Dołącz do czytelników
Brak wyników

Orzecznictwo , Administrowanie

26 marca 2021

NR 226 (Marzec 2021)

Odpowiedzialność cywilna za nieszczęśliwy wypadek

28

W wyroku z 30 czerwca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie1 rozstrzygnął kwestię odpowiedzialności spółdzielni za nieszczęśliwy wypadek na drodze osiedlowej.

W przedmiotowej sprawie powód domagał się zasądzenia od pozwanego ubezpieczyciela zadośćuczynienia w wysokości 80 000 zł, co uzasadniał tym, że w dniu 13 stycznia 2016 r. poślizgnął się i upadł na pochyłej drodze osiedlowej będącej drogą pożarową, która nie była należycie odśnieżona. Skutkiem upadku było złamanie goleni lewej. Droga ta była nieruchomością należącą do spółdzielni mieszkaniowej, a pozwany ubezpieczyciel był z mocy zawartej umowy odpowiedzialny cywilnie za powstałą szkodę. Pozwany ubezpieczyciel wnosił o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, sąd pierwszej instancji uznał powództwo za bezzasadne. Wyrok sądu pierwszej instancji zaskarżył powód apelacją z dnia 14 marca 2019 r.

POLECAMY

Apelacja

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez uznanie odpowiedzialności pozwanego, co do zasady, i zasądzenie na rzecz powoda kwoty 80 000 zł tytułem zadośćuczynienia z odsetkami od daty wniesienia pozwu i zasądzenie kosztów za obie instancje, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Stanowisko sądu II instancji

Sąd apelacyjny apelację powoda uznał za niezasadną. W uzasadnieniu wskazał, że nie w każdej sytuacji, której następstwem jest szkoda w mieniu czy na osobie, powstaje czyjaś cywilnoprawna odpowiedzialność odszkodowawcza. Zdarzają się przecież sytuacje, które określamy mianem „nieszczęśliwego zdarzenia czy wypadku”, za który nikt nie odpowiada. Aby jakiś podmiot mógł być zobowiązany do odpowiedzialności odszkodowawczej, musi zostać wykazane, że szkoda, która zaistniała, jest następstwem i to pozostającym w adekwatnym związku przyczynowym z czynem (tj. działaniem lub zaniechaniem) tego podmiotu i to czynem niedozwolonym i zawinionym. Sąd II instancji uznał, że w tej sprawie nie zostało wykazane, na czym miałby polegać czyn niedozwolony spółdzielni mieszkaniowej i na czym polegała wina spółdzielni (za którą odpowiedzialność cywilną ponosi pozwany ubezpieczyciel). Z samego faktu, że zimą w różnych miejscach może zalegać śnieg, a podłoże może być śliskie, nie wynika jeszcze czyjaś odpowiedzialność. Stan oblodzenia czy śliskości powinien jedynie skłaniać do wzmożonej ostrożności przy poruszaniu się po oblodzonych powierzchniach w ramach dbałości o własne bezpieczeństwo.

Uwaga!

Nie w każdej sytuacji, której następstwem jest szkoda w mieniu czy na osobie, powstaje czyjaś cywilnoprawna odpowiedzialność odszkodowawcza.


Odnosząc się do zarzutów zawartych w apelacji, sąd stwierdził, że twierdzenie skarżącego, iż zdarzenie nie miało miejsca na drodze pożarowej, a w strefie zamieszkania jest o tyle niezrozumiałe, że sam powód w pozwie tak określał miejsce zdarzenia, a że droga pożarowa zawiera się w strefie zamieszkania, to nie zmienia faktu, iż miejscem zdarzenia była jednak droga pożarowa, która nie jest przeznaczona dla ruchu pieszego. Dla ruchu pieszego przeznaczone były dwa zejścia z parkingu na chodnik (odśnieżony i utrzymany w należytym stanie w dniu zdarzenia). Powód jednak nie skorzystał z tych zejść, gdyż wybrał drogę – jak to określił sąd pierwszej instancji – „na skróty”. Tym samym bez znaczenia jest podnoszony w apelacji fakt, że „dojście po parkingu do tych łączników umożliwiających wejście z parkingu na chodnik było niezabezpieczone w żaden sposób przed śliskością” skoro powód nie przewrócił się na tym niezabezpieczonym parkingu, a na nieprzeznaczonej dla ruchu pieszego drodze pożarowej. Powołany w apelacji art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek uprzątania błota, śniegu i lodu właśnie z chodników, a nie z wszelkich miejsc.

Sąd apelacyjny, rozpatrując obowiązek uprzątania lodu i śniegu przez właścicieli z nieruchomości wskazał, że należy ów obowiązek rozpatrywać w granicach rozsądku i realnych możliwości. Nie jest możliwe odśnieżenie i pozbawienie lodu każdego miejsca, po którym potencjalnie może poruszać się pieszy w porze zimowej. Teren, na którym doszło do zdarzenia, był utrzymany w stanie należytym przede wszystkim na chodnikach, a nie zostało w sprawie wykazane, że spółdzielnia mieszkaniowa zaniechała wykonania jakichś obowiązków, które pozostawały w związku przyczynowym z doznaną przez powoda szkodą. Powód po prostu uległ nieszczęśliwemu wypadkowi i brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej zarówno spółdzielni, jak i pozwanego ubezpieczyciela.

Uwaga!

Nie jest możliwe odśnieżenie i pozbawienie lodu każdego miejsca, po którym potencjalnie może poruszać się pieszy w porze zimowej. 


Reasumując, sąd uznał, że wyrok sadu pierwszej instancji jest prawidłowy, a apelacja powoda jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Komentarz

Jest to niewątpliwie korzystne rozstrzygnięcie dla spółdzielni. Nie można bowiem wymagać od spółdzielni mieszkaniowej, aby odśnieżyła i pozbawiała śliskości każde miejsce na swoim terenie, po którym może poruszać się pieszy. Ten natomiast powinien poruszać się chodnikiem, a nie drogą pożarową. Odpowiedzialność spółdzielni nie ma charakteru odpowiedzialności absolutnej opartej na zasadzie ryzyka, a jedynie może ona ponosić odpowiedzialność na zasadzie winy. Zgodnie z art. 415 k.c., aby można było w ogóle przyznać odszkodowanie za szkodę lub zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, konieczne jest spowodowanie ich czynem niedozwolonym, przy czym okoliczność tę powinna wykazać strona powodowa. Przesłankami warunkującymi zasadność roszczeń objętych żądaniem pozwu mogą być zawinione zaniedbanie spółdzielni w zakresie tzw. zimowego utrzymania miejsca zdarzenia, szkoda i krzywda powoda oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zawinionym zaniedbaniem a doznaną przez powoda szkodą oraz krzywdą, które powinny zostać łącznie wykazane i udowodnione przez stronę powodową.

Ważne!

Odpowiedzialność spółdzielni nie ma charakteru odpowiedzialności absolutnej opartej na zasadzie ryzyka, a jedynie może ona ponosić odpowiedzialność na zasadzie winy.


Należy również pamiętać o obowiązkach spółdzielni wynikających z przytoczonego w omawianym wyroku art.5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 250), który nakłada na spółdzielnie obowiązek utrzymania czystości również na terenach niestanowiących jej własności. Zgodnie z tym przepisem, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku m.in. przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości, należy przez to rozumieć także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Uwaga!

Aby można było w ogóle przyznać odszkodowanie za szkodę lub zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, konieczne jest spowodowanie ich czynem niedozwolonym, przy czym okoliczność tę powinna wykazać strona powodowa.


Należy również pamiętać o obowiązkach spółdzielni wynikających z przytoczonego w omawianym wyroku art.5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 250), który nakłada na spółdzielnie obowiązek utrzymania czystości również na terenach niestanowiących jej własności. Zgodnie z tym przepisem, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku m.in. przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchom...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 12 wydań czasopisma "Mieszkanie i Wspólnota"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Pełen dostęp do archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy