Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo

28 maja 2020

NR 218 (Kwiecień 2020)

Ochrona prawa własności niewystarczająca do statusu strony przy pozwoleniu na budowę

53

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 27 listopada 2019 roku (sygn. akt: II SA/Ol 754/19) sąd zajmował się istotnym dla właścicieli nieruchomości zagadnieniem związanym z postępowaniem w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Istota zagadnienia dotyczyła powtarzającego się często problemu przyznania właścicielowi terenu sąsiedniego statusu strony w tego rodzaju postępowaniu.
 

Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyniku sprzeciwu inwestora, który nie zgodził się z wcześniejszą decyzją wojewody uchylającą decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Instytucja sprzeciwu jest stosunkowo nowym instrumentem w procedurze administracyjnej, który ma przeciwdziałać powtarzającym się tak zwanym decyzjom kasatoryjnym, które nie zawsze są prawidłowe i powodują przedłużanie postępowania. Sprzeciw służy kontroli prawidłowości wydania tego rodzaju decyzji. Są one bowiem dopuszczalne w ściśle określonych przypadkach.

POLECAMY

Zarys sprawy

Pierwotnie sprawa dotyczyła decyzji o pozwoleniu na budowę, gdzie zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie oraz zmianie sposobu użytkowania obiektu z przeznaczeniem na budynek mieszkalny wielorodzinny. Po wydaniu takiej decyzji wnioskodawca zwrócił się do organu pierwszej instancji o wznowienie postępowania, wskazując, że jest właścicielem działek sąsiednich i bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. We wniosku zawarto informacje, że obiekt znajdował się od strony południowej, a więc zacienia działkę wnioskodawcy, co w jego ocenie skutkować będzie ograniczeniami w zabudowie.

Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie, lecz odmówił uchylenia decyzji. Wskazał, że obiekt usytuowany jest zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zaprojektowany budynek nie wpłynął na użytkowanie działki sąsiedniej i wnioskodawca nie stracił możliwości wykorzystania istniejącego terenu i zabudowania go zgodnie z miejscowym planem. Skoro obszar oddziaływania inwestycji nie wykraczał poza działkę inwestora, to nie było wymogu uznania wnioskodawcy za stronę.

Od tego rozstrzygnięcia wnioskodawca złożył odwołanie, w wyniku którego wojewoda uchylił decyzję i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że organ pierwszej instancji powinien przede wszystkim ustalić, czy wnioskodawcy przysługiwał status strony postępowania na gruncie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Wojewoda ocenił, że z analizy zacienienia załączonej do projektu budowlanego wynika, że wnioskodawcy powinien przysługiwać status strony, a tym samym stanowisko organu pierwszej instancji uznał za nietrafne. W ocenie wojewody istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej i jeśli inwestycja stwarza możliwość ograniczenia zagospodarowania działek sąsiednich, to właściciele tych nieruchomości mają status strony. Jeżeli istnieje możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania projektowanego obiektu na teren sąsiedni, to właściciele nieruchomości położonej na tym obszarze są stronami, a kategoria interesu prawnego w tego rodzaju postępowaniu zawiera w sobie elementy potencjalności. Wątpliwości czy dany podmiot powinien być stroną postępowania należy natomiast zdaniem wojewody rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania go za stronę. Ustawa Prawo budowlane nie różnicuje bowiem zakresu ochrony uzasadnionych interesów podczas procesu inwestycyjnego, nie przyznając pierwszeństwa którymkolwiek interesom inwestora lub osób trzecich. Funkcjonuje natomiast zasada prawa do równej ochrony prawa własności, która nie pozwala na dzielenie inwestorów pod względem pierwszeństwa w realizowaniu inwestycji. Niedopuszczalna byłaby sytuacja, kiedy realizacja jednej inwestycji uniemożliwia zrealizowanie innej, późniejszej. Jednocześnie ochrona interesów osób trzecich nie może powodować utraty z pola widzenia interesu inwestora zagwarantowanego w art. 4 ustawy Prawo budowlane, czyli prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.

ważne!

Niedopuszczalna byłaby sytuacja, kiedy realizacja jednej inwestycji uniemożliwia zrealizowanie innej, późniejszej.

Wojewoda podkreślił, że konieczne jest wyważenie interesów inwestora oraz osób trzecich, lecz takiej oceny nie może dokonać jednak organ drugiej instancji, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności.

uwaga!

Konieczne jest wyważenie interesów inwestora oraz osób trzecich, lecz takiej oceny nie może dokonać jednak organ drugiej instancji, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności.



Rozstrzygnięcie sądu

W treści sprzeciwu inwestor wskazał jednak, że nie zachodziły podstawy do uchylenia decyzji. Z podniesionymi zarzutami, choć nie wszystkimi, zgodził się Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd wyjaśnił, że można uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazane przez wojewodę powody uchylenia decyzji, naruszone przepisy, wymienione zostały w ocenie sądu bez poszerzonej argumentacji.

Kluczowym jest, że decyzja wydana była w postępowaniu wznowionym, a więc w ramach trybu nadzwyczajnego. W pierwszej kolejności należy zatem potwierdzić wystąpienie jednej z podstaw wznowieniowym. Dopiero negatywny wynik badania co do wystąpienia w sprawie podstaw wznowieniowych obliguje organ do wydania decyzji o odmowie uchylenia decyzji. Stwierdzenie natomiast istnienia jednej z takich podstaw otwiera drogę do ponownego rozpatrzenia sprawy. Sąd zarzucił w tym zakresie wojewodzie niekonsekwencję w jego rozważaniach co do legitymacji strony po stronie wnioskodawcy. Z jednej strony wojewoda dokonał analizy zacienienia załączonego do projektu budowlanego i wskazał, że wnioskodawcy powinien przysługiwać status strony, następnie w dalszej części uzasadnienia zakwestionował badanie posiadania przez wnioskodawcę statusu strony jedynie w oparciu o warunki techniczne, za nieuprawnione uznając pominięcie stanowiska wnioskodawcy, który opierał swój interes prawny na przepisach z zakresu zagospodarowania przestrzennego oraz prawa cywilnego o ochronie prawa własności.

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy