Dołącz do czytelników
Brak wyników

Finanse

26 marca 2021

NR 226 (Marzec 2021)

Sprawozdanie finansowe w czasie COVID-19

0 189

Na stronie internetowej Ministerstwa Finansów zamieszczono Sprawozdanie finansowe w czasie pandemii COVID-19 – rekomendacje Komitetu Standardów Rachunkowości. Rekomendacje zostały wydane w związku z wyjątkową sytuacją, w jakiej będą sporządzane sprawozdania finansowe jednostek za rok obrotowy 2020. Mają one pomóc przy weryfikacji zapisów dokonanych w księgach rachunkowych 2020 r. i sporządzaniu sprawozdań finansowych za ten okres. Adresatem rekomendacji są osoby odpowiedzialne za sporządzenie sprawozdania finansowego, a więc między innymi pracownicy służb finansowo-księgowych spółdzielni mieszkaniowych, a także członkowie spółdzielni, którzy oczekują rzetelnej i jasnej informacji o sytuacji finansowej i majątkowej oraz nadwyżce bilansowej. Poniżej przedstawiamy najważniejsze rekomendacje, które powinny być przydatne dla zarządców nieruchomości.

Założenie kontynuacji działalności w czasie COVID-19 z uwzględnieniem zdarzeń po dniu bilansowym

W celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego ustawodawca obliguje wszystkie jednostki do ujawnienia deklaracji kontynuacji działalności bądź decyzji o niekontynuowaniu działalności. KSR przypomniał, że w praktyce oznacza to: konieczność oceny sytuacji jednostki na dzień bilansowy i przygotowanie prognozy (planu) na co najmniej najbliższy rok, czyli kolejne 12 miesięcy od dnia bilansowego i w zależności od wyników tej prognozy dokonanie odpowiedniej wyceny aktywów i pasywów. Gdy zastosowanie założenia kontynuacji działalności jest zasadne, aktywa i zobowiązania są wykazywane przy założeniu, że jednostka będzie mogła uzyskać korzyści ekonomiczne z aktywów i wypełnić zobowiązania w toku zwykłej działalności. Występowanie znaczących niepewności co do zdolności jednostki do kontynuacji działalności nie jest wystarczającym powodem do odstąpienia od sporządzania sprawozdań finansowych przy założeniu kontynuacji działalności. Jednostka stosuje założenie o kontynuacji działalności dopóty, dopóki nie staje się pewne, że nie będzie kontynuowała działalności w dającej się przewidzieć przyszłości obejmującej okres nie krótszy niż jeden rok od dnia bilansowego. Przepisy ustawy o rachunkowości odnoszące się do kontynuacji działalności nie uległy zmianie, ale w warunkach pandemii zagadnienie to nabiera większego znaczenia niż w latach wcześniejszych, gdy większość jednostek kontynuowała działalność, nie identyfikując przy tym istotnych niepewności w tym zakresie. Obecnie – na skutek pandemii – więcej jednostek może identyfikować zagrożenia dla kontynuacji działalności. Ponadto od jednostek, które są mniej narażone na negatywne skutki pandemii, interesariusze także będą oczekiwać podania przesłanek przyjęcia założenia kontynuacji działalności przy sporządzaniu sprawozdania finansowego.

POLECAMY

Uwaga!

W celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego ustawodawca obliguje wszystkie jednostki do ujawnienia deklaracji kontynuacji działalności bądź decyzji o niekontynuowaniu działalności.


Kierownik jednostki, dokonując oceny zasadności założenia kontynuacji działalności, powinien przeprowadzić analizę ryzyk i zagrożeń natury finansowej, operacyjnej lub innej, które mogłyby ujemnie wpływać na zdolność jednostki do kontynuacji działalności. W okresie pandemii taka analiza wymaga uwzględnienia szczególnych okoliczności związanych z pandemią, o których mowa we wstępie, a także dofinansowania i ulg stanowiących pomoc i wsparcie rządowe, jak i pozarządowe, potencjalnych źródeł finansowania zastępczego, sytuacji dostawców i odbiorców oraz jej wpływu na przewidywaną rentowność czy kontynuację dostaw i usług, zakazu przemieszczania się i podróżowania, utraty przychodów, zakłóceń w łańcuchu dostaw, braku pracowników niezbędnych do prowadzenia bieżącej działalności operacyjnej i innych ograniczeń. W rekomendacjach zaznaczono, iż zasadność i aktualność decyzji o zamiarze i zdolności jednostki do kontynuowania działalności, podjętej wstępnie przed rozpoczęciem prac związanych z zamknięciem roku, zgodnie z ustawą, jest weryfikowana dwukrotnie. Pierwszy raz na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego oraz drugi raz przed jego zatwierdzeniem. Podstawą weryfikacji są wszystkie informacje posiadane przez jednostkę na te dni przy uwzględnieniu późniejszych zdarzeń, czyli zdarzeń po dniu bilansowym.

Inwentaryzacja w czasie COVID-19

Komitet przypomniał, że rola inwentaryzacji jako mechanizmu samokontroli w rachunkowości powoduje, że nie można z niej rezygnować bez szkody dla jakości sprawozdania finansowego. Nadto ustawa nie daje możliwości odstąpienia od inwentaryzacji. Jako potencjalne problemy przeprowadzenia spisu z natury w okresie COVID-19 wskazano trudności w skompletowaniu komisji inwentaryzacyjnej i zespołów spisowych, wynikające z m.in.: ograniczenia możliwości skorzystania z usług osób trzecich (outsourcing spisu), wprowadzenia pracy zdalnej (ograniczenie liczby osób dopuszczonych do pracy w jednostce), czy braków kadrowych, szczególnie w związku z chorobą pracowników lub ich rodzin. Dodatkowo może wystąpić ograniczony dostęp do składników podlegających spisowi z natury wynikający z: niepokoju o zagrożenie zdrowia osób uczestniczących w spisach z natury w pomieszczeniach innych od tych, w których zazwyczaj przebywają, czy pozostawienia składników aktywów w dyspozycji osób trzecich (w tym pracowników) z lokalizacją poza miejscem pracy, m.in. w związku z pracą zdalną. KSR wyjaśnił, że kierownik jednostki – dokonując oceny potencjalnych ryzyk wpływających na jej działalność, w tym także związanych z COVID-19 – powinien zdecydować, czy skorzystanie z zezwolenia zawartego w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy dopuszczającego inwentaryzację w drodze weryfikacji – jeśli przeprowadzenie spisu z natury z przyczyn uzasadnionych nie jest możliwe – jest rzeczywiście jedyną drogą do przeprowadzenia inwentaryzacji. Dokument uzasadniający przeprowadzenie inwentaryzacji drogą weryfikacji zamiast spisu z natury wraz z dokumentacją potwierdzającą porównanie danych ksiąg rachunkowych na dzień bilansowy z odpowiednimi dokumentami powinien stanowić załącznik do protokołu weryfikacji.

Uwaga!

Rola inwentaryzacji jako mechanizmu samokontroli w rachunkowości powoduje, że nie można z niej rezygnować bez szkody dla jakości sprawozdania finansowego. Nadto ustawa nie daje możliwości odstąpienia od inwentaryzacji.


Ujęcie w księgach rachunkowych oraz prezentacja i ujawnienia w sprawozdaniu finansowym wsparcia uzyskanego w ramach tzw. Tarczy Antykryzysowej oraz w ramach innych form pomocy

Otrzymane w postaci środków pieniężnych dofinansowanie (podmiotowe lub przedmiotowe) do prowadzonej działalności gospodarczej stanowi przychód jednostki, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 30 ustawy o rachunkowości. Ze względu na charakter incydentalny takich dofinansowań, otrzymanie z tego tytułu środków pieniężnych ujmuje się w księgach rachunkowych jako zwiększenie pozostałych przychodów operacyjnych, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy, tj. w dacie dokonania tej operacji gospodarczej (wpływu środków pieniężnych), na podstawie wyciągu bankowego. Otrzymana pomoc w postaci dofinansowania może istotnie wpływać na ocenę sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy jednostki. Jeżeli tak jest, to jednostki sporządzające sprawozdania finansowe – zgodnie z załącznikiem 1, 5 i 6 do ustawy, w części Dodatkowe informacje i objaśnienia – ujawniają charakter oraz kwotę otrzymanego dofinansowania. Umorzenie całości lub części zobowiązań publicznoprawnych jednostki jest jednym z działań w ramach pomocy skierowanej do jednostek w trakcie trwania COVID-19. Umorzona kwota w myśl art. 3 ust. 1 pkt 30 ustawy jest przychodem, umorzenie zobowiązania spowoduje bowiem uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zmniejszenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli. Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy umorzona wartość zobowiązania zwiększa pozostałe przychody operacyjne w korespondencji z kontem służącym do ewidencji zobowiązań publicznoprawnych. Podstawą zapisu jest dowód księgowy PK, a zapis następuje w dacie dokumentu informującego o przyznanym zwolnieniu, otrzymanym od właściwego organu. Należy zwrócić uwagę, że to rozwiązanie ewidencyjne dotyczy zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, które obciążają koszty jednostki.

Ważne!

Jednostki sporządzające sprawozdania finansowe w części Dodatkowe informacje i objaśnienia ujawniają charakter oraz kwotę otrzymanego dofinansowania.

 

Uwaga!

Umorzona kwota jest przychodem, bowiem umorzenie zobowiązania spowoduje uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli.


W dalszej części omówiono ujęcie w księgach pomocy uzyskanej w ramach Tarczy Antykryzysowej i związanych z nią programów realizowanych m.in. przez PFR (w ramach tzw. Tarcz Finansowych), subwencji finansowej udzielonej przez PFR.

Ujęcie w księgach rachunkowych oraz prezentacja i ujawnienia w sprawozdaniu finansowym dodatkowych kosztów działalności operacyjnej spowodowanych COVID-19

KSR zalecił, aby wartość zakupionych (w związku z COVID-19) środków dezynfekujących, rękawiczek, półmasek filtrujących i masek połączonych z filtrami, służących bezpośrednio do ochrony pracowników ujmować w księgach rachunkowych jednostki na kontach kosztów według rodzajów, np.:

  • „Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia” – jeżeli środki ochronne zostały przekazane poszczególnym pracownikom jednostki;
  • „Zużycie materiałów i energii” – gdy środki ochronne zostały udostępnione wszystkim pracownikom w sposób nieograniczony (tj. płyn dezynfekujący, rękawiczki i maseczki dostępne są w określonych pomieszczeniach np. łazienka, korytarze i pomieszczenia biurowe) lub służą klientom.

Zalecono, aby w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego, w części Dodatkowe informacje i objaśnienia, jednostki ujawniły charakter oraz kwotę poniesionych kosztów, jeżeli informacja ta mogłaby w sposób istotny wpłynąć na ocenę ich sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy. Proponuje się ujawnienie tej informacji w załączniku nr 1 do ustawy w ust. 2 pkt 10 jako koszty, które mają nadzwyczajną wartość lub wystąpiły incydentalnie.

Uwaga!

KSR zalecił, aby wartość zakupionych (w związku z COVID- 19) środków dezynfekujących, rękawiczek, półmasek filtrujących i masek połączonych z filtrami, służących bezpośrednio do ochrony pracowników, ujmować w księgach rachunkowych jednostki na kontach kosztów według rodzajów.


Ostrożna wycena aktywów i zobowiązań w celu uwzględnienia skutków gospodarczych COVID-19

Jeżeli wystąpią przesłanki wskazujące na możliwą utratę wartości aktywów, kierownictwo jednostki zobligowane jest do dokonania własnego osądu na podstawie dostępnych i wiarygodnych informacji, w celu określenia dla tych składników majątkowych wartości szacunkowych oraz zapewnienia ich rzetelnej prezentacji w sprawozdaniu finansowym jednostki. Ewentualne zmiany wartości szacunkowych, wywołane skutkami COVID-19, ujmuje się w księgach rachunkowych roku bieżącego.

Uwaga!

Ewentualne zmiany wartości szacunkowych, wywołane skutkami COVID-19, ujmuje się w księgach rachunkowych roku bieżącego.


Przedmiotem szacunków są m.in. kwoty: należności wątpliwych, zapasów, które utraciły przydatność gospodarczą, majątku jednostki podlegającego amortyzacji w celu określenia okresu ekonomicznej użyteczności tych składników, wartości firmy, wartości godziwej aktywów, aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, rezerw na zobowiązania i traktowanych na równi z nimi biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, kosztów wytworzenia długoterminowych, niezakończonych usług.

Sprawozd

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy