Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo

15 grudnia 2021

NR 234 (Grudzień 2021)

Sąd Najwyższy: Szybkość postępowania istotna w sprawie o zobowiązania do złożenia rachunku z zarządu nieruchomością wspólną

0 613

W treści postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt: III CSK 231/18 sąd nie przychylił się do zdania skarżącej, iż rozpoznanie sprawy o zobowiązanie do złożenia rachunku z zarządu jest uzależnione od innych postępowań dotyczących praw do nieruchomości wspólnej oraz wskazał, że istotna w tym zakresie jest szybkość postępowania i rozstrzygnięcie materii postępowania. Tego typu postępowania służą ochronie interesu współwłaściciela. Bez wsparcia sądowego może on nie mieć stosownych informacji aby ustalić ewentualną możliwość dochodzenia roszczeń przewidzianych w art. 206–207 k.c.

W omawianej sprawie, która dotarła aż do Sądu Najwyższego, powód tj. gmina, wniosła pozew przeciwko dwóm osobom fizycznym o nakazanie im złożenia rachunku z prowadzonego zarządu nieruchomością wspólną. Jakkolwiek Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania, to wskazał na istotne cechy tego rodzaju postępowania.

Opis sprawy

W sprawie gmina z mocy prawa nabyła nieodpłatnie udział w nieruchomości wspólnej, należący wcześniej do Skarbu Państwa, który wynosił 6/12 części w prawie własności nieruchomości. Dla nieruchomości prowadzona była księga wieczysta, a potwierdzenie nabycia w 1990 roku prawa własności miało miejsce na podstawie decyzji Wojewody z 2018 roku. Gmina stała się następcą Skarbu Państwa z mocy prawa, które musiało być potwierdzone decyzją administracyjną. Jakkolwiek decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, to zawiera także element konstytutywny, gdyż gmina może dysponować mieniem komunalnym dopiero z chwilą wydana tej decyzji.

POLECAMY

Stąd też – uzyskawszy potwierdzenie swojego tytułu prawnego – gmina zwróciła się do osób zarządzających nieruchomością wspólną o złożenie rachunku z prowadzonego zarządu, a wobec oporu osób zarządzających, sprawa trafiła do sądu. Gmina domagała się zobowiązania do złożenia rachunku z zarządu za okres od 1 stycznia 2000 roku do 31 grudnia 2010 roku.
Orzekające w sprawie sądy zobowiązały do przedstawienia sprawozdania z zarządu, ale pozwani skierowali do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną. 

Skarga kasacyjna – zasady

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową. Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa.

Skarżąca w piśmie do Sądu Najwyższego zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które polegać miało na przedwczesnym wydaniu w niniejszej sprawie wyroku i nieuwzględnienie zagadnienia prejudycjalnego (wstępnego), którym miało być toczące się postępowanie sądowe z wniosku skarżącej o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, której dotyczyło powództwo gminy. Skarżąca wskazywała na istotność tej kwestii, ponieważ termin zasiedzenia upłynął w 1955 r., ewentualnie w 1975 roku. Co więcej, skarżąca zarzucała również, że przedwczesne wydanie wyroku polegać miało na tym, iż wpis w księdze wieczystej Skarbu Państwa nastąpił na podstawie nieostatecznej decyzji administracyjnej Ministra Finansów z dnia 19 września 2002 r., wniesione bowiem odwołanie nie zostało dotychczas rozpoznane. W razie bowiem stwierdzenia nieważności tej decyzji dojdzie do wykreślenia wpisu Skarbu Państwa z księgi wieczystej, co skutkować będzie brakiem legitymacji procesowej czynnej strony powodowej – gminy.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie formułował jednak zagadnienia prawnego, ani też nie wskazywał na konieczność wykładni w znaczeniu określonym w Kodeksie postępowania cywilnego. 

Formułując skargę kasacyjną, należy przedstawić okoliczności uzasadniające jej rozpoznanie. Skarga musi wskazywać na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia nowego, dotychczas nierozpatrywanego w orzecznictwie, a jednocześnie mającego znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie interpretacji przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć.  Wniesiona w analizowanej sprawie skarga kasacyjna nie spełniła ww. kryteriów dopuszczalności. 

Stanowisko Sądu Najwyższego

Odnosząc się pokrótce do treści skargi, Sąd Najwyższy wskazał na argumentację skarżącej, która wskazywała, że sprawa nie dojrzała do ostatecznego rozstrzygnięcia, gdyż wpis w księdze wieczystej Skarbu Państwa nie miał żadnej podstawy prawnej i nigdy nie powinien być dokonany. Został dokonany na podstawie nieostatecznej decyzji administracyjnej, wydanej w sytuacji, gdy nie ustalono kręgu osób, które powinny wziąć udział w postępowaniu jako strony. Skarżąca twierdziła, iż decyzję wydano z tak doniosłym, rażącym uchybieniem, że odwołanie wniesione przez pozwaną w nie zostało przez 15 lat rozpoznane, jak również nie rozpoznano wniosków pozwanych z 2016 i 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji.

Jakkolwiek skarga nie została przyjęta do rozpoznania, to Sąd Najwyższy podkreślił, iż nie zgadza się ze stawianym tam (oraz w apelacji) zarzutem nieważności postępowania. Tego rodzaju zarzuty sądy każdorazowo biorą bowiem pod uwagę z urzędu. Sprawa o zobowiązanie do złożenia rachunku z zarządu jest rozpoznawana w procesie, a ni...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy