Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo

20 listopada 2019

NR 213 (Listopad 2019)

Możliwość reprezentacji na zebraniu członków przez zarząd wspólnoty

228

W sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Najwyższego z 21 marca 2019 roku (sygn. akt II CSK 84/18) Sąd Najwyższy zajmował się kwestią uprawnień do reprezentacji właścicieli mieszkań przez członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej.

W sprawie na podstawie artykułu 189 Kodeksu postępowania cywilnego powodowie zażądali ustalenia, że uchwała w sprawie udzielenia absolutorium zarządowi wspólnoty nie istnieje, wskazując, że przy jej podejmowaniu doszło do naruszenia artykuł 108 Kodeksu cywilnego (dalej k.p.c.), które polegać miało na tym, że za jej podjęciem głosowali członkowie zarządu wspólnoty jako pełnomocnicy niektórych z właścicieli. Następnie żądanie pozwu zostało zmodyfikowane o ewentualne ustalenie, że uchwała nie istnieje lub stwierdzenie jej nieważności.

POLECAMY

Stanowisko sądu I instancji

Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo. Ustalił w sprawie, że trzech członków zarządu oddało głos za podjęciem uchwały o udzieleniu absolutorium. Głosowali jako pełnomocnicy niektórych ­właścicieli.

Uwaga!

Skarżący nie udowodnili istnienia interesu prawnego w wytoczeniu pozwu, który to interes jest niezbędny do skorzystania z artykułu 189 k.p.c., tj. instytucji pozwu o ustalenie stosunku prawnego lub prawa.

Niemniej w ocenie sądu okręgowego skarżący nie udowodnili istnienia interesu prawnego w wytoczeniu pozwu, który to interes jest niezbędny do skorzystania z artykułu 189 k.p.c., tj. instytucji pozwu o ustalenie stosunku prawnego lub prawa. Nie tyle nie wykazano, że interes został naruszony lub że nie przysługuje, ile samo powództwo oparte na podstawie art. 189 nie przysługuje, kiedy osoba je wnosząca ma możliwość uzyskania ochrony w innym postępowaniu. W tym konkretnym przypadku wskazano na możliwość zaskarżenia uchwały na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali. Możliwość wzruszenia uchwały na tej podstawie uniemożliwia bowiem stwierdzenie jej nieważności na gruncie art. 189 k.p.c., chyba że miałyby miejsce rażące i szczególne uchybienia przy jej podejmowaniu. W ocenie sądu pierwszej instancji tego typu naruszenia nie miały jednak miejsca.

Uwaga!

Powództwo oparte na podstawie art. 189 k.p.c. nie przysługuje, kiedy osoba je wnosząca ma możliwość uzyskania ochrony w innym postępowaniu.

Dodatkowo sąd okręgowy podkreślił, że nietrafny był zarzut, aby w przypadku lokalu wchodzącego w skład małżeńskiej wspólności majątkowej w głosowaniu mógł uczestniczyć jedynie jeden z małżonków, który nie legitymuje się pełnomocnictwem od współmałżonka. Zgodnie bowiem z artykułem 36 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, każdy z małżonków uprawniony jest do samodzielnego oddania głosu jako czynności z zakresu zarządu tym wspólnym majątkiem. Sąd okręgowy nie dopatrzył się również naruszenia wspomnianego artykułu 108 k.c., które miałoby polegać na tym, że pełnomocnicy będący członkami zarządu wspólnoty głosowali w sprawie, w której stanowili drugą stronę czynności prawnej. Żaden przepis nie zakazuje bowiem głosowania członkom zarządu wspólnoty.

ważne!

Każdy z małżonków uprawniony jest do samodzielnego oddania głosu jako czynności z zakresu zarządu tym wspólnym majątkiem.

Stanowisko sądu apelacyjnego

Wniesiona od wyroku pierwszej instancji apelacja została oddalona, a sąd apelacyjny uznał ustalenia faktyczne i wnioski prawne sądu pierwszej instancji za własne. W ocenie sądu apelacyjnego wyeliminowanie uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. możliwe jest jedynie w przypadku naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego, a interes prawny nie zachodzi, gdy zainteresowany może na innej drodze uzyskać ochronę swoich praw. Sąd apelacyjny zgodził się również, że nie jest wyłączona możliwość samodzielnego głosowania przez każdego z małżonków oraz że członkowie zarządu mogą głosować w charakterze pełnomocników i nie występują wówczas jako druga strona czynności prawnej, o której mowa w art. 108 Kodeksu cywilnego.

ważne!

Wyeliminowanie uchwały na podstawie artykułu 189 k.p.c. możliwe jest jedynie w przypadku naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego, a interes prawny nie zachodzi, gdy zainteresowany może na innej drodze uzyskać ochronę swoich praw.

Skarga kasacyjna

Od powyższego rozstrzygnięcia wniesiono skargę kasacyjną, wskazując, że doszło do naruszenia:

  • art 189 k.p.c. poprzez przyjęcie, że możliwość zaskarżenia uchwały w trybie artykuł 25 ustawy o własności lokali wyklucza interes prawny powoda w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały oraz
  • art 108 k.c., które miało polegać na przyjęciu, że dopuszczalne jest, aby członek zarządu wspólnoty mieszkaniowej był pełnomocnikiem członka wspólnoty w sprawach dotyczących zarządu takich jak zatwierdzenie sprawozdania finansowego czy udzielenie absolutorium.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy stwierdził, że skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. W orzecznictwie ugruntowane jest, że możliwość zaskarżenia uchwały w trybie art. 25 ustawy o własności lokali nie wyłącza możliwości wytoczenia powództwa o ustalenie jej nieistnienia. Jednak te dwa typy spraw mają odrębny charakter. Ustalenie nieistnienia zmierza do wydania orzeczenia stwierdzającego, że uchwała nigdy nie została podjęta wskutek uchybień proceduralnych, przykładowo nieuzyskania odpowiedniej większości głosów. Natomiast powództwo z artykułu 25 zmierza do uchylenia lub stwierdzenia nieważności uchwały to jest eliminacji jej obrotu z uwagi na naruszenie prawa, umowy właścicieli lokali, zasad prawidłowego zarządzania nieruchomością czy innego sposobu naruszenia interesu właściciela lokalu. Zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są jednak w ocenie Sądu Najwyższego nietrafione. Sądy rozpatrujące sprawę nie wyraziły poglądu sprzecznego z powyższym stanowiskiem, ale wska...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy