechęcać do segregacji. Więcej na ten temat pisałem w artykule dotyczącym odpowiedzialności zbiorowej, który ukazał się w miesięczniku Mieszkanie i Wspólnota nr 02/2021.
 

Uwaga

Dwukrotnie wyższa opłata za niesegregowanie odpadów miała na celu zachęcenie mieszkańców do prawidłowego, selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a często w ogóle do podjęcia wysiłku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.


Z uwagi na powyższe w noweli zdecydowano się na dodanie możliwości objęcia obowiązkami wynikającymi z ustawy faktycznych wytwórców odpadów. W uzasadnieniu do projektu ustawy (druk nr 1275, IX kadencja Sejmu) wskazano, że „wprowadzenie takiego rozwiązania powinno przyczynić się do przestrzegania wymogu selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez większą liczbę mieszkańców, co przełoży się na większą ilość selektywnie zbieranych odpadów komunalnych. W efekcie oznacza to zwiększenie pozyskiwanych surowców wtórnych, które wpłyną na osiąganie wyższych poziomów recyklingu przez gminy, oraz umożliwienie obniżenia opłat za gospodarowanie odpadami ze środków finansowych pozyskanych z ich sprzedaży”.

Projekt ustawy o zmianie ustawy śmieciowej przedłożony do konsultacji publicznych (nr UD 163 – na liście Rządowego Centrum Legislacji) oraz projekt ustawy skierowany do Sejmu (druk nr 1275) zawierał zapis w art. 1 pkt 3 w następującym brzmieniu:

„Art. 2a. 1. W przypadku gdy gmina zapewni techniczne możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach w budynkach wielolokalowych, rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o ponoszeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez osoby wymienione w art. 1 pkt 1 lit. b”.

Natomiast na etapie prac legislacyjnych przepis ten został istotnie zmieniony, a jego uchwalone brzmienie to:

„Art. 2a. 1. W przypadku gdy właściciel nieruchomości w uzgodnieniu z gminą zapewni techniczne możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach w budynkach wielolokalowych, rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o ponoszeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez osoby wymienione w art. 1 pkt 1 lit. b”.

Pierwotnie zapisy ustawy zobowiązywały więc gminy do zapewnienia technicznych możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w lokalach w budynkach wielorodzinnych, natomiast końcowo to zarządcy są zobowiązani do wprowadzenia systemu do identyfikacji odpadów, którego wdrożenie zapewne będzie kolejnym kosztem do poniesienia (nie mówiąc już o wydatkach związanych z eksploatacją takiego systemu). W konsekwencji, w wersji bardzo optymistycznej, na terenie gminy mogą funkcjonować różne rozwiązania techniczne służące zapewnieniu identyfikacji odpadów (np. monitoring wizyjny, ograniczenie dostępu tylko dla osób upoważnionych do wiat śmietnikowych, kody kreskowe itp.), natomiast z punktu widzenia spójności systemu właściwe byłoby, aby system był jednolity.

Identyfikacja odpadów komunalnych, w świetle nowelizacji ustawy, ma zapewnić możliwość przypisania osobom będącymi faktycznymi wytwórcami odpadów, danej frakcji odpadów komunalnych w taki sposób, aby osoby nieuprawnione nie mogły odczytać danych osobowych. Uchwała o ponoszeniu opłaty za gospodarowanie odpadami przez faktycznych wytwórców odpadów może dotyczyć wszystkich albo określonych nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi, w zależności od tego, czy właściciele nieruchomości w uzgodnieniu z gminą zapewnią techniczne możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach na wszystkich nieruchomościach zabudowanych budynkami wielolokalowymi albo na części tych nieruchomości. Podejmując taką uchwałę, rada gminy powinna kierować się technicznymi możliwościami identyfikacji odpadów komunalnych w poszczególnych lokalach w budynkach wielolokalowych, w tym: liczbą lokali mieszkalnych w danym budynku wielolokalowym, liczbą mieszkańców, ilością odpadów komunalnych wytwarzanych na danych nieruchomościach zabudowanych budynkami wielolokalowymi oraz istniejącą infrastrukturą do gospodarowania odpadami komunalnymi. Po podjęciu uchwały o ponoszeniu opłaty za gospodarowanie odpadami przez faktycznych wytwórców odpadów spółdzielnie i wspólnoty w dalszym ciągu zobowiązane będą do składania deklaracji i wnoszenia opłaty – w stosunku do pozostałych odpadów komunalnych, innych niż objęte systemem indywidualnego rozliczania (por. art. 2a ust. 5 ustawy śmieciowej).
 

Uwaga

Identyfikacja odpadów komunalnych, w świetle nowelizacji ustawy, ma zapewnić możliwość przypisania osobom będącymi faktycznymi wytwórcami odpadów, danej frakcji odpadów komunalnych w taki sposób, aby osoby nieuprawnione nie mogły odczytać danych osobowych. 


Czteropojemnikowy system zbierania odpadów

Od 1 lipca 2017 r. wdrażany jest Jednolity System Segregacji Odpadów (JSSO) obowiązujący na terenie całego kraju. Od tego czasu odpady komunalne zbierane są w podziale na cztery główne frakcje + odpady zmieszane (kolor czarny): papier (kolor niebieski), metale i tworzywa sztuczne (kolor żółty), szkło (kolor zielony), bioodpady (kolor brązowy). Takie wytyczne wynikają z rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów.

Zgodnie z postulatami jednostek samorządu terytorialnego dodano art. 4b oraz 4c, które wprowadzają możliwości odejścia od pięciopojemnikowego systemu zbiórki odpadów komunalnych. Część samorządów zgłaszała, że łączna zbiórka wybranych frakcji umożliwiłaby im obniżenie kosztów odbioru odpadów. Gmina będzie mogła łącznie zbierać odpady z tworzyw sztucznych, metali, opakowania wielomateriałowe oraz szkło, jeśli indywidualną decyzję w tej sprawie wyda minister klimatu (od października 2020 r. jest to minister klimatu i środowiska). Także w jednym pojemniku znaleźć się będą mogły odpady zbierane w pojemnikach zielonym i żółtym. Częściowe odstępstwo od zasad selektywnej zbiórki odpadów będzie możliwe, jeśli zostaną spełnione łącznie co najmniej trzy z warunków:

  1. łączne zbieranie wybrany...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy