Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo

13 września 2022

NR 241 (Lipiec 2022)

Sąd Rejonowy: istotne utrudnianie zajmowania mieszkania jest przestępstwem, ale okoliczności mogą mieć wpływ na ocenę społecznej szkodliwości lub wymiar kary

0 85

W sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 22 listopada 2018 r. (sygn. II K 292/18) sąd zajmował się oskarżeniem o czyn z art. 191 § 1a Kodeksu karnego. Warto przypomnieć, że zarzuty popełnienia tego rodzaju przestępstwa mogą pojawić się również w sytuacji, kiedy nie dochodzi do potocznie rozumianych gróźb lub przemocy.

W sprawie zarzucono oskarżonej, że w analizowanym okresie usiłowała zmusić  pokrzywdzonego do opuszczenia zajmowanego domu jednorodzinnego poprzez zabranie rzeczy osobistych, rozwiązanie umowy na dostarczenie energii elektrycznej oraz zablokowanie dostawy gazu do tego domu. Swoimi działaniami miała istotnie utrudnić korzystanie z domu, a tym samym czyn miał wypełnić znamiona przestępstwa z art. 191 § 1a Kodeksu karnego.

POLECAMY

Sąd uznał, że działania oskarżonej faktycznie stanowiły przestępstwo z art. 191a § 1a k.k., jednak z uwagi na okoliczności sprawy warunkowo umorzył postępowanie na okres 2 lat próby.

Opis sprawy

W sprawie oskarżona wraz z mężem i małoletnimi dziećmi zamieszkiwali dom należący do oskarżonej. Również oskarżona zawierała umowy na dostarczanie energii elektrycznej i gazu. Gdy między małżonkami doszło do silnego konfliktu rozwodowego, oskarżona postanowiła się wyprowadzić do matki. W tle pojawiały się oskarżenia męża o znęcanie się. Zabrała ze sobą małoletniego syna, a ojciec wraz z małoletnią córką, zgodnie z jej decyzją, pozostali w domu oskarżonej. Rachunki za dostarczanie energii elektrycznej i gazu do domu nadal obciążały oskarżoną, która nie mogła z byłym mężem dojść do porozumienia w zakresie ponoszenia tych kosztów. Jak wyjaśniała – mąż nie zgodził się na opłacanie rachunków za gaz.

W tym stanie rzeczy oskarżona rozwiązała umowę z elektrownią oraz wstrzymała dostawy gazu, aby przymusić męża do samodzielnego ponoszenia kosztów, tudzież do opuszczenia jej domu. Jednocześnie – jak ustalono – w domu istniał alternatywny sposób ogrzewania – ogrzewanie kominkowe.

Sąd wskazał, że chociaż oskarżona nie przyznawała się do zarzucanych jej czynów, to stanowiło to jedynie jej subiektywne przekonanie, że nie popełniła zarzucanego jej występku. Tłem popełnionych przestępstw był konflikt między oskarżoną i jej mężem, którego okoliczności potwierdzili świadkowie oraz ich małoletnie dzieci w trakcie przesłuchania. Fakt, iż zachowanie było odpowiedzią na zachowania męża, nie mógł skutkować jednak o braku karalności popełnionych czynów.

Przemoc innego rodzaju

Sąd wskazał, że oskarżona swoim zachowaniem wyczerpała znamiona przestępstwa z art. 191 § 1a Kodeksu karnego, mówiącego, że karze pozbawienia wolności do lat 3 podlega ten, kto w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, stosuje przemoc innego rodzaju uporczywie lub w sposób istotnie utrudniający innej osobie korzystanie z zajmowanego lokalu mieszkalnego.

uwaga!
Karze pozbawienia wolności do lat 3 podlega ten, kto w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, stosuje przemoc innego rodzaju uporczywie lub w sposób istotnie utrudniający innej osobie korzystanie z zajmowanego lokalu mieszkalnego.

Należy przypomnieć, że sprawcą takiego przestępstwa może być zarówno właściciel zajmowanego lokalu, jak i osoba, która nie ma żadnego tytułu do zajmowania lokalu mieszkalnego, z którego korzystanie istotnie utrudnia. Może być nim nawet osoba zajmująca lokal wspólnie z pokrzywdzonym. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest zastosowanie przez sprawcę innej przemocy niż przemoc fizyczna wobec osoby, której zamierza istotnie utrudnić korzystanie z zajmowanego lokalu mieszkalnego. Określenie „przemoc innego rodzaju” jest jednak pojęciem pojemnym i nieostrym. Może to być każda czynność fizyczna skierowana przeciwko rzeczy. Pojęcie to obejmuje takie zachowania jak zmiana zamków w drzwiach i uniemożliwienie dostępu do lokalu, odcięcie dopływu wody, w tym tylko ciepłej lub tylko zimnej, odpływu ścieków, energii elektrycznej czy też cieplnej, ogrzewania.

uwaga!
Określenie „przemoc innego rodzaju” jest pojęciem pojemnym i nieostrym. Może to być każda czynność ­fizyczna skierowana przeciwko rzeczy.

Zgodnie ze wskazanym przepisem przemoc ta musi być uporczywa, przy czym wystarczy już jednorazowe zachowanie o wysokim natężeniu mające utrudniać w sposób istotny korzystanie pokrzywdzonemu z lokalu. Czynu tego można się dopuścić jedynie umyślnie, z zamiarem bezpośrednim i kierunkowym wobec ujętego w znamionach czynu celu.

uwaga!
Przemoc musi być uporczywa, przy czym wystarczy już jednorazowe zachowanie o wysokim natężeniu mające utrudniać w sposób istotny korzystanie pokrzywdzonemu z lokalu.

Mając na uwadze powyższe – sąd doszedł do przekonania, że oskarżona w sposób świadomy i rozmyślny rozwiązała umowę z elektrownią oraz zablokowała dostawy gazu, czym pozbawiła dom jednorodzinny zajmowany wówczas przez jej męża oraz córkę energii elektrycznej i ogrzewania, czyli podstawowych mediów niezbędnych w codziennym życiu. Brak tego rodzaju mediów w okresie zimowym stanowił istotną niedogodność.

Powodem działania oskarżonej, jak sama wyjaśniła, była niechęć do dalszego opłacania rachunków, którymi oskarżona była obciążana jako właściciel oraz wyłączna strona umów z dostawcami mediów. Zatem oskarżona niewątpliwie działała z odpowiednim zamiarem i dopuściła się przypisanego jej przestępstwa celem zmuszenia do określonego działania – ponoszenia kosztów użytkowania domu. Ewentualnie zamiarem oskarżonej objęte było zmuszenie męża do opuszczenia zajmowanego domu. Stąd też sąd doszedł do przekonania, że oskarżona popełniła zarzucane jej przestępstwo.

Stanowisko sądu

Wina oskarżonej nie budziła wątpliwości sądu, jednak skład orzekający doszedł do przekonania, że stopień społecznej szkodliwości czynu był nieznaczny. Rozpatrując stopień społecznej szkodliwości, sąd analizuje rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.

uwaga!
Wina oskarżonej nie budziła wątpliwości sądu, jednak skład orzekający doszedł do przekonania, że stopień społecznej szkodliwości czynu był nieznaczny.

Jakkolwiek nie można było zanegować, że oskarżona swoim zachowaniem naruszyła przepisy prawa, to sąd dostrzegł okoliczności, w jakich dopuściła się rozpatrywanego przestępstwa. Działała, aby przymusić pokrzywdzonego co najmniej do ponoszenia kosztów utrzymania domu, w którym mieszkał, jednak zrobiła to, będąc przekonaną, że działa w obronie swoich interesów majątkowych. Dom, w którym mieszkał pokrzywdzony, należy do oskarżonej, a umowy na dostawę energii elektrycznej oraz gazu stanowiły obciążenie i jej dług osobisty. Oskarżona, mieszkając u matki, nie miała żadnego interesu, aby ponosić koszty utrzymania lokalu, którego nie zamieszkuje. Wprawdzie w lokalu tym przebywała też jej córka, jednak sąd uwzględnił, że wolą oskarżonej było, aby córka także mieszkała razem z nią. Co więcej, sąd podzielił pogląd, że ponoszenie tych opłat byłoby zbyt dużym i nieuzasadnionym obciążeniem majątkowym dla oskarżonej.

Pokrzywdzony zeznawał, że chciał opłacać rachunki oskarżonej, jednakże w świetle stwierdzonego pomiędzy nim a oskarżoną silnego konfliktu w pełni zrozumiały był brak porozumienia. Sąd uznał, że pokrzywdzony i oskarżona nie muszą obdarzać się szczególną dozą zaufania. I choć brak porozumienia zwaśnionych małżonków nie może stanowić usprawiedliwienia dla popełnionego przez oskarżoną przestępstwa, to jednak – 
w ocenie sądu – rzuca lepsze światło na motywację towarzyszącą jego popełnieniu.

uwaga!
Wskaza...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy