Dołącz do czytelników
Brak wyników

Finanse

14 lutego 2019

NR 204 (Luty 2019)

Podatek VAT w interpretacjach i wyrokach sądowych

0 1351

Z dniem 1 maja 2004 r. Rzeczpospolita Polska stała się członkiem Unii Europejskiej. Do swojego porządku prawnego przyjęliśmy wówczas dorobek unijny i Szóstą Dyrektywę VAT. Od tego czasu polską ustawę o VAT nowelizowano 60 razy. Liczne zmiany niewątpliwie utrudniają stosowanie przepisów podatkowych w praktyce. Naprzeciw tym problemom wychodzą interpretacje podatkowe oraz orzecznictwo sądowe. Poniżej przedstawiono najważniejsze spośród nich, których znajomość powinna ułatwić bieżącą pracę służb finansowo-księgowych.

 

REKLAMA

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa VAT), zwolnione od podatku są czynności wykonywane na rzecz członków spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych, członków spółdzielni będących właścicielami lokali mieszkalnych lub na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych niebędących członkami spółdzielni, za które są pobierane opłaty, zgodnie z art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (dalej: usm). W tym miejscu należy podkreślić, że zwolnienie od podatku od towarów i usług odnosi się do czynności związanych z lokalami mieszkalnymi. Zwolnienie dotyczy wyłącznie czynności – za które są pobierane opłaty – związanych z lokalami mieszkalnymi; nie dotyczy zaś czynności związanych z lokalami użytkowymi. Uogólniając, można stwierdzić, że opłaty te są związane z pokryciem wydatków na eksploatację i utrzymanie nieruchomości w częściach przypadających na poszczególne lokale, a także stanowiących mienie spółdzielni, wydatki dotyczące zobowiązań spółdzielni, wpłaty na fundusz remontowy, a ponadto dotyczą działalności społecznej, oświatowej i kulturalnej prowadzonej przez spółdzielnię. Zgodnie z wyrokami NSA (z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt: I FSK 155/07 i z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt: I FSK 447/10), zwolnieniu z VAT podlegają czynności wykonywane na rzecz członków spółdzielni mieszkaniowych oraz osób niebędących członkami, jeżeli pobierane przez te spółdzielnie opłaty dotyczą samodzielnych lokali mieszkalnych (wraz z pomieszczeniami pomocniczymi). Co istotne, zwolnienie to dotyczy też osób niebędących członkami spółdzielni, które na przykład posiadają prawo odrębnej własności (po noweli z 2017 r. posiadacze praw spółdzielczych są członkami spółdzielni z mocy usm). Natomiast na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych zwolnione z tego podatku są tylko przychody z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, ale wyłącznie od członków spółdzielni. Jak widać: dwa podatki i różne podejście do opłat od nieczłonków. To na pewno nie ułatwia pracy działom księgowym.

Dostawy energii cieplnej dokonywane przez spółdzielnię do lokali mieszkalnych są czynnościami, za które pobiera się opłaty, zgodnie z art. 4 ust. 1, 2, 4 usm, a w konsekwencji są one zwolnione z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy VAT, co potwierdza wyrok NSA z dnia 29 listopada 2013 r. (sygn. akt: I FSK 1677/12).

Należy jednak pamiętać, że art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług ściśle określony krąg podmiotów, tj.: członków spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokali mieszkalnych, członków spółdzielni będących właścicielami lokali mieszkalnych oraz właścicieli lokali mieszkalnych niebędących członkami spółdzielni. Przepis ten nie wskazuje natomiast członków spółdzielni oczekujących na ustanowienie na ich rzecz odrębnego prawa własności lokali (ekspektatywa), którym wcześniej przekazano te lokale do dyspozycji. Oznacza to, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia stanowiska, że opłaty pobierane za korzystanie z lokali mieszkalnych od członków spółdzielni, którzy oczekują na ustanowienie na ich rzecz prawa odrębnej własności tych lokali, są zwolnione z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy VAT. Tak też orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gdańsku w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. (sygn. akt: I SA/Gd 166/09).

ważne!

Artykuł 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług ściśle określony krąg podmiotów, tj.: członków spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokali mieszkalnych, członków spółdzielni będących właścicielami lokali mieszkalnych oraz właścicieli lokali mieszkalnych niebędących członkami spółdzielni. Przepis ten nie wskazuje natomiast członków spółdzielni oczekujących na ustanowienie na ich rzecz odrębnego prawa własności lokali (ekspektatywa), którym wcześniej przekazano te lokale do dyspozycji. 


Przedmiotem działalności spółdzielni jest również prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej za pośrednictwem osiedlowych domów kultury, w których organizowane są zajęcia taneczne, muzyczne, plastyczne, sportowe i inne. Członkowie spółdzielni (oraz osoby niebędące członkami spółdzielni) są obowiązani uczestniczyć w kosztach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni. Działalność kulturalno-oświatowa finansowana jest: z opłat, o których mowa w art. 4 usm, wpływami z działalności gospodarczej spółdzielni (np. wynajem lokali użytkowych), jak również z opłat pobieranych od uczestników za udział w zajęciach (częściowa odpłatność). W przypadku gdy za zajęcia kulturalno-oświatowe organizowane w domach kultury pobierane są od uczestników opłaty, to nie są one opłatami, o których mowa w art. 4 usm, ponieważ są „opłatami indywidulnymi” pobieranymi od uczestników tych zajęć. Zatem nie korzystają one ze zwolnienia zawartego w art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy VAT. Takie sta...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!

Przypisy