Dołącz do czytelników
Brak wyników

Finanse

22 stycznia 2021

NR 224 (Styczeń 2021)

Podatek od gruntów spółdzielni – wyrok NSA

79

Jedna ze spółdzielni wystąpiła do prezydenta miasta o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej. Wskazała, iż prowadzi działalność m.in. w zakresie zarządzania zasobami mieszkaniowymi i użytkowymi oraz zarządzania majątkiem własnym i majątkiem spółdzielców.

Zasoby spółdzielni obejmują:

POLECAMY

  1. Grunt zabudowany budynkami użytkowymi, których lokale spółdzielnia przeznacza na wynajem. Spółdzielnia ustala powierzchnię gruntu, do której mają zastosowanie podwyższone stawki podatku od nieruchomości, na podstawie powierzchni, jaką zajmuje budynek użytkowy (powierzchnia zabudowy). Suma powierzchni gruntu pod wszystkimi budynkami użytkowymi stanowi powierzchnię gruntu do opodatkowania podwyższonymi stawkami podatkowymi.
  2. Grunt zabudowany:
    a) budynkami użytkowymi, w których lokale przeznaczone są dla administracji osiedlowej,
    b) budynkami użytkowymi, w których oprócz pomieszczeń do wynajęcia, znajdują się pomieszczenia administracji osiedlowej, pomieszczenia, w których prowadzona jest działalność społeczna, oświatowa i kulturalna oraz pomieszczenia zarządu spółdzielni.
  • Do gruntu zabudowanego budynkami użytkowymi (powierzchnia zabudowy), w których znajdują się pomieszczenia administracji osiedlowej, spółdzielnia stosuje stawki podatku od nieruchomości jak za grunty pozostałe.
  • Do gruntu zabudowanego budynkami użytkowymi (powierzchnia zabudowy), w których oprócz pomieszczeń do wynajęcia, znajdują się pomieszczenia administracji osiedlowej, pomieszczenia, w których prowadzona jest działalność społeczna, oświatowa i kulturalna oraz pomieszczenia zarządu spółdzielni, ustalana jest proporcja, wynikająca z powierzchni lokali, jaką zajmują poszczególne działalności w budynku. Grunt przypadający na działalność gospodarczą w formie wynajmu, opodatkowany jest podwyższonymi stawkami podatku od nieruchomości. Natomiast grunt przypadający – wg proporcji – na działalność administracji osiedlowej, działalność społeczną, oświatową i kulturalną oraz działalność zarządu spółdzielni opodatkowano stawkami podatku od nieruchomości jak za grunty pozostałe.

Uwaga!

Grunt przypadający na działalność gospodarczą w formie wynajmu, opodatkowany jest podwyższonymi stawkami podatku od nieruchomości. Natomiast grunt przypadający – wg proporcji – na działalność administracji osiedlowej, działalność społeczną, oświatową i kulturalną oraz działalność zarządu spółdzielni opodatkowano stawkami podatku od nieruchomości jak za grunty pozostałe.

 

  1. Grunt niezabudowany – na działkach geodezyjnie wyznaczonych, na których znajdują się budynki użytkowe, znajdują się również m.in. ciągi komunikacyjne kołowe (dojazd m.in. do budynków mieszkalnych) i piesze, tereny zielone, rekreacyjne, parkingi ogólnodostępne, place zabaw, wykorzystywane przez osoby zamieszkujące w budynkach mieszkalnych. Osiedla spółdzielcze były projektowane i budowane kompleksowo. Wszystkie obiekty pomocnicze projektowano dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców budynków wielorodzinnych. Działki gruntu przypisane geodezyjnie do budynków użytkowych w przeważającej mierze służą obsłudze budynków mieszkalnych. Od wyżej wymienionych gruntów naliczany jest podatek od nieruchomości wg stawki jak od gruntów pozostałych – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Wniosek o wydanie interpretacji podatkowej

Spółdzielnia zapytała, czy stosuje prawidłowe stawki podatku od nieruchomości od ww. gruntów wykazanych w punkcie 1, 2 i 3. Jej zdaniem:

  1. Podwyższone stawki podatku od nieruchomości należy zastosować w odniesieniu do gruntu zabudowanego budynkami użytkowymi, w których lokale są przeznaczone do wynajęcia, gruntu zabudowanego budynkami użytkowymi, w których:
    a) lokale przeznaczone są dla administracji osiedlowej,
    b) oprócz pomieszczeń do wynajęcia znajdują się pomieszczenia administracji osiedlowej, pomieszczenia, w których prowadzona jest działalność oświatowa, kulturalna i wychowawcza oraz pomieszczenia zarządu spółdzielni; zdaniem skarżącej powierzchnię gruntu do opodatkowania podwyższonymi stawkami podatku od nieruchomości należy ustalić według powierzchni zabudowy budynkami użytkowymi.
  2. Stawki podatku od nieruchomości jak dla gruntów pozostałych mają zastosowanie do gruntów niezabudowanych, na których znajdują się m.in. ciągi komunikacyjne kołowe (dojazd m.in. do budynków mieszkalnych) i piesze, tereny zielone, rekreacyjne, parkingi ogólnodostępne, place zabaw. Tereny są ogólnodostępne, nie są ogrodzone ani wydzielone w żaden inny sposób (poza wydzielonymi parkingami społecznie strzeżonymi). Działki geodezyjne zabudowane budynkami użytkowymi sąsiadują z działkami geodezyjnymi zabudowanymi budynkami mieszkalnymi. Sąsiedztwo budynków mieszkaniowych, w których zamieszkuje blisko 20 tys. osób, sprawia, że tereny niezbudowane wykorzystywane są przez mieszkańców m.in. jako dojazdy, przejścia, dojścia, tereny rekreacyjne, miejsca do wypoczynku, miejsca postojowe.

Interpretacja indywidualna wydana przez prezydenta miasta

Prezydent w interpretacji indywidualnej uznał za prawidłowe stanowisko spółdzielni opisane w pkt 1 wniosku, natomiast za nieprawidłowe uznał stanowisko wnioskodawcy opisane w pkt 2 co do zastosowania stawki podatku od gruntów pozostałych względem działek gruntu przypisanych geodezyjnie do budynków użytkowych, na których znajdują się m.in. ciągi komunikacyjne kołowe i piesze, tereny zielone, rekreacyjne, parkingi ogólnodostępne, place zabaw. Powołał się w sentencji na art. 14j § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 z późn. zm., dalej: o.p.) w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 i ust. 2a, art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 z późn. zm.), dalej: u.p.o.l.

Organ w uzasadnieniu interpretacji indywidualnej ocenił, że wyznaczone geodezyjnie działki gruntu zabudowane wyłącznie budynkami użytkowymi bez względu na przeznaczenie usytuowanych w nich pomieszczeń, na których znajdują się również ciągi komunikacyjne kołowe i piesze, tereny zielone, rekreacyjne, parkingi ogólnodostępne, place zabaw wykorzystywane przez osoby zamieszkujące w budynkach mieszkalnych, podlegają opodatkowaniu stawką właściwą dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. Powołał się również na art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Wskazał, że pod pojęciem gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.) ustawodawca rozumie grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem (sformułowanym w art. 1a ust. 2a u.p.o.l.) budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami; gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i d) (tj. gruntów pod wodami powierzchniowymi stojącymi lub wodami powierzchniowymi płynącymi jezior i zbiorników sztucznych oraz gruntów niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji); budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu Nadzoru Budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania. Dodał, że w przypadku gruntów nie będących w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ani nie wykorzystywanych w jakikolwiek sposób do prowadzenia działalności gospodarczej albo gruntów związanych z budynkiem mieszkalnym, zastosowanie znajdzie stawka dla gruntów pozostałych.

Organ interpretacyjny ocenił, że spółdzielnia mieszkaniowa powinna być kwalifikowana jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Powołał się w tym zakresie na uchwałę Sądu Najwyższego z 9 marca 2017 r. (sygn. akt: III CZP 69/16), wyrok Sądu Najwyższego z 12 marca 2004 r. (sygn. akt: II CK 53/03), orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2013 r. – sygn. akt: II FSK 933/11) oraz poglądy doktryny prawa podatkowego.

Organ interpretacyjny stwierdził, że stan faktyczny przedstawiony we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczy de facto jednego rodzaju gruntów, a mianowicie wyznaczonych geodezyjnie działek gruntu zabudowanych wyłącznie budynkami użytkowymi, na których znajdują się również ciągi komunikacyjne kołowe i piesze, tereny zielone, rekreacyjne, parkingi ogólnodostępne, place zabaw wykorzystywane przez osoby zamieszkujące w sąsiednich budynkach mieszkalnych, zlokalizowanych na innych działkach. Za bezsporne w sprawie uznał użytkową, niemieszkalną funkcję posadowionego na ww. gruncie budynku. Podkreślił, że cała geodezyjnie wyodrębniona działka gruntu zabudowanego wyłącznie budynkiem użytkowym jest funkcjonalnie związana z realizacją użytkowej, niemieszkalnej funkcji tego budynku. W ocenie prezydenta nie znajduje normatywnego uzasadnienia w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowanie podwyższoną stawką podatku od nieruchomości wyłącznie gruntu znajdującego się pod budynkiem użytkowym w sytuacji, kiedy cały grunt działki geodezyjnie wyznaczonej należy traktować jako związany z budynkiem użytkowym. Skoro ww. grunt znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, to winien być opodatkowany stawką właściwą jak dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Skarga spółdzielni

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą interpretację indywidualną spółdzielnia wniosła o jej uchylenie w całości i zarzuciła naruszenie:

  • art. 1a ust. 1 pkt 3) w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 1) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż grunty niezabudowane przypisane geodezyjnie do działek, na których zostały posadowione budynki użytkowe, stanowią grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w sytuacji, gdy grunty te związane są ściśle z budynkami mieszkalnymi z uwagi na znajdującą się na nich infrastrukturę służącą obsłudze mieszkańców spółdzielni;
  • art. 1a ust. 2a pkt 1) u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że grunty niezabudowane przypisane geodezyjnie do działek, na których zostały posadowione budynki użytkowe, nie stanowią gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi w sytuacji, gdy grunty te zapewniają właściwe korzystanie z budynków mieszalnych oraz potrzebną ich obsługę.

W treści skargi strona podała, że główną sferą działalności skarżącej spółdzielni mieszkaniowej jest działalność statutowa polegająca na zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych członków i zarządzaniu nieruchomościami, która nie zmierza do osiągnięcia zysku. Z kolei działalność gospodarcza prowadzona przez spółdzielnię ma charakter uboczny i służy realizacji jej celów podstawowych. W ocenie skarżącej nie zostało jednoznacznie przesądzone, czy już sam fakt posiadania określonej nieruchomości przez spółdzielnię mieszkaniową rodzi obowiązek zastosowania podwyższonych stawek podatku od nieruchomości. Przedmiotowe zagadnienie w dalszym ciągu budzi wątpliwości. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma zgodności co do statusu prawnego spółdzielni mieszkaniowych. Część sądów stoi na stanowisku, że działań spółdzielni mieszkaniowych na rzecz członków nie sposób traktować jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – np. uchwała NSA z dnia 6 maja 1996 r. (sygn. akt: FPK 4/96), uchwała składu 5 sędziów NSA z dnia 24 maja 1997 r. (sygn. akt: FPK 1/97). W orzecznictwie prezentowane jest również odmienne stanowisko, na które powołuje się prezydent w swojej interpretacji.

Skarżąca wyjaśniła, iż teren spółdzielni tworzy funkcjonalnie jedną całość, nie jest ogrodzony ani wydzielony w inny sposób (poza parkingami społecznie strzeżonymi, których zaskarżona interpretacja nie dotyczy). Mieszkańcy spółdzielni korzystają nie tylko z działek, na których posadowione są budynki mieszkalne, ale także z gruntów sąsiednich, które są z nimi ściśle powiązane, gdyż znajduje się na nich infrastruktura służąca obsłudze tych budynków. Wszystkie obiekty pomocnicze znajdujące się na terenie spółdzielni projektowano z myślą o zaspokojeniu potrzeb mieszkańców budynków mieszkalnych. W praktyce grunty niezabudowane przypisane geodezyjnie do działek, na których znajdują się budynki użytkowe, służą obsłudze budynków mieszkalnych. Świadczy o tym już choćby fakt, że powierzchnia lokali mieszkalnych stanowi ponad 90% powierzchni wszystkich lokali spółdzielni. Z powyższych względów nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, iż infrastruktura w postaci m.in. ciągów pieszych i jezdnych (w tym dojazdy do budynków mieszkalnych), terenów zielonych czy placów zabaw służy przede wszystkim osobom korzystającym z budynków użytkowych.

Spółdzielnia podkreśliła, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, a nie działki. Oznacza to, iż wyodrębnienie geodezyjne nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia opodatkowania. Strona wskazała, że na podstawie art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l. do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami. Przy czym nie została sformułowana definicja legalna zwrotu „grunty związane z budynkami mieszkalnymi”. W tym zakresie skarżąca przywołała tezę wyroku NSA z dnia 26 paź-
dziernika 2017 r. (sygn. akt: II FSK 1241/17), a ponadto wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2013 r. (sygn. akt: II FSK 933/11), na który powołał się prezydent w swojej interpretacji.

Stanowisko organu interpretacyjnego

W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Organ nie zgodził się z pojęciem gruntów związanych z tymi budynkami, powołał się na wyroki NSA z 15 stycznia 2013 r. (sygn. akt: II FSK 933/11), z 28 lipca 2016 r. (sygn. akt: II FSK 1795/14), z 10 ­listopada 2015 r. (sygn. akt: II FSK 2420/13). Na ich tle podał, że do gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi nie będą zaliczone wyłącznie grunty pod budynkami mieszkalnymi (ustalane według pola powierzchni zabudowy), ale także grunty znajdujące się w jego najbliższym otoczeniu, bezpośrednio doń przylegające, zapewniające dojście i dojazd do nich, porządek oraz rekreację. Na tle powyższego – w ocenie prezydenta – trudno zaakceptować twierdzenie, że grunty otaczające budynek użytkowy i geodezyjnie z nimi związane należy kwalifikować do gruntów związanych z budynkiem mieszkalnym tylko dlatego, że obszar ten nie jest ogrodzony i korzystają z niego m.in. mieszkańcy budynków mieszkalnych posadowionych na innych działkach geodezyjnie wyodrębnionych z uwagi na znajdującą się tamże infrastrukturę w postaci ciągów komunikacyjnych pieszych i kołowych, terenów zielonych, parkingów ogólnodostępnych.

Ponadto grunty działek geodezyjnie związanych z budynkami użytkowymi posiadają odmienną funkcję i przeznaczenie niż grunty działek związanych z budynkami mieszkalnymi, co znajduje odzwierciedlenie w odmiennym kwalifikowaniu i oznaczaniu takich gruntów w ewidencji gruntów i budynków (powołano załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Wskazane dane, obok informacji dotyczących obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy, wiążą bezwzględnie organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości.

Uwaga!

Ponadto grunty działek geodezyjnie związanych z budynkami użytkowymi posiadają odmienną funkcję i przeznaczenie niż grunty działek związanych z budynkami mieszkalnymi, co znajduje odzwierciedlenie w odmiennym kwalifikowaniu i oznaczaniu takich gruntów w ewidencji gruntów i budynków.


Organ podniósł, że akceptacja stanowiska podatnika spowodowałaby swoiste obejście obowiązku zapłaty podatku od gruntów według najwyższych stawek podatku od nieruchomości.

Stanowisko WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 7 marca 2018 r. (sygn. akt: I SA/Ol 70/18) przyznał rację spółdzielni.

Sąd podzielił zarzut spółdzielni dotyczący naruszenia przez organ podatkowy art. 1a ust. 1 pkt 3) w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 1) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż grunty niezabudowane przypisane geodezyjnie do działek, na których zostały posadowione budynki użytkowe, stanowią grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w sytuacji, gdy grunty te związane są ściśle z budynkami mieszkalnymi z uwagi na znajdującą się na nich infrastrukturę służącą obsłudze mieszkańców spółdzielni; art. 1a ust. 2a pkt 1) u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że grunty niezabudowane przypisane geodezyjnie do działek, na których zostały posadowione budynki użytkowe, nie stanowią gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi w sytuacji, gdy grunty te zapewniają właściwe korzystanie z budynków mieszalnych oraz potrzebną ich obsługę.

Uwaga!

Jednym z przejawów działalności gospodarczej jest obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi mienie spółdzielni lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków.


Zgodnie z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2168), działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. To, że celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu, nie oznacza, że nie prowadzi ona działalności gospodarczej. Jednym bowiem z przejawów działalności gospodarczej jest obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi mienie spółdzielni lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków, na co wskazuje art. 1 ust. 3 u.s.m. Jak przyjęto w dotychczasowym orzecznictwie, działalność w zakresie zarządzania mieniem spółdzielni i mieniem członków spółdzielni może być jedyną działalnością prowadzoną przez niektóre spółdzielnie – zwłaszcza takie, które już nie realizują żadnych nowych inwestycji, a przepis art. 1 ust. 3 u.s.m. czyni ze spółdzielni mieszkaniowej instyt...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy