Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo

4 października 2022

NR 242 (Wrzesień 2022)

Sąd Okręgowy w Toruniu: monitoring może naruszać dobra osobiste – prawo do wizerunku i prawo do prywatności lokatorów

0 301

W sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd Okręgowy zajmował się pozwem, który w związku z zainstalowanym w kamienicy systemem monitoringu jeden z lokatorów wytoczył właścicielowi/zarządcy budynku. Sąd Okręgowy w Toruniu w wyroku z dnia 4 października 2019 roku (sygn. I C 2562/17) doszedł do przekonania, że w okolicznościach tej konkretnej sprawy w istocie doszło do naruszenia dóbr osobistych lokatora.

W treści pozwu powód wskazywał, że zauważył na klatce schodowej na parterze kamerę, która swoim zasięgiem obejmuje drzwi wejściowe do mieszkania, które zajmuje razem z rodziną na podstawie decyzji przydziałowej z 1986 roku. Powód przedstawił swoje przekonanie, że kamery zostały zainstalowane w celu sprawdzania przez pozwaną, kto do kogo przychodzi, czy w lokalu nocuje ktoś spoza lokatorów, kto odwiedza lokatorów, a zatem w przekonaniu powoda pozwana spółka chciała mieć całkowitą informację o lokatorach, a zwłaszcza o nim – 
z uwagi na istniejący pomiędzy stronami konflikt. W treści pozwu wskazano, iż powód nigdy nie zgadzał się na zainstalowanie kamery monitorującej, a instalacji dokonali członkowie zarządu pozwanej bez jego wiedzy i zgody oraz bez wiedzy i zgody innych lokatorów kamienicy. Powód wskazał, że montaż kamery stanowi w rezultacie działanie naruszające jego prawo do prywatności oraz prawo do wizerunku.

POLECAMY

Powód domagał się usunięcia kamery, przeprosin oraz zapłaty przez pozwaną zadośćuczynienia na wskazany cel społeczny. Przeprosiny miały być zamieszczone na pierwszej stronie lokalnego dziennika, wydrukowane czcionką pogrubioną o rozmiarze 14 o treści: „Jako członkowie zarządu spółki X, właściciela nieruchomości przy Y, w imieniu spółki przepraszamy za naruszenie dóbr osobistych Z w postaci wizerunku i prawa prywatności, poprzez zainstalowanie kamery monitorującej klatkę schodową na parterze nieruchomości oraz rejestrującej drzwi wejściowe do jego mieszkania, podwórza i wejście do piwnicy. Jednocześnie zobowiązujemy się zdemontować wyżej wskazane kamery i oświadczamy, że bezprawne czyny, których dokonaliśmy, nie powtórzą się w przyszłości”. Ponadto powód żądał podobnej treści przeprosin wywieszonych przez trzy miesiące na funkcjonującej dla zamieszkiwanej nieruchomości tablicy ogłoszeń.

Pozwana spółka domagała się natomiast oddalenia powództwa. Wskazano, że na skutek zamontowania rozbudowanego systemu monitoringu nie doszło ani do naruszenia dóbr osobistych powoda, ani do wystąpienia stanu zagrożenia ich naruszenia. Jak wskazał pozwany właściciel budynku, monitoring obejmuje określone miejsca na terenie klatki schodowej i podwórza kamienicy, a nie osobę powoda i jego gości. Celem monitoringu miało być umożliwienie wykrycia niepożądanych zdarzeń na klatce schodowej i podwórzu oraz podjęcie odpowiednich działań prewencyjnych. Pozwana wskazała, że kamer nie można przypisać do określonej osoby, a same kamery umieszczone są w widocznych miejscach i nie mają na celu obserwowania i kontrolowania życia prywatnego lokatorów. System został zainstalowany dla zapewnienia większego bezpieczeństwa, a potrzeba zwiększenia tego bezpieczeństwa była zgłaszana przez innych lokatorów.

Pozwana w odpowiedzi na pozew zapewniła również, że weryfikowała procedury obowiązujące w odniesieniu do systemów monitoringu i powzięła (błędną – 
przyp. aut.) informację między innymi o tym, że nie ma obowiązku informowania lokatorów o założeniu monitoringu. Wedle pozwanej zainstalowany system miał wyeliminować wiele niedogodności dla lokatorów kamienicy. Wskazano między innymi na: wchodzenie i nocowanie osób bezdomnych na podwórzu, podrzucanie śmieci, palenie papierosów na klatce schodowej oraz zaspokajanie potrzeb fizjologicznych na podwórzu i związany z tym odór. Wyjaśniono również, że nagrania z kamer nie są rozpowszechniane. Technologia przekazywania obrazu jest bezpieczna, a system chroniony przed dostępem osób trzecich.

Ustalenia sądu

Jak ustalił sąd, pozwana spółka zleciła zamontowanie systemu monitoringu składającego się z 4 kamer: na parterze, pierwszym i drugim piętrze oraz podwórzu kamienicy. Właściciel nie pytał jednak lokatorów o zgodę na jego założenie, a o jego funkcjonowaniu poinformowani zostali poprzez wywieszenie ogłoszenie na tablicy ogłoszeń dopiero po tym, jak kamery zostały zamontowane. Sąd ustalił jednak również, że na klatce schodowej nie obserwowano żadnych drastycznych zdarzeń zagrażających bezpieczeństwu lokatorów.

– opinia biegłego

W sprawie konieczne było też przeprowadzenie opinii biegłego sądowego, który przeanalizował sposób działania systemu monitoringu. Ustalono, że obraz z kamer zapisywany jest 24 godziny na dobę, a po 10 dniach automatycznie kasowany. Istnieje też możliwość odtworzenia obrazów w dowolnej chwili oraz podglądu na żywo. Zapis z systemu rejestrowany jest w siedzibie pozwanej spółki na komputerze, który jest zabezpieczony i uruchamia się go za pomocą kodu dostępu. Nie ma natomiast jednej wyznaczonej osoby do śledzenia na bieżąco obrazu z kamer. Są one oglądane w razie potrzeby i nie jest nagrywany dźwięk oraz nie jest też możliwe odczytanie za ich pośrednictwem treści żadnych listów czy pism.

Ustalono również, że kamera znajdująca się na parterze zasięgiem obejmuje drzwi wejściowe do budynku, ale również drzwi wejściowe do mieszkania powoda. Wchodząca do lokalu wysoka osoba, która stanie w drzwiach do mieszkania, jest widoczna w obrazie kamery. Częściowo rejestrowany jest też obraz tego, co dzieje się w okolicach drzwi wejściowych do mieszkania powoda.

Pozwana spółka konsekwentnie wskazywała, że system został zamontowany ze względów bezpieczeństwa, a nagrany materiał członkowie zarządu oglądali w razie zaistnienia zdarzeń konfliktowych. Powód zgłaszał natomiast na policji, że czuje się inwigilowany, krępuje się wychodzić z domu i czuje się obserwowany. Sąd ustalił również, że mimo obaw o bezpieczeństwo w przedmiotowej kamienicy niesprawny był domofon, który udało się naprawić dopiero w sierpniu 2018 roku, a więc po wniesieniu pozwu.

– odpowiedzialność osoby prawnej za naruszenie dóbr osobistych

Sąd dokonując analizy prawnej, rozważał kwestię, czy osoba prawna może ponosić odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych. Powód przypisał bowiem bezprawne działania nie członkom zarządu, a bezpo-
średnio spółce. Takie osoby prawne działają przez swoje organy, zatem oświadczenie woli złożone przez osoby fizyczne będące piastunem tego organu, działające w zakresie jego kompetencji, należy traktować jako oświadczenie złożone przez samą osobę prawną. Skoro zatem osoby fizyczne, którym przypisuje się zachowania zagrażające lub naruszające dobra osobiste, dopuściły się ich w związku ze sprawowaną funkcją organów osób prawnych, to w takiej sytuacji możliwe jest przypisanie odpowiedzialności osobie prawnej za naruszenie dóbr osobistych.

W omawianej sprawie to członkowie zarządu przyznali, że zamontowali kamerę po nabyciu własności kamienicy dla zabezpieczenia mienia i utrzymania porządku. Zgodnie natomiast z artykułem 24 § 1 Kodeksu cywilnego ten, czyje dobro zostało naruszone cudzym działaniem, może żądać od osoby, która dopuściła się naruszenia, aby ta dopełniła czynności niezbędnych do usunięcia jego skutków, a w szczególności – żeby złożyła oświadczenie o odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie.

Roszczenie takie przysługuje jednak jedynie w sytuacji, gdy naruszenie dóbr osobistych ma charakter bezprawny. W Kodeksie cywilnym funkcjonuje jednak domniemanie bezprawności, które oznacza, że to pozwany musi udowodnić, że jego działanie nie było działaniem bezprawnym. Powód zobowiązany jest jedynie wykazać istnienie dobra osobistego i wystąpienie zagrożenia lub naruszenia tego dobra.

W postępowaniu bezspornym było, iż doszło do zainstalowania systemu monitoringu. Konieczne było jedynie ustalenie, czy montaż i ustawienia kamery na parterze w sposób pozwalający na obserwowanie (częściowo) drzwi do mieszkania powoda prowadzi do naruszenia jego prawa do wizerunku i prywatności. Należy przy tym pamiętać, że analiza, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, zawsze dokonywana jest według kryteriów obiektywnych, a więc z punktu widzenia rozsądnego obserwatora.

– dobra osobiste, czyli co?

Przepisy Kodeksu cywilnego nie zawierają też jakiegoś zamkniętego katalogu dóbr osobistych czy definicji. Katalog zawarty w art. 23 k.c. ma jedynie charakter przykładowy, a orzeczni...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy