Dołącz do czytelników
Brak wyników

Finanse

10 sierpnia 2018

NR 198 (Sierpień 2018)

Polityka rachunkowości z uwzględnieniem rodo

0 88

Rozporządzenie o ochronie danych osobowych to ostatnimi tygodniami najczęściej dyskutowany temat. Zasięgiem obejmuje wiele obszarów tematycznych, włączając w to również ustawę o rachunkowości. Jak prezentuje się wdrożenie rozporządzenia tak, by korelowało z ustawą?

Zakres podmiotowy stosowania ustawy o rachunkowości

Do stosowania ustawy o rachunkowości (dalej UoR), a tym samym do wdrożenia polityki rachunkowości (dalej PR) zobowiązane są bezsprzecznie spółdzielnie mieszkaniowe. Mieszczą się one bowiem w katalogu osób prawnych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 UoR.

Natomiast wspólnoty mieszkaniowe nie są ustawowo zobligowane do stosowanie UoR. Zgodnie bowiem z art. 29 ustawy o własności lokali, zarząd lub zarządca jest obowiązany prowadzić dla każdej nieruchomości wspólnej, określoną przez wspólnotę mieszkaniową, ewidencję pozaksięgową kosztów zarządu nieruchomością wspólną oraz zaliczek uiszczanych na pokrycie tych kosztów, a także rozliczeń z innych tytułów na rzecz nieruchomości wspólnej. 

Stąd też każda wspólnota powinna sama określić zasady oraz sposób prowadzenia tej ewidencji w stosownej uchwale właścicieli.
Również Ministerstwo Finansów prezentuje tożsamy pogląd, wskazując, że ewidencja, o której mowa w art. 29 ustawy o własności lokali, ma charakter ewidencji pozaksięgowej – z punktu widzenia prawa bilansowego – nie mają tu zastosowania zarówno przepisy UoR, jak i rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy. Niemniej jednak biorąc pod uwagę, że UoR nie zabrania prowadzenia ksiąg rachunkowych, a ustawa o własności lokali nie zawiera zakazu prowadzenia ewidencji księgowej, to w przypadku podjęcia decyzji o prowadzeniu przez wspólnotę mieszkaniową ksiąg rachunkowych i sporządzaniu sprawozdań finansowych zgodnie z ustawą o rachunkowości, wspólnota ta może zastosować uproszczenia przewidziane w tej ustawie dla jednostek mikro.

Uwaga!

Podstawę prawną polityki rachunkowości stanowi art. 3 ust. 1 pkt 11 UoR, który określa ją jako wybrane i stosowane przez jednostkę rozwiązania dopuszczone ustawą, w tym także określone w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości (dalej MSR), zapewniające wymaganą jakość sprawozdań finansowych.

Pomimo tego, w orzecznictwie części sądów jest prezentowany pogląd, że wspólnota ma obowiązek stosowania UoR (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23 maja 2014 r., sygn. akt: I ACa 1732/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 8 lutego 2013 r., sygn. akt: V ACa 533/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2009 r., II FSK 1508/07). Jak uzasadniają sądy, obowiązki nałożone UoR istnieją niezależnie od wprowadzonego w art. 29 ustawy o własności lokali obowiązku prowadzenia przez zarząd ewidencji pozaksięgowej kosztów zarządu nieruchomością wspólną oraz zaliczek uiszczanych na pokrycie tych kosztów, a także rozliczeń z innych tytułów.

Podstawy prawne polityki rachunkowości

Podstawę prawną polityki rachunkowości stanowi art. 3 ust. 1 pkt 11 UoR, który określa ją jako wybrane i stosowane przez jednostkę rozwiązania dopuszczone ustawą, w tym także określone w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości, zapewniające wymaganą jakość sprawozdań finansowych.
W definicji mamy więc poruszone dwie istotne kwestie związane z PR. Pierwsza, to wybrane i stosowane przez jednostkę rozwiązania. Zapisy w UoR mają dwojaki charakter: jedne rozwiązania wymagają obligatoryjnego stosowania, a drugie to rozwiązania wybrane przez jednostkę spośród dopuszczonych do stosowania przez przepisy. Stąd też w PR muszą być opisane przede wszystkim te drugie, bo ustawa mówi o wybranych i stosowanych rozwiązaniach. Druga kwestia to wymóg, aby przyjęte w PR i stosowane w praktyce rozwiązania zapewniały wymaganą jakość sprawozdań finansowych (dalej SF).
Kiedy możemy stwierdzić, że nasze SF jest właściwe? Generalnie, SF przedstawia sytuację finansowo-majątkową jednostki na dzień bilansowy, stąd też obowiązkiem każdej jednostki jest to, by przedstawiało ono ten obraz rzetelnie, jasno i zgodnie z UoR. Natomiast dane liczbowe ujmowane w SF pochodzą z zapisów prowadzonych i zamkniętych ksiąg rachunkowych. Wiarygodność danych wynikających z ksiąg rachunkowych jest warunkowana przede wszystkim kompletnością ujęcia wszystkich dowodów księgowych, rzetelnością informacji zawartych w tych dowodach oraz wiernością i poprawnością zapisania w księgach zdarzeń ujętych w tych dowodach.

Uwaga!

W przypadku gdy jednostka potwierdzi przyjęcie KSR, jako jej PR, to zobowiązuje się stosować wszystkie dotyczące jej standardy, w sprawach nieuregulowanych ustawą. Wynika to z pkt 3.2.2. KSR nr 7. W konsekwencji nieprawidłowe jest powoływanie się na stosowanie KSR i jednocześnie wybiórcze stosowanie niektórych standardów lub ich części i niestosowanie innych. 

Aby księgi rachunkowe, na podstawie których sporządzamy SF, były uznane za prawidłowe i rzetelne – niezbędne jest stosowanie poniższych, obligatoryjnych zasad rachunkowości.

Obligatoryjne zasady rachunkowości

  1. zasada rzetelnego obrazu. Jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy;
  2. zasada przewagi treści nad formą. Zdarzenia, w tym operacje gospodarcze, ujmuje się w księgach rachunkowych i wykazuje w sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich treścią ekonomiczną;
  3. zasada memoriału. W księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i związane z nimi koszty dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty;
  4. zasada współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów. Do aktywów i pasywów danego okresu sprawozdawczego zaliczane powinny być koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres koszty, które nie zostały jeszcze poniesione;
  5. zasada ostrożności. Jednostki obowiązkowo uwzględniają w wyniku finansowym, ustalanym na dzień bilansowy, te zdarzenia, które powodują obniżenie wartości aktywów lub grożące straty, a w konsekwencji wpływają na wynik finansowy;
  6. zasada indywidualnej wyceny. Wartość poszczególnych składników aktywów i pasywów oraz przychodów i związanych z nimi kosztów ustala się oddzielnie;
  7. zasada istotności. Informacje należy uznać za istotne, gdy ich pominięcie lub zniekształcenie może wpływać na decyzje podejmowane na ich podstawie przez użytkowników sprawozdań;
  8. zasada ciągłości. Przyjętą PR jednostka powinna stosować w sposób ciągły, dokonując w kolejnych latach obrotowych jednakowego grupowania operacji gospodarczych, wyceny aktywów i pasywów, w tym także dokonywania odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych, ustalania wyniku finansowego i sporządzania sprawozdań finansowych tak, aby za kolejne lata informacje z nich wynikające były porównywalne.

Oprócz ww. obligatoryjnych zasad rachunkowości jednostka może w ramach przyjętej PR stosować uproszczenia, które są dopuszczone przepisami UoR, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na obowiązek rzetelnego i jasnego przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego (art. 4 ust. 4 UoR). 

Przykładowe ułatwienia możliwe do przyjęcia w PR:

  1. uproszczenia dla jednostek mikro oraz jednostek małych, po spełnieniu warunków z art. 3 ust. 1a lub 1b albo art. 3 ust. 1c lub 1d UoR,
  2. uproszczenia w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych o niskiej wartości początkowej,
  3. klasyfikowanie umów leasingu według kryteriów określonych przepisami prawa podatkowego, po spełnieniu warunków określonych w art. 3 ust. 6 UoR,
  4. wycenę materiałów i towarów w cenie zakupu, zamiast w cenie nabycia,
  5. odpisywanie w koszty wartości materiałów i towarów na dzień ich zakupu lub produktów gotowych w momencie ich wytworzenia, połączone z ustalaniem stanu tych składników aktywów i jego wyceną oraz korektą kosztów o wartość tego stanu, nie później niż na dzień bilansowy (art. 17 ust. 2 pkt 4 UoR),
  6. zaniechanie ustalania rezerw i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, po spełnieniu warunków określonych w art. 37 ust. 10 i 11 UoR,
  7. przyjęcie zasad amortyzacji podatkowej dla celów bilansowych, jeśli zapewniają odpisanie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w okresie ich ekonomicznej użyteczności.

Jak każda ustawa, która obejmuje swoim „zasięgiem” wiele podmiotów, tak i UoR kwestie związane z PR reguluje dość ogólnie. Dzięki temu jej zapisy pozostają aktualne i dopasowane do zmieniającego się otoczenia gospodarczego. Mając to na uwadze, ustawodawca zdecydował się wprowadzić zapis, że w przypadku braku odpowiednich rozwiązań w przepisach kierownik jednostki może, na podstawie art. 10 ust. 3 UoR, korzystać z Krajowych Standardów Rachunkowości (KSR), wydanych przez Komitet Standardów Rachunkowości, a w przypadku ich braku z MSR. Przy czym korzystanie z KSR nie jest obligatoryjne (co wynika z pkt 3.2.1 KSR nr 7), jednakże pozwala na dostarczanie dokładniejszych informacji o samej spółdzielni lub wspólnocie mieszkaniowej i jej kondycji finansowej i zapewnia porównywalność ze sprawozdaniami innych spółdzielni.

Uwaga!

Stosownie do art. 74 UoR dokumentację przyjętego sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych należy przechowywać przez okres nie krótszy niż 5 lat od upływu jej ważności.

Wskazane wyżej KSR odnoszą się również do zagadnienia będącego przedmiotem niniejszego artykułu, bowiem szczegółowe wskazówki w kwestii ustalania PR i ich zmiany zawiera Krajowy Standard Rachunkowości nr 7: Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja, stanowiący załącznik do uchwały nr 10/2015 Komitetu Standardów Rachunkowości z 15 grudnia 2015 r. (Dz. Urz. Min. Fin. z 2016 r. poz. 2).
Analizując kwestię uzupełnienia ustawowych zasad PR o zasady wynikające z KSR, należy pamiętać, że w przypadku, gdy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy