Dołącz do czytelników
Brak wyników

Finanse

28 czerwca 2018

NR 194 (Kwiecień 2018)

Mechanizm podzielonej płatności (tzw. split payment)

0 86

10 stycznia 2018 roku została opublikowana ustawa z 15 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 62; dalej ustawa zmieniająca), która wprowadza mechanizm podzielonej płatności. Stosować go będzie można od 1 lipca 2018 roku.

W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1864) zapisano, że celem proponowanego rozwiązania jest zapewnienie większej stabilności wpływów z tytułu podatku od towarów i usług, ale również zapobieganie unikaniu płacenia podatku od towarów i usług, co zapewni większe bezpieczeństwo podatkowe, pewność prowadzenia działalności gospodarczej oraz zachowanie równych zasad konkurencji. Natomiast mechanizm podzielonej płatności znajdzie zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do transakcji dokonywanych na rzecz innych podatników.

Powstaje pytanie, czy wspólnota mieszkaniowa jest podatnikiem i czy w związku z tym dotyczą ją przepisy dotyczące mechanizmu podzielonej płatności? Przypomnijmy, że wspólnota mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Ma jednak prawo zaciągać zobowiązania, może być pozywana i może pozywać, a ustawa o własności lokali nadaje jej ułomną zdolność prawną

Wspólnota mieszkaniowa jako podatnik VAT

Ze względu na te właściwości organizacyjno-prawne wspólnota mieszkaniowa może być traktowana na gruncie przepisów podatku VAT jak podmiot, a tym samym podatnik podatku VAT. W interpretacji ogólnej Ministra Finansów z 21 czerwca 2011 r. nr PT8/033/IO1/
/AEW/11/PT-571, w kwestii rozliczeń podatku od towarów i usług przez wspólnoty mieszkaniowe wskazano, że

wspólnota mieszkaniowa, realizując wspólny interes właścicieli, występuje w odmiennych rolach: 

  • w przypadku nabycia towarów i usług w ramach zarządu nieruchomością wspólną oraz
  • w przypadku nabycia towarów i usług na potrzeby utrzymania poszczególnych lokali właścicieli. 

W pierwszym przypadku uiszczanie przez członków wspólnoty należności tytułem pokrycia kosztów zarządu nieruchomością wspólną nie jest objęte przepisami ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej ustawa o VAT).

Natomiast w drugim przypadku, gdy wydatki ponoszone są przez właściciela wyłącznie w związku z odrębną własnością lokalu, wspólnota – w zakresie nabywanych towarów i usług celem zaopatrzenia poszczególnych lokali – nabywa towary i usługi w swoim imieniu, jednak na rzecz właścicieli poszczególnych lokali, którzy dokonują na poczet tych zakupów stosownych wpłat. W takiej sytuacji środki uiszczane przez właścicieli poszczególnych lokali na ich utrzymanie stanowią w istocie zapłatę za odsprzedawane im przez wspólnotę towary i usługi. Zatem w odniesieniu do rozliczania wydatków związanych z utrzymaniem poszczególnych lokali, ponoszonych m.in. z tytułu zakupu przez wspólnotę towarów i usług do tych lokali, zastosowanie znajdą przepisy o podatku od towarów i usług.

To przypomnienie jest istotne z uwagi na fakt, że, jak wspomniano wyżej, z mechanizmu podzielonej płatności mogą korzystać wyłącznie podatnicy. Mimo że większość wspólnot, w której znajdują się wyłącznie lokale mieszkalne korzysta ze zwolnienia przedmiotowego z § 3 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień, to formalnie są podatnikami podatku VAT i nowe przepisy też ich dotyczą.

Tab. 1 Sytuacje, kiedy mechanizm split payment może znaleźć zastosowanie
Przychody – płatności przychodzące
Wyszczególnienie Otrzymanie zapłaty przez wspólnotę mieszkaniową Otrzymanie zapłaty przez spółdzielnię mieszkaniową
Od osób fizycznych na poczet wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego (art. 13 ustawy o własności lokali) Mechanizm nie wystąpi – czynności zwolnione z VAT przedmiotowo/
/transakcja z podmiotem niebędącym podatnikiem
Nie dotyczy
Od podatników VAT na poczet wydatków związanych z utrzymaniem lokalu użytkowego (art. 13 ustawy o własności lokali) Mechanizm może wystąpić, o ile wspólnota nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego Nie dotyczy
Od osób fizycznych na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną (art. 14 ustawy o własności lokali) Mechanizm nie wystąpi – czynności nieobjęte VAT/transakcja z podmiotem niebędącym podatnikiem
 
Nie dotyczy
Od podatników podatku VAT na poczet kosztów zarządu nieruchomością wspólną (art. 14 ustawy o własności lokali) Mechanizm nie wystąpi – czynności nieobjęte VAT Nie dotyczy
Od osób fizycznych na poczet opłat eksploatacyjnych za lokale mieszkalne (art. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) Nie dotyczy Mechanizm nie wystąpi – czynności zwolnione z VAT przedmiotowo/
/transakcja z podmiotem niebędącym podatnikiem
Od podatników VAT na poczet opłat eksploatacyjnych za lokale użytkowe (art. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) Nie dotyczy Mechanizm może wystąpić, o ile spółdzielnia nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego
Od osób fizycznych, podatników VAT za usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe Mechanizm nie wystąpi – czynności zwolnione z VAT przedmiotowo
Od podatników VAT za usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania lokali użytkowych, dzierżawy gruntu, części nieruchomości wspólnej Mechanizm może wystąpić, o ile wspólnota/spółdzielnia nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego
Rozchody – płatności wychodzące
Za usługi wykonane na rzecz wspólnoty/spółdzielni (np. prace remontowe) przez podatników VAT zwolnionych z art. 113 ustawy  Mechanizm nie wystąpi – brak podatku VAT na fakturze z uwagi na wykonywanie czynności przez podatnika zwolnionego z VAT podmiotowo
Za usługi wykonane na rzecz wspólnoty/spółdzielni (np. prace remontowe) przez podatników VAT czynnych Mechanizm może wystąpić – decyzja o zastosowaniu mechanizmu jest po stronie wspólnoty/spółdzielni

Należy wspomnieć, że wspólnoty mogą skorzystać również ze zwolnienia podmiotowego z art. 113 ustawy o VAT, które dotyczy obrotów poniżej kwoty 200 tys. zł. Natomiast, jak wynika z mojego doświadczenia, spółdzielnie mieszkaniowe są podatnikami VAT czynnymi, a to przez wzgląd na wykonywanie czynności opodatkowanych, np. wynajem lokali użytkowych.

Uwaga!

Mimo że większość wspólnot, w której znajdują się wyłącznie lokale mieszkalne korzysta ze zwolnienia przedmiotowego z § 3 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień, to formalnie są podatnikami podatku VAT i nowe przepisy też ich dotyczą.

 

Mechanizm podzielonej płatności

W myśl art. 108a ustawy o VAT mechanizm ten ma polegać na tym, że:

  • zapłata kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury ma być dokonywana na tzw. rachunek VAT,
  • zapłata całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury ma być dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w SKOK, dla których jest prowadzony ww. rachunek VAT, lub ma być rozliczana w inny sposób,
  • zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności ma być dokonywana w złotych polskich przy użyciu tzw. komunikatu przelewu, w którym podatnik wskaże kwotę odpowiadającą całości lub części kwoty podatku wynikającej z faktury, która ma zostać zapłacona w mechanizmie podzielonej płatności, kwotę odpowiadającą całości albo części wartości sprzedaży brutto, numer faktury, w związku z którą dokonywana będzie płatność, NIP dostawcy towaru lub usługodawcy.

W praktyce więc mechanizm split payment sprowadza się do podzielenia płatności za każdą fakturę na dwa oddzielne przelewy. Do tej pory nabywca po otrzymaniu faktury wpłacał na rachunek sprzedawcy całość kwoty wykazanej na fakturze (kwotę brutto). 

Po wprowadzeniu mechanizmu podzielonej płatności płatność automatycznie rozdzielana będzie na dwie części: cenę netto, która wpłacana będzie, tak jak...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy