Dołącz do czytelników
Brak wyników

Administrowanie

25 lutego 2020

NR 216 (Luty 2020)

Wybrane problemy gospodarowania odpadami komunalnymi

86

W sierpniu 2019 r. została znowelizowana ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zmiany wprowadziły m.in. obowiązkową segregację odpadów, co może wywołać niespodziewane problemy. W tej nowej sytuacji prawnej szczególnego znaczenia praktycznego nabierają różne kwestie, np. solidarna odpowiedzialność mieszkańców budynków wielorodzinnych za segregację śmieci czy przyszłość funkcjonowania zsypów w budynkach mieszkalnych.

Dnia 22 sierpnia 2019 r. w Dzienniku Ustaw została opublikowana ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 27 ustawy nowelizującej, co do zasady, ustawa ta wchodzi w życie w terminie 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Oznacza to, że znowelizowane przepisy – z pewnymi wyjątkami – wejdą w życie 6 września 2019 roku. Ustawa przewiduje przy tym kilka wyjątków w powyższym zakresie. Przykładowo, nowe przepisy dotyczące poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych weszły w życie 1 stycznia 2020 roku.
 

Uwaga!

Rada gminy (rada miasta) jest obowiązana dostosować uchwały wydane przed dniem 6 września 2019 roku do znowelizowanych przepisów, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. do 6 września 2020 roku).


Obowiązki rady gminy/rady miasta

Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej rada gminy (rada miasta) jest obowiązana dostosować uchwały wydane przed dniem 6 września 2019 roku do znowelizowanych przepisów, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. do 6 września 2020 roku). W tym terminie gminy muszą więc uchwalić nowe regulaminy dotyczące utrzymania czystości i porządku. Nowelizacja wprowadziła m.in. obowiązkową segregację odpadów. Jednak obowiązek selektywnej zbiórki będzie uzależniony od terminów dostosowania uchwał w poszczególnych gminach. Ustawa przewiduje „widełki” w opłatach dla osób, które nie będą segregowały śmieci. Osoby, które nie będą segregować odpadów, zapłacą za śmieci nie mniej niż dwukrotność, ale nie więcej niż czterokrotność „opłaty śmieciowej”. W tej nowej sytuacji prawnej szczególnego znaczenia praktycznego nabierają dwie kwestie: solidarna odpowiedzialność mieszkańców budynków wielorodzinnych za segregację śmieci oraz przyszłość funkcjonowania zsypów w budynkach mieszkalnych.
 

Ważne!

Osoby, które nie będą segregować odpadów, zapłacą za śmieci nie mniej niż dwukrotność, ale nie więcej niż czterokrotność „opłaty śmieciowej”.


W przepisach ustawy dodano art. 6ka, który wprowadza odpowiednio sankcje za nieprzestrzeganie przepisu dotyczącego obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Podwyższona opłata za niesegregowanie odpadów ma na celu zachęcenie mieszkańców do prawidłowego, selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a często w ogóle do podjęcia wysiłku ich segregacji. Co istotne, ustawa nie wprowadziła przepisu upoważniającego ministra do wydania rozporządzenia, które w sposób jednolity na terenie całego kraju określałoby, kiedy selektywna zbiórka odpadów jest prowadzona, a kiedy zbiórki odpadów nie można uważać za selektywną. Zgodnie z art. 4 ust. 2a pkt 5 ustawy, rada gminy może w regulaminie określić warunki uznania, że odpady są zbierane w sposób selektywny. Jednakże jest to zapis fakultatywny dla rady („może”), stąd też w interesie ogółu wszystkich mieszkańców jest to, aby rada ustaliła wskazane wyżej warunki.
 

Uwaga!

Podwyższona opłata za niesegregowanie odpadów ma na celu zachęcenie mieszkańców do prawidłowego, selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a często w ogóle do podjęcia wysiłku ich segregacji.


W przeciwnym wypadku wójt (burmistrz, prezydent), ustalając opłatę podwyższoną, będzie działał w zasadzie w ramach pewnej dowolności i według własnego uznania.
 

Uwaga!

Rada gminy może w regulaminie określić warunki uznania, że odpady są zbierane w sposób selektywny.

 

Jak zapisano w uzasadnieniu do nowelizacji ustawy, przeprowadzone ankiety, sygnały płynące od mieszkańców oraz od zarządców nieruchomości jednoznacznie wskazują kryterium cenowe jako najbardziej skuteczną metodę zachęty do prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów przez mieszkańców. Świadomość ekologiczna jest niewystarczającym powodem do proekologicznych zachowań w tym zakresie. Proponowana zmiana zakłada, że niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych – zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie – będzie skutkowało zgłoszeniem tego faktu przez podmiot odbierający odpady komunalne do gminy, która w drodze decyzji nałoży na właściciela danej nieruchomości wyższą stawkę opłaty za odbiór odpadów komunalnych za miesiąc lub miesiące, w których nastąpiło naruszenie obowiązku ustawowego. Niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów dotyczy tych właścicieli nieruchomości, którzy nie chcą selektywnie zbierać odpadów i np. notorycznie w pojemnikach na odpady zmieszane umieszczają odpady, które powinny być gromadzone selektywnie w pojemnikach na papier, metale i tworzywa sztuczne, szkło oraz odpady ulegające biodegradacji.

Uwaga!

Niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów dotyczy tych właścicieli nieruchomości, którzy nie chcą selektywnie zbierać odpadów i np. notorycznie w pojemnikach na odpady zmieszane umieszczają odpady, które powinny być gromadzone selektywnie w pojemnikach na papier, metale i tworzywa sztuczne, szkło oraz odpady ulegające biodegradacji. 


Umowa z firmą odbierającą odpady

W przypadku braku segregacji, firma, która odbiera odpady powiadamia o tym wójta (burmistrza, prezydenta; dalej wójt). Żeby nałożyć opłatę podwyższoną, wójt musi wszcząć postępowanie w ramach ordynacji podatkowej. A decyzja wydana na tej podstawie, tak jak każda inna, będzie mogła zostać zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że przepisy ustawy nie mówią nic o sposobie dokumentowania przypadków braku segregacji śmieci. Kwestie te natomiast powinny być uregulowane w umowie pomiędzy gminą a firmą odbierającą śmieci. Wynika to z art. 6f ust. 1a pkt 7 ustawy, zgodnie z którym umowa w sprawie zamówienia publicznego na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości albo na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w części dotyczącej odbierania odpadów określa w szczególności szczegółowy sposób postępowania w przypadku stwierdzenia nieselektywnego zbierania odpadów.

Problem odpowiedzialności zbiorowej

Problem praktyczny pojawia się w budynkach wielorodzinnych – wiaty śmietnikowe są wspólne i nie ma możliwości ustalenia, kto segreguje odpady, a kto nie. W krańcowych przypadkach brak selekcji śmieci przez jednego właściciela powoduje, że podwyższoną opłatę zapłacą wszyscy. Wynika to z faktu, że w budownictwie wielorodzinnym za segregację odpowiada właściciel nieruchomości, czyli wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa. Wynika to z art. 2 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym „jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową”. Spółdzielnie mieszkaniowe w konsultacjach społecznych projektu kwestionowały odpowiedzialność zbiorową za segregację śmieci. Ministerstwo środowiska jednak nie uznało tej uwagi, uzasadniając, że „nie może być tak, że domy jednorodzinne są tym obowiązkiem objęte, a wielorodzinne nie. Zagrożenie wysokimi opłatami ma zachęcać/dyscyplinować mieszkańców do selektywnego zb...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy