Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo , Otwarty dostęp

16 lipca 2019

NR 210 (Lipiec 2019)

Skutki zaniechania przez dzierżawcę opłacania podatków i podobnych danin

0 72

W sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2018 roku (sygn. akt: II CSK 496/17) sąd zajmował się kwestią zaniechania w zakresie uiszczenia danin publicznoprawnych przez dzierżawcę i możliwości wypowiedzenia umowy na tej podstawie.

W sprawie powodowie wnieśli o nakazanie, aby dzierżawca wydał im nieruchomość oddaną w dzierżawę, w stosunku do której, jak twierdzili powodowie, umowa dzierżawy została skutecznie wypowiedziana. Sąd rejonowy ustalił w sprawie, że 30 września 2000 roku strony zawarły na czas określony – 30 lat – umowę bezczynszowej dzierżawy nieruchomości rolnej. W umowie tej pozwana zobowiązała się do opłacania podatku rolnego. Ustalono również pięcioletni okres wypowiedzenia. W trakcie trwania dzierżawy przedmiotowej nieruchomości pozwana jednak nie płaciła podatku rolnego. W 2014 roku powodowie wezwali ją do zapłaty zaległego podatku, zakreślając w tym zakresie trzymiesięczny termin i uprzedzając dzierżawcę, że zaniechanie zapłaty zaległego podatku spowoduje wypowiedzenie umowy. W odpowiedzi pozwana wezwała powodów do przedstawienia decyzji organu, która określałaby wysokość tego podatku. Zaproponowała też, aby dokonać potrącenia należności z uwagi na to, że w stosunku do jednego z powodów wydzierżawiający prowadzi postępowanie egzekucyjne, a egzekwowane roszczenia można by w jej ocenie skompensować kwotą zaległego podatku poprzez jego potrącenie. Pozwana ostatecznie nie zapłaciła zaległego podatku w wyznaczonym terminie, a powodowie wypowiedzieli umowę bez zachowania terminu wypowiedzenia i wezwali do wydania tej nieruchomości. Pozwana nie spełniła ich żądania, co spowodowało wniesienie sprawy do sądu.

Wyrok sądu I instancji

Rozpatrujący sprawę w pierwszej instancji sąd rejonowy uznał powództwo za częściowo zasadne. Wskazał, że do łączącej strony umowy bezczynszowego użytkowania nieruchomości rolnej (przewidziana w artykule 708 Kodeksu cywilnego – dalej k.c.) odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy z zakresu umowy dzierżawy. Zgodnie zatem z tymi przepisami, a konkretnie ­artykułem 703 k.c., w przypadku zwłoki w płatności, wydzierżawiający, po wcześniejszym wezwaniu do zapłaty i uprzedzeniu o zamiarze wypowiedzenia, uprawniony jest dokonać wypowiedzenia umowy. Sąd nie dał wiary twierdzeniom pozwanej, iż nie mogła ona samodzielnie ustalić wysokości zaległego podatku. Sąd uznał też za bezskuteczną dokonaną kompensatę zaległego podatku ze wspomnianą należnością od jednego z wydzierżawiających. Sąd uznał, że należności te nie nadawały się do potrącenia. Pozwana miała bowiem opłacić podatek na rzecz urzędu gminy, a nie powoda. Nie były to zatem wzajemne wierzytelności nadające się do potrącenia. Sąd rejonowy powództwo oddalił jedynie w zakresie jednej z działek objętych umową, ponieważ w toku postępowania działka uległa podziałowi pomiędzy powodów, a żądanie pozwu nie zostało w tym zakresie zaktualizowane. W rezultacie działka nieistniejąca nie mogła być przedmiotem orzeczenia o wydanie. Z uwagi na treść pozwu, orzeczeniem nie można było orzec również co do wydania nowych działek, ponieważ byłoby to orzeczenie ponad żądanie pozwu, który do zamknięcia rozprawy wskazywał jedynie na zobowiązanie do wydania działki oznaczonej numerem sprzed podziału.

uwaga!

W przypadku zwłoki w płatności, wydzierżawiający, po wcześniejszym wezwaniu do zapłaty i uprzedzeniu o zamiarze wypowiedzenia, uprawniony jest dokonać wypowiedzenia umowy.


Orzeczenie sądu II instancji

Apelację od tego wyroku złożyła pozwana, sąd okręgowy w wyniku jej rozpoznania oddalił powództwo w całości. Sąd wskazał, że powodom przysługiwał status oddających nieruchomość rolną w bezczynszowe użytkowanie, którym przysługuje roszczenie o zwrot przedmiotu umowy. Skoro bowiem są właścicielami wydzierżawionej nieruchomości, to przy skutecznym wypowiedzeniu przysługiwałoby im roszczenie windykacyjne o wydanie tej nieruchomości, o którym mowa w artykule 222 § 1 k.c. Sąd okręgowy ocenił jednak, że w sprawie nie doszło do skutecznego wypowiedzenia. Tym samym, biorąc pod uwagę fakt, że umowa nie została wypowiedziana, a zawarta była na czas określony do 2030 roku, powództwo należało uznać za bezzasadne. Sąd okręgowy uznał, że umowa nie może być wypowiedziana zgodnie z artykułem 703 k.c., ponieważ ustawodawca wyraźnie rozróżnia czynsz i inne opłaty nie tylko w przepisach dotyczących bezczynszowego oddania w dzierżawę nieruchomości rolnej, ale również w odniesieniu do umowy dzierżawy. Właśnie ze względu na kryterium czynszu rozróżnia się zresztą te dwa rodzaje umów. Sąd okręgowy uznał, że stosowanie przepisów w zakresie czynszu do umowy, o której mowa w artykule 708 k.c., bezczynszowej już z samej nazwy, oznaczałoby, że zapłata podatku stanowi odpowiednik czynszu, a przepis wyraźnie rozróżnia te dwa ciężary w przypadku umowy dzierżawy. Zdaniem sądu okręgowego, daniny publicznoprawne w umowie dzierżawy nie stanowią substytutu czynszu i nie są uiszczane zamiast czynszu. W związku z tym artykuł 703 k.c., na podstawie którego powodowie dokonali wypowiedzenia umowy nie ma zastosowania do umowy którą zawarli. Skoro zatem wypowiedzenie nie było skuteczne, to strony nadal łączy umowa o bezczynszowe używanie i pozwanej przysługuje tytuł prawny do władania nieruchomością stanowiącą przedmiot postępowania.

uwaga!

Skoro wypowiedzenie nie było skuteczne, to strony nadal łączy umowa o bezczynszowe używanie i dzierżawcy przysługuje tytuł prawny do władania nieruchomością. 

 

Sąd okręgowy na marginesie wskazał, że nawet gdyby przyjąć odwrotne rozumowanie, to powództwo nadal podlegałoby oddaleniu wobec wadliwego przeprowadzenia procedury wypowiedzenia. Zakwestionowany przepis wskazuje, że skuteczność wypowiedzenia uzależniona jest od ostrzeżenia dzierżawcy o zamiarze takiego wypowiedzenia w wezwaniu do zapłaty i wskazaniu konkretnej stawki zaległej kwoty pozostającej do zapłaty. Tymczasem w omawianej sprawie w piśmie wzywającym do zapłaty podatku nie wskazano wysokości należności. Dodatkowo, powodowie nie odpowiedzieli na wezwanie pozwanej, aby przedłożyć jej decyzję administracyjną, która by zawierała informację o wysokości zaległości. Pozwana nie miała możliwości w ocenie sądu samodzielnie ustalić kwoty zaległości, ponieważ nie była do tego umocowana w umowie i nie mogła tego samodzielnie określić w organie podatkowym. Jak widać, sąd okręgowy ocenił tę kwestię zupełnie inaczej niż sąd rejonowy. Sąd okręgowy, dopatrując się uchybienia prawa materialnego, z uw...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy