Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo

10 maja 2019

NR 208 (Maj 2019)

Uprawnienie do dochodzenia odszkodowania od gminy za brak lokalu socjalnego

0 193

Chociaż w sprawie Sąd Najwyższy postanowieniem z 10 sierpnia 2018 roku (sygn. akt: III CZP 27/18) odmówił podjęcia uchwały, to jednak pomocniczo zwrócił uwagę na szeroko omawianą w orzecznictwie interpretację przepisów w zakresie podmiotów uprawnionych do dochodzenia od gminy odszkodowania za niedostarczenie lokalu socjalnego osobie, wobec której orzeczono nakaz eksmisji.

Postępowanie, w którym przedstawiono Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, dotyczyło sprawy z powództwa spółdzielni mieszkaniowej przeciwko gminie o, jak wspomniano, zapłatę odszkodowania za niedostarczenie lokalu socjalnego. Z dochodzonej kwoty ponad 65 000 złotych sąd rejonowy zasądził jedynie 3076,16 zł, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przeważającym zakresie spółdzielni nie przysługiwało uprawnienie do domagania się odszkodowania. Nie posiadała ona tak zwanej legitymacji czynnej, która przysługuje zdaniem sądu jedynie właścicielowi w rozumieniu art. 140 Kodeksu cywilnego. Uwzględniona kwota roszczenia odnosiła się jedynie do nieruchomości, której spółdzielnia była współużytkownikiem wieczystym.

Różnice w definicji „właściciela” lokalu

Rozpoznając apelację, sąd okręgowy nabrał jednak wątpliwości, czy wspomniany w art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego „właściciel” obejmuje także spółdzielnię, która jedynie zarządza nieruchomością i położonym na niej budynkiem, w którym znajduje się lokal zajmowany przez uprawnionego do lokalu socjalnego. Z jednej strony wskazał na wyrok Sądu Najwyższego mówiący, że uprawnienie to przysługuje jedynie właścicielowi w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Z drugiej strony, definicja właściciela w ustawie o ochronie praw lokatorów jest szersza i obejmuje nie tylko podmiot prawa własności. W niniejszej sprawie sąd ocenił spółdzielnię jako tzw. posiadacza zależnego w dobrej wierze oraz wierzyciela uprawnionego do dochodzenia zaległości czynszowych. W tym stanie rzeczy sąd okręgowy skierował do Sądu Najwyższego pytanie: Czy spółdzielnia mieszkaniowa, zarządzająca nieruchomością i położonym na niej budynkiem, w którym znajduje się lokal zajmowany przez osobę, wobec której wydano prawomocny wyrok nakazujący jego opuszczenie i opróżnienie, posiada legitymację do wystąpienia przeciwko gminie z powództwem o odszkodowanie za nieprzydzielenie lokalu socjalnego na podstawie art. 18 ust. 5 ustawy […] w zw. z art. 417 Kodeksu cywilnego, w sytuacji, gdy spółdzielnia nie posiada tytułu prawno-rzeczowego (nie jest właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem ani użytkownikiem wieczystym) do nieruchomości lub części nieruchomości, o której mowa powyżej?”.

Uprawnieni do dochodzenia odszkodowania od gminy

Sąd Najwyższy z przyczyn formalnych odmówił podjęcia uchwały, wskazał jednak – jak to określił – ­pomocniczo na zasady odpowiedzialności odszkodowawczej gminy, w zakresie którego dotyczyło pytanie oraz na dorobek orzecznictwa dotyczący omawianego zagadnienia. Początkowo odpowiedzialność odszkodowawcza gminy w tym zakresie była zresztą wywodzona z orzecznictwa, a nie wprost z przepisów prawa materialnego. Po wprowadzeniu odpowiednich regulacji – pod rządami wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych – przepisy wskazywały, że osobą uprawnioną do dochodzenia odszkodowania od gminy jest „wynajmujący”. Po wejściu w życie ustawy o ochronie praw lokatorów i znajdującego się w niej art. 18 zmienił się podmiot wskazany jako uprawniony. Był nim „właściciel”. Jak wskazał Sąd Najwyższy, wynikało to z rozszerzonego zakresu zastosowania ustawy i zastosowania odpowiednio szerokiej i elastycznej definicji „właściciela”, która obejmowała wynajmującego i inne osoby, z którymi wiąże lokatora stosunek prawny uprawniający go do używania lokalu. Nic nie wskazuje natomiast, aby celem zmiany było odejście od szerokiej definicji na rzecz „właściciela” w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Za szerokim rozumieniem pojęcia „właściciel” przemawia też niewytłumaczalne inaczej pominięcie innych kategorii podmiotów uprawnionych do korzystania z lokali i pobierania z nich pożytków np. użytkownika lub osoby, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.

Orzecznictwo nie sprzeciwia się szerokiemu rozumieniu pojęcia „właściciel” stosowanego w art. 18 ust. 5. Trybunał Konstytucyjny odwoływał się w przekonaniu Sądu Najwyższego do analizy sytuacji modelowej, a użyte...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy